Türksat 5A, Türkiye tarafından işletilen haberleşme uydularından biridir. Uydu, televizyon yayıncılığı ve veri haberleşmesi hizmetleri sunmak amacıyla Ku bandında çalışacak şekilde tasarlanmıştır. Tamamen elektrikli itki sistemine sahip olan Türksat 5A, 31° Doğu boylamındaki jeostatik yörüngede görev yapmaktadır. Geniş kapsama alanı sayesinde Türkiye ile birlikte Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika ve Asya’nın çeşitli bölgelerine hizmet sağlamaktadır. Uzun süreli operasyonel kullanım hedefiyle geliştirilen uydu, haberleşme altyapısında görev almak üzere planlanmıştır.

Türksat 5A, 8 Ocak 2021 tarihinde SpaceX firmasına ait Falcon 9 roketi ile Amerika Birleşik Devletleri’nin Florida eyaletinde bulunan Cape Canaveral Uzay Üssü’nden uzaya fırlatılmıştır. Fırlatmadan yaklaşık 35 dakika sonra uydudan ilk sinyal alınmıştır. Fırlatma sonrasında geçici eliptik yörüngeye yerleştirilen uydu, tamamen elektrikli itki sistemi kullanılarak gerçekleştirilen yaklaşık dört aylık bir yörünge yükseltme sürecinin ardından 31° Doğu boylamındaki hedef jeostatik yörüngesine ulaşmıştır.

Airbus ile İş Birliği ve Üretim Süreci

Türksat 5A’nın üretimi için Avrupa merkezli Airbus Defence and Space firmasıyla anlaşmaya varılmıştır. Uydu, Airbus’ın Eurostar E3000 Electric Orbit Raising (EOR) platformu temel alınarak Fransa’nın Toulouse kentindeki üretim tesislerinde geliştirilmiştir. Üretim sürecinde Türk mühendisleri de görev almış, bu katılım ilerleyen dönemlerde yerli üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik tecrübe birikimi açısından önem arz etmiştir. Uydu, uzun süreli operasyonel kullanım hedefiyle haberleşme altyapısında görev almak üzere planlanmış ve tamamen elektrikli itki sistemine sahip olacak şekilde tasarlanmıştır.

Teknik Özellikler

Türksat 5A, Türkiye'nin tamamen elektrikli itki sistemine sahip ilk haberleşme uydusudur. Kimyasal yakıt yerine iyonlaştırılmış gaz kullanan bu sistem, daha verimli ve uzun süreli görev imkânı sunmaktadır. Uydu yaklaşık 3.500 kg ağırlığa, 12 kW elektrik üretim kapasitesine ve yaklaşık 30 yıl görev ömrüne sahiptir. Uydunun donanımında yer alan 42 Ku bandı transponder; televizyon yayıncılığı, genişbant internet ve mobil uydu hizmetlerine yönelik yüksek kapasiteli veri aktarımı sağlamaktadır. Ayrıca interaktif veri servisleri ve acil durum haberleşmesi için gerekli teknik altyapıya sahiptir. Türksat 5A, Ku bandında çalışacak şekilde tasarlanmıştır.

Fırlatma Operasyonu ve Yörüngeye Yerleşme Süreci

Türksat 5A, 8 Ocak 2021 tarihinde SpaceX firmasına ait Falcon 9 roketi ile Amerika Birleşik Devletleri’nin Florida eyaletinde bulunan Cape Canaveral Uzay Üssü’nden uzaya fırlatılmıştır. Fırlatma işlemi Türkiye saatiyle 04.28’de gerçekleştirilmiştir. Fırlatmadan yaklaşık 33–35 dakika sonra uydu geçici eliptik yörüngesine yerleştirilmiş ve ilk sinyal alınmıştır. Fırlatma sonrasında, tamamen elektrikli itki sistemi kullanılarak yaklaşık dört ay süren bir yörünge yükseltme süreci gerçekleştirilmiş, bu sürecin sonunda uydu 31° Doğu boylamındaki hedef jeostatik yörüngesine ulaşmıştır.

Yörünge Konumu ve Kapsama Alanı

Türksat 5A, 31° Doğu boylamındaki jeostatik yörüngede görev yapmaktadır. Geniş kapsama alanı sayesinde Türkiye ile birlikte Avrupa, Orta Doğu, Kuzey Afrika, Orta ve Güney Batı Asya ile Güney Afrika Cumhuriyeti’ni kapsayan geniş bir coğrafyaya hizmet sunmaktadır. Bu kapsama alanı, ulusal ve uluslararası ölçekte yayıncılık ve veri iletim faaliyetlerine olanak tanımaktadır.

Kontrol ve Hizmete Alınma Süreci

Uydunun operasyonel kontrolü, Türksat Gölbaşı Uydu Yer İstasyonu tarafından yürütülmektedir. Fırlatma sonrası gerçekleştirilen test ve doğrulama süreçlerinin tamamlanmasının ardından Türksat 5A, 2021 yılı ortalarında hizmete alınmıştır. Bu aşamada transponderlar aktif hâle getirilmiş ve yayın hizmetleri başlatılmıştır.

Uzay Politikası Bağlamında Önemi

Türksat 5A’nın başarıyla yörüngeye yerleştirilmesi ve faaliyete geçmesi, Türkiye’nin sivil ve ticari uzay faaliyetlerinde ileri bir aşamaya ulaştığını göstermektedir. Uydu projesi; Türksat 5B ve yerli üretim Türksat 6A projelerine hazırlık niteliği taşımakta olup, elde edilen mühendislik birikimi yerli uydu üretimi ve fırlatma hedeflerinin altyapısını oluşturmaktadır. Türksat 5A, aynı zamanda Türkiye’nin uzay politikaları kapsamında kurumsal yapılanma, bağımsız uzay stratejileri geliştirme ve teknolojik dışa bağımlılığı azaltma hedefleriyle doğrudan ilişkilidir.