
Ürdün Kralı II. Abdullah, Birleşmiş Milletler (BM) 81. Genel Kurulu Genel Kurulu'nda yaptığı konuşmada; Filistin-İsrail meselesi, Gazze ve Batı Şeria’daki gelişmeler, İsrail’in bölgesel politikaları, uluslararası hukukun uygulanması, Suriye’deki gelişmeler ve Orta Doğu’daki diğer çatışmalar üzerinde durmuştur. Abdullah, konuşmasının merkezine Filistin meselesini yerleştirirken, uluslararası toplumun uzun süredir devam eden krizleri çözmek yerine yönetmekle yetindiğini savunmuştur.
Kral Abdullah, konuşmasının başlangıcında dünyanın bilgi ve değişim hızının daha önce görülmemiş boyutlara ulaştığı bir dönemden geçtiğini belirtmiştir. Her gün yeni bir kriz, trajedi veya acil durumun uluslararası toplumun gündemine geldiğini ifade eden Abdullah, bu ortamda küresel “dikkatin” sınırlı ve değerli bir kaynak haline geldiğini söylemiştir. Hangi çatışmaların sürekli diplomatik çabalara konu olacağı, hangi ateşkeslerin uluslararası kamuoyunun ilgisi azaldıktan sonra devam edeceği ve hangi insani krizlerin gündemde tutulacağının bu dikkat üzerinden şekillendiğini savunmuştur.
Abdullah bu durumu, “Her gün dikkatimizi talep eden başka bir kriz, başka bir trajedi, başka bir acil durum getiriyor” sözleriyle ifade etmiştir. Orta Doğu’daki istikrarsızlığın yalnızca bölge ülkelerini etkilemediğini belirten Kral, İran’daki savaşın ticaret, yatırım ve yaşam maliyetleri üzerindeki etkisine değinerek, “Bölgemizdeki bir krizin orada kaldığından şüphesi olan varsa, Mumbai’den Madrid’e, Minnesota’ya kadar sıradan ailelerin enerji ve gıda faturalarına baksın” değerlendirmesinde bulunmuştur.
Konuşmasının önemli bir bölümünü Filistin meselesine ayıran Abdullah, yıllardır BM Genel Kurulu kürsüsünden Filistin-İsrail ihtilafının çözümsüz bırakılmasının doğurabileceği sonuçlara ilişkin uyarılarda bulunduğunu belirtmiştir. Uluslararası toplumun sorunu kalıcı biçimde çözmek yerine “yönetmeyi” tercih ettiğini savunan Abdullah, uzun süreli işgal koşullarında uluslararası hukukun işlevini sorgulamıştır.
Bu çerçevede Abdullah, “Uluslararası hukuk onlarca yıl boyunca görmezden gelinebiliyorsa, o zaman bu hukukun değeri tam olarak nedir?” diye sormuş; uluslararası hukukun ihlal edildiği durumlarda söz konusu ihlallerin açık biçimde tanımlanmaması halinde hukukun uygulanmasının mümkün olmayacağını savunmuştur.
Kral Abdullah’a göre, geçmişte geçici olarak değerlendirilen bazı İsrail uygulamaları zaman içinde kalıcı politikalara dönüşmüştür. Abdullah, Gazze ve Batı Şeria’daki gelişmeleri birbirinden bağımsız süreçler olarak değerlendirmemiş ve her iki bölgede ortaya çıkan durumun uygulanabilir bir Filistin devletinin kurulmasını engellediğini ifade etmiştir.
Abdullah, Gazze’deki duruma ilişkin değerlendirmesinde ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı sona erdirmek ve barış sürecini ilerletmek amacıyla girişimlerde bulunduğunu belirtmiştir. Buna karşılık İsrail hükümetinin saldırıları ve sivil altyapının tahribini sürdürdüğünü, Gazze’den çekilmeyi reddettiğini ve Filistinlileri bölgenin yaklaşık üçte biriyle sınırlı bir alana sıkıştırdığını öne sürmüştür.
Abdullah, “Başkan Trump barış ve bu savaşı sona erdirecek bir yol için yoğun çaba gösterdi. Ancak bu İsrail hükümeti sürekli hedefleri değiştiriyor; saldırılarını ve sivil altyapının yıkımını sürdürüyor, geri çekilmeyi reddediyor ve Filistinlileri Gazze’nin ancak üçte birlik bölümüne sıkıştırıyor” ifadelerini kullanmıştır.
Kral, ABD arabuluculuğunda Hamas ile sağlanan rehine-ateşkes anlaşmasını izleyen ilk 300 günlük dönemde en az 300 Filistinli çocuğun öldürüldüğünü de ifade etmiştir. Gazze’deki gelişmelerin artık yalnızca “geçici askerî tedbirler” veya savaşın sonucu şeklinde değerlendirilmemesi gerektiğini savunmuştur.
Bu noktada Abdullah, “Hesap verebilirlik, yaşananları olduğu gibi adlandırdığımızda başlar: Filistin yaşamını silmeye ve Gazze’de yeni bir bölgesel gerçeklik dayatmaya yönelik bir girişim” sözleriyle İsrail hükümetine yönelik eleştirisini dile getirmiştir.
