Tercan (İlçe)

Tercan, Doğu Anadolu Bölgesi’nde Erzincan iline bağlı, tarihî derinliği ve stratejik konumuyla öne çıkan bir ilçedir. İl merkezine 88 km uzaklıkta yer alan ilçe, toplam 1592 km² yüzölçümüne sahiptir.

Tercan’ın yerleşim tarihi antik dönemlere kadar uzanmaktadır. Bölge sırasıyla Urartular, Asurlular, Medler, Persler, İskender İmparatorluğu, Araks Devleti ve Roma İmparatorluğu egemenliğine girmiştir. Malazgirt Meydan Muharebesi sonrası Türk hâkimiyetine giren yöre, Mengücek Beyliği ve ardından Eretna Beyliği tarafından yönetilmiştir.

İlçenin modern anlamda kuruluşunun, 1190 yılında Saltuklu Beyliği yöneticisi Mama Hatun tarafından gerçekleştirildiği tahmin edilmektedir. Akkoyunluların idaresinde uzun süre kalan Tercan, 1473 yılındaki Otlukbeli Savaşı sonrası Osmanlı İmparatorluğu’na katılmış; ancak kesin Osmanlı egemenliği Kanuni Sultan Süleyman döneminde tesis edilmiştir.

İlçe, Erzurum ve Erzincan illerinin tam ortasında, uluslararası E-80 karayolu üzerinde stratejik bir noktada konumlanmıştır. Kaynaklarda spesifik iklim verileri detaylandırılmamış olmakla birlikte, Şubat ayı içerisinde "parçalı bulutlu" ve 23 °C gibi değerler kaydedilmiştir; ancak bu veriler genel iklim karakteristiğini tanımlamak yerine güncel hava durumu bilgisi niteliğindedir.

Tercan'ın nüfus yapısı yıllar içerisinde değişkenlik göstermiştir. 2000 yılı nüfus sayımı sonuçlarına göre toplam nüfusu 33.643 (merkez: 11.207, köyler: 22.436) iken, 2014 yılı verilerine göre bu sayı 17.771 olarak kaydedilmiştir. İdari olarak ilçeye bağlı 3 belde (Mercan, Çadırkaya, Kargın), 69 köy ve 116 mezra bulunmaktadır.

Kaynaklarda ilçenin ekonomik faaliyetlerine dair detaylı istatistikî bilgi bulunmamakla birlikte, tarihî süreçte kervansarayların varlığı ve uluslararası karayolu üzerindeki konumu, bölgenin bir ticaret ve geçiş güzergâhı olduğunu göstermektedir. Eğitim faaliyetleri, bünyesinde bir yüksekokul da bulunduran Tercan İlçe Millî Eğitim Müdürlüğü ve ilgili birimler tarafından yürütülmektedir.

Tercan, özellikle Orta Çağ Türk mimarisinin en özgün örneklerinden biri olan Mama Hatun Külliyesi ile tanınır.

Mama Hatun Külliyesi: Saltuklu Hükümdarı II. İzzettin Saltuk’un kızı Mama Hatun adına 12. yüzyıl sonunda inşa edilmiştir. Külliye; türbe, kervansaray, hamam ve mescitten oluşur.

Mama Hatun Türbesi (1192): Ahlatlı mimar Ebul-nema bin Mufaddalü'l-Ahval tarafından yapılan türbe, dairesel planlı yapısıyla Anadolu türbe mimarisindeki tek özgün eserdir.

Mama Hatun Kervansarayı: 13. yüzyılda inşa edildiği tahmin edilen yapı, Osmanlı kent hanları planındadır ve 16 silindirik kuleyle desteklenmiştir.

^{Tercan İlçesi ile ilgili görsel (Yapay Zeka ile oluşturulmuştur.)}

     Pekeriç Kalesi (Çadırkaya): Doğal bir kaya üzerine oyulmuş odalar ve sarnıçlardan oluşan eski bir yerleşimdir.

     Abrenk (Vank) Kilisesi: 1854 tarihli bir kilise, şapel ve 12. yüzyıl Selçuklu dönemine ait kitabeler içeren iki dikili taştan oluşur.

     Kefrenci Tapınağı: Oğulveren köyünde bulunan ve Pers mimari özellikleri taşıyan bir yapıdır.

     Kötür Köprüsü: Tuzla suyu ile Karasu'nun birleştiği noktada bulunan yontma taş bir yapıdır.

^{Tercan Barajı (}https://www.tercan.gov.tr/ilcemiz⁾

Yörede inanç turizmi ve halk kültürü açısından önemli noktalar bulunmaktadır. Oklu Baba mezarlığı, Ağ Baba mesire alanı (kutsal sayılan ve kurban kesilen bir yer) ve efsanelere konu olan Kadıgölü su kaynağı yerel kültürün önemli parçalarıdır.