Suna Pekuysal, asıl adıyla Suna Belener, 24 Ekim 1933 tarihinde İstanbul’da doğan tiyatro, sinema, televizyon ve seslendirme oyuncusudur. Tam adı Adile Suna Belener olarak da geçmektedir. ^【1】

İstanbul Şehir Tiyatrolarında 54 yıl görev yapan Pekuysal, sanat yaşamı boyunca 250’den fazla tiyatro oyununda ve 100’e yakın sinema filminde rol aldı. Radyo tiyatrolarında seslendirme yaptı; televizyon dizileri, müzikaller ve reklam filmlerinde yer aldı.

Tiyatroya 1949 yılında İstanbul Şehir Tiyatrosunun çocuk bölümünde başlayan Pekuysal, 1952’de kurumun dram bölümü kadrosuna geçti. İstanbul Şehir Tiyatrolarında sahnelenen “Lüküs Hayat” operetinde Zihni Göktay ile birlikte 14 yıl boyunca oynadı. Şehir Tiyatrolarından 1998 yılında emekli olmasına karşın tiyatro, sinema ve televizyon çalışmalarına devam etti.

22 Temmuz 2008 tarihinde İstanbul’da vefat etti.

Suna Pekuysal, 24 Ekim 1933 tarihinde İstanbul’da dünyaya geldi. Babası İlhami Bey, 27 yaşındayken attan düşmesi sonucunda felç kaldı. Pekuysal’ın doğumundan yedi ay sonra hayatını kaybetti. Pekuysal, çocukluk yıllarını Cağaloğlu Halkevi’nde geçirdi.

İstanbul Belediye Konservatuvarının Şan ve Bale Bölümünde öğrenim gördü. Konservatuvardaki eğitimi devam ederken tiyatro çalışmalarına katılmaya başladı. Bu dönemde İstanbul Şehir Tiyatrosunun çocuk bölümüne girdi.

Pekuysal, ilk kez 1949 yılında İstanbul Şehir Tiyatrosunun çocuk bölümünde sahneye çıktı. Kadri Ögelman’ın “Artist Aranıyor” adlı oyununda rol aldı. Ferih Egemen’in dikkatini çekmesinin ardından üç yıl sonra Dârülbedâyi’nin dram bölümüne geçti. 1952 yılında İstanbul Şehir Tiyatrosu dram bölümü kadrosuna alındı.

Tiyatro çalışmalarının ilk döneminde Vasfi Rıza Zobu, Mahmut Moralı, Şükriye Atav, Cahide Sonku, Şaziye Moral, Bedia Muvahhit ve Reşit Gürzap ile birlikte çalıştı. Hazım Körmükçü, Talat Artemel ve Şevkiye Mav da yetişme döneminde birlikte çalıştığı isimler arasında yer aldı.

Dram bölümüne geçtikten sonra “Vahşi Kız” adlı oyunda hizmetçi kız rolünü oynadı. İlerleyen yıllarda İstanbul Şehir Tiyatrolarının farklı türlerdeki yapımlarında görev aldı. Şehir Tiyatroları, meslek yaşamının büyük bölümünü geçirdiği kurum oldu.

Suna Pekuysal, 1954 yılında Elmer Rice’ın “Sokakta” adlı oyununda rol aldı. Bunu 1956’da Henrik Ibsen’in “Peer Gynt”i, 1959’da Noël Coward’ın “Ne Umurum”u ve 1961’de Flers ile Caillavet’nin “Yufka Yüreklinin Biri” adlı eseri izledi.

1964 yılında Hidayet Sayın’ın “Topuzlu” adlı oyununda sahneye çıktı. 1965’te Haldun Taner’in “Eşeğin Gölgesi” adlı eserinde oynadı. William Shakespeare’in “Romeo ile Juliet” oyununda 1968’de, “Kısasa Kısas” oyununda ise 1976’da rol aldı.

Pekuysal’ın tiyatro repertuvarında “Sultan Gelin”, “Hasır Şapka”, “Keşanlı Ali Destanı”, “Tırpan”, “Bir Neşei Muhabbet”, “Kozalar”, “Artist Aranıyor”, “Montserrat” ve “Müfettiş” gibi oyunlar da bulunuyordu. Çalıştığı yapımlar arasında dramlar, komediler, uyarlamalar ve müzikaller yer aldı.

Suna Pekuysal, 1964 yılında oyuncu ve gazeteci Ergun Köknar ile evlendi. Pekuysal ve Köknar, 1970-1973 yılları arasında Üsküdar Oyuncuları Topluluğunu kurdu. Pekuysal, bu topluluğun hazırladığı oyunlarda da sahneye çıktı.