Kral Abdullah, uluslararası kamuoyunun büyük ölçüde Gazze’ye odaklandığı dönemde işgal altındaki Batı Şeria’da da önemli bir değişim yaşandığını savunmuştur. Yerleşimci saldırıları, Filistinlilere ait toprak ve mülklerin tahrip edilmesi, hukuk dışı yerleşimlerin genişletilmesi ve Filistinlilerin yerlerinden edilmesini bu sürecin başlıca unsurları olarak sıralamıştır.
Abdullah, “Bu temel bir değişimdir. Bir zamanlar yavaş ilerleyen bir süreç, çok daha saldırgan bir şeye dönüştü” ifadelerini kullanmıştır.
Kral ayrıca İsrail askerlerinin bazı olaylarda Filistinlilere saldıran yerleşimcileri koruduğunu veya saldırılara katıldığını, ambulansların yaralılara ulaşmasının engellendiğini ve uluslararası gazetecilerin hedef alındığını belirtmiştir.
Abdullah, “Askerler sivillere yönelik şiddeti izlediğinde, buna imkân sağladığında ve bazen bizzat katıldığında, bu artık ‘bir avuç isyancı’ meselesi değildir” sözleriyle bu olayların münferit vakalar şeklinde değerlendirilmesine karşı çıkmıştır.
Gazze ve Batı Şeria’daki gelişmelerin aynı siyasi bağlam içinde ele alınması gerektiğini belirten Abdullah, “Sahadaki gerçeklik yeniden şekillendiriliyor; Gazze yıkım yoluyla, Batı Şeria ise fiilî ilhak yoluyla. Amaç aynı: yaşayabilir bir Filistin devletini imkânsız hale getirmek” değerlendirmesinde bulunmuştur.
Kral Abdullah, Arap dünyasının İsrail ile barışı reddettiği yönündeki görüşlere de karşı çıkmıştır. Bu kapsamda Suudi Arabistan öncülüğünde 2002 yılında ortaya konulan Arap Barış Girişimi’ni hatırlatmıştır. Abdullah, girişimin Filistin devletinin kurulması ve barış karşılığında İsrail ile 57 Arap ve Müslüman ülkenin ilişkilerinin normalleştirilmesini öngören bir çerçeve sunduğunu belirtmiştir.
Abdullah, “Yirmi yılı aşkın süredir bu teklif masada. Engel, barış için bir ortağın bulunmaması değil, bunu kabul etmeye istekli bir İsrail hükümetinin bulunmamasıdır” ifadelerini kullanmıştır.
Abdullah, uluslararası toplumun siyasi hareketsizliğinin kullanılabilecek araçların bulunmamasından kaynaklanmadığını savunmuştur. Kral; yaptırımlar, mal varlıklarının dondurulması, ambargolar ve diplomatik izolasyonu uluslararası toplumun kullanabileceği araçlar arasında saymıştır.
Abdullah, buna rağmen İsrail konusunda uluslararası kararların uygulanmadığını ileri sürerek, “Kararlar başladıkları yerde, kâğıt üzerinde sona eriyor” ifadesini kullanmıştır. Bunun sonucunda İsrail’in hesap verebilirlikten uzaklaştığını savunan Kral, “Bu hükümetin cezasızlık duygusu korkutucu seviyelere ulaştı” demiştir.
Abdullah ayrıca, “Dünyanın siyasi eylemsizliği seçeneklerin bulunmamasından kaynaklanmıyor. O halde bunu olduğu gibi adlandıralım: Bu bir tercih” sözleriyle uluslararası toplumun İsrail karşısındaki tutumunu eleştirmiştir.
Konuşmanın öne çıkan bölümlerinden birinde Abdullah, İsrail hükümetinin politikalarının yalnızca Filistin toprakları açısından değerlendirilmemesi gerektiğini savunmuştur. İsrail’in “yayılmacı iştahının” Orta Doğu açısından bölgesel bir tehdit oluşturduğunu belirten Kral, “Bu salondaki hiç kimse İsrail’in hedeflerinin Filistin’de sona erdiğini varsaymamalıdır” ifadelerini kullanmıştır.
Abdullah, İsrail hükümetine ilişkin değerlendirmesinde, “Bu İsrail hükümetinin yayılmacı iştahı artık bölgesel bir tehdittir” demiştir.
Bu bağlamda Suriye’deki gelişmelere de değinen Abdullah, “Bugün Suriye, uluslararası toplumun görmemeyi tercih ettiği uyarıdır” ifadelerini kullanmış; İsrail’in “Hesaplanmış adımlarla ne kadar ileri gidebileceğini test ettiğini” ileri sürmüştür. Kral, uluslararası toplumun her tepkisizliğinin İsrail’e sınırları ve hukuki kısıtlamaları daha fazla aşabileceği mesajını verdiğini savunmuştur.
