Yılan Kale (bazı kaynaklarda Yılankale), Türkiye’nin Adana ilinin Ceyhan ilçesinde, Ceyhan Ovası’na hakim yüksek bir tepe üzerinde yer alan tarihî bir kaledir. Bu yapı, Orta Çağ’da Çukurova bölgesinin savunmasına hizmet eden stratejik bir yerleşim olarak inşa edilmiştir ve çevresindeki diğer önemli savunma yapılarıyla birlikte bölgedeki tarihî savunma sisteminin bir parçası olarak değerlendirilir.^【1】 

Tarihçe

Yılan Kale’nin kesin yapım tarihi ve kurucusu konusunda kaynaklar farklı yorumlar içermekle birlikte, yapının Orta Çağ’da bölgenin savunma amaçlı bir yapısı olarak kullanıldığı kabul edilir. Toros Dağları’nı aşan tarihi İpek Yolu güzergâhı üzerinde konumlanan kale, Haçlı Seferleri döneminde önemli bir savunma noktası olarak Bizanslılar tarafından inşa edilmiştir.^【2】  Kalede Bizans, Haçlı ve Ermeni dönemlerine ait mimari kalıntılar ve duvar onarımları gözlemlenmektedir; Ermeni dönemi onarımlarına ait yazıtlar yapıda belgelenmiştir. ^【3】 

Mimari Özellikler

Yılan Kale, ovaya hâkim sarp bir tepe üzerine kurulmuştur ve sekiz yuvarlak burcu bulunmaktadır. Güney tarafında nizamiye kapısı yer alır; bu kapıdan taş basamaklı merdivenlerle teraslara ulaşılmaktadır. Kale içinde kilise ve sarnıç gibi yapılar bulunmuştur ve garnizon en üst bölümde konumlanmıştır.^【4】  Stratejik konumu nedeniyle çevresindeki ovayı ve yolları kontrol edebilecek şekilde tasarlanmıştır.^【5】 

Halk Kültürü ve Efsaneler

Kaynaklarda, Yılan Kale ile ilgili çeşitli halk inanışları ve efsaneler yer alır. Halk arasında kaleye “Şahmeran Kalesi” adı da verilmiştir; buna göre mitolojik bir varlık olan Şahmeran bu kalede yaşamıştır. Bazı rivayetlerde ise kalenin içinde çok sayıda yılan bulunduğu, bu yılanların sütle beslendiği ve daha sonra bölgeye yayılacağı gibi anlatılar mevcuttur. ^{【6】 【7】} 

Konum ve Ulaşım

Yılan Kale, Adana il merkezinin doğusunda Ceyhan ilçesi sınırları içinde yer alır ve Ceyhan Nehri kıyısındaki Misis’in kuzey doğusundadır. Kaleye ulaşım, Ceyhan ilçesine giden vasıtalarla sağlanabilmektedir.^【8】