Çiftin Sait Ali Köknar adlı oğulları 1973 yılında doğdu. Pekuysal, doğumun ardından omurgasında ciddi bir zedelenme yaşadı. Sait Ali Köknar daha sonra mimarlık yaptı. Suna Pekuysal ile Ergun Köknar’ın evliliği, Köknar’ın 2000 yılındaki ölümüne kadar sürdü.

Pekuysal, Fakir Baykurt’un eserinden uyarlanan “Tırpan” adlı oyunda rol aldı. Oyun 1979 yılında sahnelendi. Sanatçı, bu oyundaki performansıyla 1980 yılında Avni Dilligil Ödülü ile Ulvi Uraz Ödülü’nü aldı.^【2】

“Tırpan”, Pekuysal’ın İstanbul Şehir Tiyatrolarındaki çalışmalarından biri oldu. Oyundaki rolü, sanatçının aynı yıl iki ayrı tiyatro ödülüne değer görülmesiyle sonuçlandı.

^{Lüküs Hayat Müzikali'nden Suna Pekuysal. (Anadolu Ajansı)}

Pekuysal’ın uzun süre rol aldığı tiyatro yapımlarından biri “Lüküs Hayat” operetiydi. Eser, Ekrem Reşit Rey tarafından 1933 yılında yazıldı; müzikleri Cemal Reşit Rey tarafından bestelendi. Operet, 1984 yılında İstanbul Şehir Tiyatrolarında Haldun Dormen’in yönetiminde sahnelenmeye başladı.

Pekuysal, yapımda Zeynep karakterini canlandırdı. Zihni Göktay ile aynı sahneyi paylaşarak bu rolü 14 yıl boyunca aralıksız oynadı. “Lüküs Hayat”, sanatçının İstanbul Şehir Tiyatrolarındaki son döneminin büyük bölümünü kapsayan bir çalışma oldu.

Suna Pekuysal, 24 Ekim 1998 tarihinde İstanbul Şehir Tiyatrolarından emekli oldu. Kurumda çocuk bölümündeki ilk çalışmaları da hesaba katıldığında toplam 54 yıl görev yaptı. Emekliliğinden sonra oyunculuğu bırakmadı.

Pekuysal, emekliliğinin ardından İstanbul Şehir Tiyatrolarında konuk sanatçı olarak yeniden sahneye çıktı. Joseph Kesselring’in yazdığı ve Çetin İpekkaya’nın yönettiği “Ahududu” adlı oyunda rol aldı.

“Sanatçının emeklisi olmaz” ve “Sahnede ölmek istiyorum” sözleriyle oyunculuğa devam etme isteğini ifade etti. Sağlığının elverdiği dönemlerde tiyatro, sinema ve televizyon yapımlarında çalışmayı sürdürdü.

Pekuysal’ın sinema çalışmaları 1950’li yılların başında başladı. 1952 yapımı “Can Yoldaşı”nda, ardından 1953 yapımı “Halıcı Kız”da rol aldı. 1958’de “Yaprak Dökümü” ve “Allı Yemeni”, 1959’da ise “Sevdalı Gelin”, “Samanyolu” ve “Garipler Sokağı” filmlerinde yer aldı.

1960 yılında “Aşk Rüzgârı” ve “Mahallenin Sevgilisi” filmlerinde oynadı. 1961’de “Bir Bahar Akşamı”, “Otobüs Yolcuları”, “Zavallı Necdet”, “Unutamadığım Kadın”, “Cilalı İbo Zoraki Baba”, “Minnoş” ve “Derbeder” adlı yapımlarda rol aldı.

Sanatçı, 1962 yılında çok sayıda sinema filminde görev yaptı. Bu filmler arasında “Hayat Bazen Tatlıdır”, “Esir Kuş”, “Küçük Hanımın Kısmeti”, “Damat Beyefendi”, “Küçük Hanım Avrupa’da”, “Bir Gecelik Gelin”, “Şeytan Bunun Neresinde”, “Küçük Hanımın Şoförü”, “Aşk Güzeldir”, “Neşemizi Bulalım”, “Yedi Günlük Aşk”, “Yalnızlar İçin” ve “Çam Sakızı” bulunuyordu.

Pekuysal, 1963 yılında “Yedi Kocalı Hürmüz”, “İlk Gözağrısı”, “Aşka Vakit Yok”, “Cici Can”, “Erkek Fatma Evleniyor”, “Aşk Tomurcukları”, “Adanalı Tayfur”, “Kötü Tohum”, “Kiralık Koca” ve “Akasyalar Açarken” filmlerinde oynadı.

