Uyuz Hastalığı

Uyuz hastalığı, Sarcoptes scabiei var. hominis adlı mikroskobik bir akarın neden olduğu bulaşıcı ve yoğun kaşıntılı bir deri enfestasyonudur. Dünya genelinde yılda milyonlarca kişiyi etkileyen bu hastalık, özellikle kalabalık ortamlarda hızla yayılır ve ciddi halk sağlığı sorunlarına yol açar. 2017 yılında Dünya Sağlık Örgütü tarafından “ihmal edilmiş tropikal hastalıklar” listesine dahil edilmesi, hastalığın taşıdığı önemin bir göstergesidir.

Etken ve Bulaşma Yolları

Etken, çıplak gözle görülemeyen, oval yapılı ve sekiz bacaklı bir akar olan Sarcoptes scabiei’dir. Dişi akarlar derinin en üst tabakası olan stratum korneuma tüneller kazarak burada yumurta bırakır. Bulaşma genellikle uzun süreli ve doğrudan deri temasıyla olur. Aynı yatakta uyumak veya birlikte yaşamak gibi temaslar bulaşmayı kolaylaştırırken, kısa temaslarda bulaşma riski daha düşüktür. Kabuklu uyuz gibi özel formlarda ise bulaşma çok daha kolay gerçekleşebilir.

Epidemiyoloji

Uyuz her yaş grubunda görülebilir. Çocuklar, yaşlılar ve bağışıklığı baskılanmış bireyler hastalığa daha yatkındır. Düşük sosyoekonomik seviyedeki topluluklar, mülteci kampları ve toplu yaşam alanları risk altındadır. Türkiye’de yapılan epidemiyolojik çalışmalar, uyuzun özellikle 2018’den sonra belirgin bir artış gösterdiğini ortaya koymuştur.

Klinik Görünüm

En sık görülen form klasik uyuzdur. Bu formda parmak araları, el bilekleri, bel çevresi, koltuk altları ve genital bölge gibi yerlerde kırmızımsı, kaşıntılı döküntüler görülür. Kaşıntı genellikle geceleri artar.

Kabuklu uyuz ise immünsüpresif bireylerde gelişir ve deride kalın, kepekli kabuklarla karakterizedir. Bu formda akar sayısı milyonları bulabilir ve yüksek bulaştırıcılık taşır.

Nodüler uyuz, genellikle tedavi sonrasında kalan, bağışıklık sisteminin artmış tepkisi sonucu ortaya çıkan, özellikle genital ve aksiller bölgelerde görülen sert, kaşıntılı nodüllerle seyreder.

Tanı Yöntemleri

Tanıda en temel yöntem klinik değerlendirmedir. Mikroskobik deri kazıntısı, dermatoskopi, mürekkep testi gibi tekniklerle akarın veya yumurtalarının gösterilmesi tanıyı kesinleştirir. Ayrıca PCR gibi moleküler yöntemler daha hassas tanı sağlar.

Uyarı: Bu maddede yer alan içerik, yalnızca genel ansiklopedik bilgi amacı taşımaktadır. Buradaki bilgiler tanı koyma, tedavi etme ya da tıbbi yönlendirme amacıyla kullanılmamalıdır. Sağlıkla ilgili konularda karar vermeden önce mutlaka bir hekime veya uzman sağlık personeline danışmanız gerekmektedir. Bu bilgilerin tanı veya tedavi amacıyla kullanılması sonucunda doğabilecek durumlardan madde yazarı ve KÜRE Ansiklopedisi herhangi bir sorumluluk kabul etmez.