Yavi Katliamı

Yavi katliamı, 25 Ekim 1993 tarihinde Erzurum'un Çat ilçesine bağlı Yavi köyünde (günümüzde mahalle), PKK mensubu teröristlerin sivil halkı hedef alarak gerçekleştirdiği silahlı saldırıdır. Olay sonucunda 5’i çocuk olmak üzere toplam 33 sivil hayatını kaybetmiş, yaklaşık 50 kişi ise yaralanmıştır.^【1】 Bu saldırı, terör örgütünün 1993 yılı içerisinde sivil yerleşim yerlerine yönelik gerçekleştirdiği en geniş kapsamlı eylemlerden biri olarak kabul edilmektedir.^【2】

Olayın Gelişimi ve Yöntem

Saldırı, 25 Ekim 1993 günü akşam saatlerinde, terör örgütü PKK mensuplarının gasp ettikleri bir kamyonetle Yavi köyüne gelmesiyle başlamıştır. Teröristler, yerel halkın güvenini kazanmak ve direnci kırmak amacıyla Türk Silahlı Kuvvetleri'ne (TSK) ait askeri üniformalar giyerek köye giriş yapmışlardır. Mahalle kahvehanesinde televizyonda haber izlemek üzere toplanan vatandaşlara kimlik kontrolü yapacaklarını beyan eden grup, köylüleri bir araya toplamıştır. Bu esnada kahvehaneye atılan ve görüşü kısıtlayarak toz tabakası oluşturan bir maddenin ardından "ateş serbest" talimatı verilerek sivil halk uzun namlulu silahlarla taranmıştır.^【3】

Saldırganlar, olay yerinden ayrılırken kamyonet kasasından kahvehane ve çevresine rastgele ateş açmaya devam etmişlerdir.^【4】 Katliamın gerçekleştiği esnada köyün dış dünya ile olan haberleşme hatlarının kesilmiş olması, yardımın ulaşmasını geciktiren bir unsur olarak kaydedilmiştir.

Kayıplar ve Mağduriyetler

Katliamda hayatını kaybeden 33 kişinin arasında 5 çocuk bulunmaktadır. İlk belirlemelerde 32 kişi yaşamını yitirmiş; ancak ağır yaralanan Hüseyin Dursunoğlu’nun, vücudundaki mermi çekirdeğinin çıkarılamaması nedeniyle ilerleyen süreçte hayatını kaybetmesiyle şehit sayısı 33’e yükselmiştir.^【5】 Olayda hayatını kaybedenler arasında kahvehane işletmecileri Hacı ve Rasim Yavilioğlu kardeşler de yer almaktadır. Katliamın ilk şehidinin, saldırganlara karşı koymaya çalışan Alaattin Akdeniz olduğu görgü tanıkları tarafından ifade edilmiştir.^【6】

Yavi Katliamı Tanıkları (Anadolu Ajansı)

Tanık İfadeleri ve Anlatılar

Saldırıdan yaralı olarak kurtulan mahalle sakinlerinin ifadeleri, olayın şiddetini ve kullanılan yöntemi detaylandırmaktadır. Olay tarihinde 16 yaşında olan Bünyamin Yardımcı, vücuduna isabet eden 5 kurşuna rağmen cesetlerin arasında kalarak hayatta kalmayı başarmıştır.^【7】 Bir diğer tanık Abdülcelil Köse ise vücuduna 7 kurşun isabet ettiğini, babasını ve amcasını aynı saldırıda kaybettiğini beyan etmiştir.^【8】 Tanıklar, teröristlerin askeri üniformalı olması sebebiyle başlangıçta herhangi bir şüphe duymadıklarını, ancak tarama işleminin ardından gerçek kimliklerinin anlaşıldığını belirtmişlerdir.

Yavi Katliamı Anma Faaliyetleri (Anadolu Ajansı)

Anma Faaliyetleri ve Devlet Nezdindeki Yeri

Yavi katliamı, her yıl 25 Ekim tarihinde Erzurum Valiliği, Çat Kaymakamlığı ve bölge halkının katılımıyla Yavi Şehitliği'nde düzenlenen törenlerle anılmaktadır. Bu törenlerde Kur'an-ı Kerim tilaveti yapılmakta, şehit mezarlarına karanfil bırakılmakta ve günün anlam ve önemine binaen fidan dikimi gerçekleştirilmektedir.^【9】 Resmi makamlar, Yavi katliamını Erzincan Başbağlar ve Bingöl-Elazığ karayolundaki 33 askerin şehit edilmesi olaylarıyla birlikte PKK’nın en kanlı sivil katliamları arasında sınıflandırmaktadır.^【10】 2024 yılındaki anma törenlerine, mahallede yaşayan ve her biri bir şehidi temsil eden 33 hafız öğrenci de katılarak dualar okumuştur.