1964 yılında “Kızgın Delikanlı”, “Afilli Delikanlılar”, “Kadın Berberi”, “Yalnız Değiliz”, “Yiğitler Yatağı”, “Kral Arkadaşım” ve “Şoförler Kralı”nda yer aldı. Bir sonraki yıl “Yalancının Mumu” ile “Dört Deli Bir Aptal” filmlerinde rol aldı.

1966’da “Bir Koltukta İki Karpuz”, “Kıskanç Kadın”, “Çalıkuşu”, “Akşam Güneşi”, “Fabrikanın Şoförü” ve “Sevgilim Artist Olunca” adlı yapımlarda oynadı. 1967’de “Trafik Belma”, “Nemli Gözler”, “Sen Benimsin”, “Üç Sevdalı Kız” ve “Yıkılan Gurur” filmlerinde izleyici karşısına çıktı.

1968 yılında “Paydos”, “Kâtip”, “Kadın Değil, Baş Belası”, “Atlı Karınca Dönüyor”, “İncili Çavuş” ve “Kanlı Nigar”da rol aldı. 1969’da ise “Sazlı Damın Kahpesi”, “Kınalı Keklik”, “Sevdalı Gelin”, “Esmerin Tadı Sarışının Adı” ve “Ayşecik-Yuvanın Bekçileri” filmlerinde yer aldı.

Bu dönemde sinema çalışmalarını İstanbul Şehir Tiyatrolarındaki göreviyle birlikte yürüttü. Filmlerde çoğunlukla yardımcı karakterleri canlandırdı. Hizmetçi, komşu, akraba ve mahalle sakini gibi karakterlerle çeşitli aile ve mahalle komedilerinde yer aldı.

1970 yılında yeniden çekilen “Küçük Hanımın Şoförü” ve “Allı Yemeni” filmlerinin yanı sıra “İç Güveysi”, “Ham Meyva” ve “Kezban Roma’da” adlı yapımlarda oynadı. 1971’de “Kanunsuz Yaşayanlar”, “Keloğlan Aramızda”, “Bir Varmış Bir Yokmuş”, “Hasret”, “Yalnız Değiliz”, “Şehzade Sinbad Kaf Dağında”, “Hüdaverdi-Pırtık”, “Tophaneli Murat”, “Hayat Sevince Güzel”, “Bizimkiler”, “Kadifeden Kesesi” ve “Keloğlan” filmlerinde görev aldı.

“Keloğlan ve Can Kız” 1972’de, “Ben Bir Garip Keloğlanım” ise 1976’da gösterime girdi. Pekuysal, böylece Keloğlan karakteri çevresinde hazırlanan birden fazla yapımın oyuncu kadrosunda yer aldı.

Sanatçının sinema çalışmalarının yoğunluğu 1970’lerin ikinci yarısından itibaren azaldı. Buna karşılık İstanbul Şehir Tiyatrolarındaki görevine, radyo çalışmalarına ve ilerleyen yıllarda televizyon yapımlarına devam etti.

Suna Pekuysal, oyunculuğun yanı sıra radyo tiyatrosunda seslendirme yaptı. “Arkası Yarın” programı kapsamında hazırlanan radyo temsillerinde görev aldı. Radyo çalışmalarına verdiği önemi bir açıklamasında, yeniden çağrılması hâlinde bu temsillere katılacağını belirterek dile getirdi.

Pekuysal, Türkan Şoray’ın rol aldığı 1961 yapımı “Güzeller Resmi Geçidi” filmine seslendirme sanatçısı olarak katkıda bulundu. Böylece tiyatro ve sinema oyunculuğunun yanında yalnızca sesin kullanıldığı yapımlarda da çalıştı.

Suna Pekuysal, televizyon programları ve dizilerinde de rol aldı. 1979 yılında yayımlanan “Tatlı Çarşamba” adlı güldürüde oynadı. Kartal Tibet’in televizyon için çektiği “Annem Annem” dizisinin oyuncu kadrosunda yer aldı.

“Genç Indiana Jones” dizisinin Türkiye’de geçen “İstanbul: Eylül 1918” adlı bölümünde bir falcıyı canlandırdı. Ayrıca “Kadın Savcısı” ve “Ekmek Teknesi” dizilerinde izleyici karşısına çıktı. Televizyon reklamlarında ve farklı müzikal yapımlarda da görev aldı.

