Tony Stark Bunu Bir Mağarada Yaptı! (Kıt Kanaat İnovasyon Sanatı)

Gecenin üçü... Elektrik-elektronik mühendisliği 3. sınıf öğrencisi olarak masamın hali her zamanki gibi: Bir tarafta breadboard üzerinde kurmaya çalıştığım devreler, diğer yanda React Native ile geliştirdiğim mobil uygulamasının derlenmeyi bekleyen kod blokları... Kısıtlı bir öğrenci bütçesiyle hem donanım hem de yazılım dünyasında bir şeyler üretmeye çalışırken bazen zihnime şu düşünce sızıyor: "Eğer devasa bir bütçem, en üst düzey cihazlarım veya kusursuz bir laboratuvarım olsaydı her şey ne kadar kolay olurdu."

Tam o umutsuzluk ve yorgunluk anında, aklıma sinema tarihinin o meşhur sahnesi geliyor. Obadiah Stane’in kravatlı, bol bütçeli mühendislere bağırışı kulağımda çınlıyor: "Tony Stark bunu bir mağarada yaptı! Hem de bir kutu hurdayla!"

Bu replik benim için bir süper kahraman mitinden çok daha fazlası; inovasyonun en saf ve acımasız halinin özeti. Kendi projelerimi kısıtlı imkanlarla ayağa kaldırmaya çalışırken fark ettiğim net bir şey var: Yokluk, yaratıcılığın en büyük tetikleyicisidir. İşin ilginç yanı, akademi dünyası da bu konuda benimle tamamen aynı fikirde.

Mükemmel şartların oluşmasını beklemek, üretmenin önündeki en sinsi engeldir. Literatürde Baker ve Nelson'ın çığır açan makalesinde detaylandırdığı "Brikolaj" (Bricolage) kavramı tam olarak yaşadığım bu durumu anlatıyor. Brikolaj, kelimenin tam anlamıyla elindeki o kısıtlı, yetersiz ve bazen birbiriyle alakasız duran "hurda" malzemelerden yeni bir değer yaratma sanatıdır.

Tony Stark'ın mağaradaki o füzeleri söküp, parçalarından bir ark reaktörü yapması kusursuz bir girişimci brikolajı örneğidir. Ben de masamdaki birkaç modülü birbirine uydurmaya çalışırken veya ücretsiz açık kaynak araçları kullanarak projelerimi optimize ederken aslında kendi çapımda bir brikolaj yapıyorum.

Çoğumuz bol kaynağın, yüksek bütçelerin bizi daha yenilikçi yapacağına inanırız. Oysa MIT Sloan'da yayımlanan araştırmalar, bol kaynağın zihni tembelleştirdiğini, ciddi kısıtlamaların ise bilişsel sınırları zorlayarak bizi farklı düşünmeye mecbur bıraktığını kanıtlıyor.

Sarasvathy’nin ünlü "Effectuation" (Mevcut Araçlarla Başlama) teorisine göre, başarılı girişimciler ve mühendisler "Bu proje için neye ihtiyacım var?" diye sormazlar. Tıpkı Stark gibi, "Şu an elimde ne var ve bunlarla hemen şimdi ne yapabilirim?" diye sorarlar. Gelişmekte olan dünyada "Jugaad" (tutumlu inovasyon) olarak da bilinen bu felsefe; esnek olma, eldeki imkanlarla sorun çözme ve devasa bütçelerle yapılamayanı bir öğrenci odasında yapabilme sanatıdır.

Dünyayı değiştirecek fikirler veya milyonlara ulaşacak kodlar her zaman gösterişli plazalardan veya milyarlık Ar-Ge laboratuvarlarından çıkmıyor. Bazen kısıtlı donanımlarla yazılan birkaç satır kodda veya eldeki üç beş devre elemanıyla kurulan bir sistemde gizli oluyorlar.

Mesele, dünyanın sana sunmasını beklediğin o devasa kaynaklar değil. Mesele, masandaki o "bir kutu hurdayı" nasıl değerlendirdiğin. Kendi "mağara" koşullarını bir avantaja çevirmek senin elinde.

Peki, senin masandaki hurdan ne ve ondan ne inşa ediyorsun?