Kral Abdullah, Ürdün’ün adil bir barışa yönelik taahhüdünü sürdüreceğini, Filistinlilerin haklarını desteklemeye devam edeceğini ve Kudüs’teki Müslüman ve Hristiyan kutsal mekânlarının tarihî ve hukuki statükosunun korunması için çalışacağını açıklamıştır.
Abdullah, BM Genel Kurulu kapsamında BM Genel Sekreteri António Guterres ile gerçekleştirdiği görüşmede de Orta Doğu’da kalıcı istikrarın Filistinlilerin meşru haklarının güvence altına alınması ve iki devletli çözüm temelinde bağımsız bir Filistin devletinin kurulması olmadan sağlanamayacağını belirtmiştir.
Abdullah, Ürdün’ün bölgesel ve uluslararası rolüne ilişkin olarak ülkesini ilkelerine ve verdiği sözlere bağlı, bütün taraflarla görüşmeye ve barış arayan aktörlerle çalışmaya hazır bir devlet olarak tanımlamıştır. Kral, Ürdün’ün “Dünyanın güvenebileceği bir ülke” olmayı amaçladığını belirtmiştir.
Gazze, Sudan ve Ukrayna başta olmak üzere savaş ve yerinden edilmenin yaşandığı bölgeleri sıralayan Abdullah, “Bir kriz haftalar önce başlamış ya da onlarca yıldır devam ediyor olsun, ilkelerimiz dünyanın dikkatiyle birlikte değişemez” ifadelerini kullanmıştır.
Konuşmasını yeniden uluslararası toplumun dikkatini hangi krizlere yönelttiği meselesine bağlayan Abdullah, “Gelecek yalnızca yaptıklarımızla değil, görmezden gelmeyi seçtiklerimizle de şekillenir” sözleriyle konuşmasının temel mesajını özetlemiştir.
Arab News “‘Terrifying impunity’: Israel is a regional threat, Jordan’s king tells UN General Assembly” Erişim tarihi: 23 Eylül 2026, https://www.arabnews.com/middle-east/terrifying-impunity-israel-is-a-regional-threat-jordans-king-tells-un-general-assembly-3002702
Euronews “Türkiye, Katar ve Ürdün'den Tahran ile diyalog ve İsrail'e karşı uluslararası baskı çağrısı” Erişim tarihi: 23 Eylül 2026, https://tr.euronews.com/2026/09/23/turkiye-katar-ve-urdunden-tahran-ile-diyalog-ve-israile-karsi-uluslararasi-baski-cagrisi
King Abdullah II Official Website “King delivers Jordan’s address at 81st UNGA” Erişim tarihi: 23 Eylül 2026, https://kingabdullah.jo/en/news/king-delivers-jordans-address-at-81st-unga-1
Middle East Eye “Jordan's king tells UN Israel's 'expansionist appetite' is a regional threat” Erişim tarihi: 23 Eylül 2026, https://www.middleeasteye.net/live-blog/live-blog-update/jordans-king-tells-un-israels-expansionist-appetite-regional-threat
SANA “Jordan’s king: Palestinian rights essential to lasting regional stability” Erişim tarihi: 23 Eylül 2026, https://sana.sy/en/international/2345239/
The Times of Israel “At UN, Jordan’s Abdullah says Israeli policies in Gaza, West Bank aim to make Palestinian state ‘impossible’’” Erişim tarihi: 23 Eylül 2026, https://www.timesofisrael.com/liveblog_entry/at-un-jordans-abdullah-says-israeli-policies-in-gaza-west-bank-aim-to-make-palestinian-state-impossible/

Ürdün Kralı 2. Abdullah, BM 81. Genel Kurulu’nda yaptığı konuşmada İsrail hükümetinin Gazze ve Batı Şeria’daki politikalarını eleştirerek, İsrail’in “yayılmacı iştahının” artık bölgesel bir tehdit oluşturduğunu söyledi. Gazze’deki yıkım ile Batı Şeria’daki “fiilî ilhakın” uygulanabilir bir Filistin devletini imkânsız hale getirmeyi amaçladığını savunan Abdullah, uluslararası toplumun İsrail karşısındaki siyasi eylemsizliğini “bir tercih” olarak nitelendirdi.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Ürdün Kralı 2. Abdullah'ın 81. Birleşmiş Milletler Genel Kurulu Konuşması" maddesi için tartışma başlatın
23 Eylül 2026
Uluslararası Toplum ve “Dikkat” Vurgusu
23 Eylül 2026
Filistin-İsrail Meselesi
23 Eylül 2026
Gazze’deki Gelişmelere İlişkin Açıklamaları
23 Eylül 2026
Batı Şeria ve “Fiilî İlhak” Açıklaması
23 Eylül 2026
Arap Barış Girişimi
23 Eylül 2026
Uluslararası Topluma Yaptırım Çağrısı
23 Eylül 2026
İsrail’i “Bölgesel Tehdit” Olarak Nitelendirmesi
23 Eylül 2026
Kudüs ve Filistin Devleti
23 Eylül 2026
Ürdün’ün Bölgesel Rolü ve Konuşmanın Son Mesajı