Yönetmek

“Yönetmek” fiili, Türkiye Türkçesinde “yöneltmek” fiilinden türemiştir. Bu türetme, “yönel-” köküne getirilen +It- ekiyle oluşturulmuştur. “Yönelmek” bir nesneye veya hedefe doğru hareket etmeyi ifade ederken, “yöneltmek” bu hareketi başlatan dış etkeni anlatır; bu temelden gelişen “yönetmek” ise bir iş ya da topluluğa yön verme, düzenleme ve idare etme anlamında kullanılmaya başlanmıştır. Fiilin kökü olan “yön”, hem fiziksel bir doğrultuyu hem de soyut anlamda hedef ya da amaç belirlemeyi ifade eder. Bu nedenle “yönetmek” kelimesi hem idari hem de yaratıcı ve yönlendirici bağlamlarda kullanılır.

• Denetim ve hâkimiyet kurma anlamında (mecaz): Bir kişinin duygularını, tepkilerini ya da yaşamını kontrol altında tutmak.
• Yönlendirme ve etkileme anlamında (yan anlam): Bir kişinin başka bir kişiyi veya topluluğu etkilemesi, onu belli bir amaca doğru yönlendirmesi.
• Sanatsal süreci şekillendirme anlamında (özel bağlamda mecaz): Sanat ürünlerinin oluşumuna yön verme, yaratıcı süreci kontrol etme.
• İlişkilerde yön belirleme anlamında (mecaz): Kişiler arası ilişkilerde karşı tarafın duygusal ya da davranışsal yönünü biçimlendirme.
• Toplumsal veya tarihsel süreçleri etkileme anlamında (soyut mecaz): Geniş ölçekli toplumsal olayları veya ideolojileri etkileyen unsurların kontrolü.