Pekuysal, 2002 yılında yayımlanmaya başlayan “Yeter Anne” adlı komedi dizisinde Özkan Uğur ile başrolleri paylaştı. Dizideki performansı nedeniyle 2002 yılında düzenlenen 30. Altın Kelebek Ödülleri’nde En İyi Kadın Komedi Oyuncusu ödülünü aldı.

2006 yılında “Avrupa Yakası” ile “Hayat Bilgisi” dizilerinde konuk oyuncu olarak yer aldı. 2007’de yayımlanan “Yalancı Yarim” dizisinde Netice Hala karakterini oynadı. Bu yapım, yaşamının son dönemindeki televizyon çalışmaları arasında yer aldı.

Pekuysal, 2000’li yıllarda televizyon çalışmalarının yanı sıra sinema filmlerinde de rol aldı. 2003 yılında Ömer Vargı’nın yönettiği “İnşaat” filminin oyuncu kadrosunda bulundu. 2004 yılında “Teberik Şanssız” adlı yapımda oynadı.

2005’te “Çapkın” ve “Hırsız Var!” adlı yapımlarda yer aldı. Bu çalışmalar, 1952’de başlayan sinema kariyerinin 2000’li yıllara kadar devam etmesini sağladı.

Sinemadaki film sayısı 100’e yaklaştı. Pekuysal, bu filmlerde başrol ve yardımcı rollerde görev yaptı. Sinema çalışmalarını farklı dönemlerde tiyatro, radyo ve televizyon oyunculuğuyla birlikte yürüttü.

Suna Pekuysal, “Tırpan” oyunundaki rolüyle 1980 yılında Avni Dilligil Ödülü ve Ulvi Uraz Ödülü’nü aldı. “Lüküs Hayat” operetindeki rolüyle 1986 Sanat Kurumu Ödülü’ne ve 1987 İsmail Dümbüllü Ödülü’ne değer görüldü.

1998 yılında Afife Tiyatro Ödülleri kapsamında Nisa Serezli Aşkıner Özel Ödülü’nü aldı. Bu ödül, yaşam boyu başarı kapsamında verildi. Pekuysal’a 2000 yılında Belkıs Dilligil Onur Ödülü verildi.

2001 yılında 38. Antalya Altın Portakal Film Festivali’nde Yaşam Boyu Onur Ödülü aldı. “Yeter Anne” dizisindeki rolüyle 2002 yılında 30. Altın Kelebek Ödülleri’nde En İyi Kadın Komedi Oyuncusu seçildi.

Sanatçı, 2003 yılında Muhsin Ertuğrul Tiyatro Emek Ödülü’ne değer görüldü. 2004 yılında düzenlenen 9. Sadri Alışık Tiyatro ve Sinema Oyuncu Ödülleri’nde ise Sinema Onur Ödülü’nü aldı. ^【3】

Suna Pekuysal, İstanbul Şehir Tiyatrolarından emekli olduktan sonra “Ahududu” oyununda konuk sanatçı olarak sahneye çıktı. Bunun yanında sinema ve televizyon yapımlarında rol almaya devam etti. 2000’li yıllarda “Yeter Anne”, “İnşaat”, “Teberik Şanssız”, “Hırsız Var!”, “Avrupa Yakası”, “Hayat Bilgisi” ve “Yalancı Yarim” gibi yapımlarda yer aldı.

Sağlığının elverdiği sürece oyunculuğu sürdüreceğini belirten Pekuysal, son televizyon çalışmalarından birini 2007 yılında gerçekleştirdi.

Pekuysal, 17 Temmuz 2008 tarihinde İstanbul’daki evinde düştü ve kalça kemiğini kırdı. İstanbul Üniversitesi İstanbul Tıp Fakültesi Hastanesine kaldırılarak Ortopedi Kliniğinde tedavi altına alındı.

Ameliyat edilmesinin ardından yoğun bakıma alınan Pekuysal, solunum cihazına bağlandı. 22 Temmuz 2008 tarihinde kalbi durdu. Yapılan müdahaleyle yeniden yaşama döndürüldü; ancak kalbinin tekrar durmasının ardından hayatını kaybetti. Ölümüyle ilgili kayıtlarda kalp yetmezliği bilgisi de yer aldı.

Pekuysal için İstanbul Şehir Tiyatrosu Reşat Nuri Sahnesi’nde tören düzenlendi. Törenin ardından cenazesi Ataköy 5. Kısım Camii’nden kaldırıldı ve Merkezefendi Mezarlığı’na defnedildi.