Zığındere Nuri Yamut Anıtı

Zığındere Nuri Yamut Anıtı, Çanakkale Savaşları sırasında Gelibolu Yarımadası'nda gerçekleşen Zığındere Muharebeleri'nde hayatını kaybeden Türk askerlerinin anısına inşa edilmiş bir anıt şehitliktir.

^{Zığındere Nuri Yamut Anıtı} (Gelibolu Tarihi Alan Başkanlığı)

Anıt, Gelibolu Yarımadası'nda bulunan Alçıtepe köyünün batı yönünde, köye yaklaşık iki kilometre uzaklıkta yer almaktadır.^【1】

Anıtın ithaf edildiği askerler, 26 Haziran ile 12 Temmuz 1915 tarihleri arasında cereyan eden şiddetli Zığındere Savaşları'nda şehit düşmüştür. Muharebe alanının Albayrak Sırtı ve çevre mevkilerindeki tarımsal faaliyetler ile yerleşim çalışmaları sırasında, 1934-1936 yıllarında şehit askerlerin bedenlerinden kalan kemikler yüzeye çıkmıştır. Bu kemikler toplanarak anıtın bulunduğu alana nakledilmiştir. Anıt, Zığındere'de haziran sonu ve sonrasındaki çatışmalarda şehit olan 6 bin 395 er ve erbaşın anısını yaşatmak amacıyla inşa edilmiştir.^【2】

Anıt, 1943 yılında dönemin Gelibolu 2. Kolordu Komutanı olan Nuri Yamut tarafından yaptırılmıştır. Mehmet Çavuş Abidesi'nden sonra bölgede inşa edilen ilk özel anıt olma özelliğini taşımaktadır. Yapının finansmanı ile ilgili olarak halk arasında Nuri Yamut Paşa'nın İstanbul'daki evini satarak bu kaynağı sağladığı bilgisi yaygın olsa da, yapılan akademik araştırmalar ve incelemeler sonucunda bu durumu teyit eden bir belgeye rastlanmamıştır. Mevcut veriler, anıtın Milli Savunma Bakanlığı ödenekleri çerçevesinde inşa edildiğini göstermektedir.^【3】

Anıtın mimari tasarımı, birinci dönem Cumhuriyet mimarisinin temsilcilerinden Asım Kömürcüoğlu tarafından planlanmıştır. Yapısal özellikleri şunlardır:

• Form: Dört köşe şeklinde, kesik bir küp formunda tasarlanmıştır.
• Giriş ve İç Yapı: Bir kenarında girişi bulunan yapının üstü açık bırakılmıştır.
• Toplu Mezar: Anıtın merkezinde, sahadan (Albayrak Sırtı ve çevresinden) toplanan kemiklerin defnedildiği bir toplu mezar bulunmaktadır.
• Kaide: Kemiklerin gömüldüğü noktanın üzerinde, üzerinde "Şehitlik 1915" ifadesi yer alan mermer bir kaide mevcuttur.
• Çevre Düzenlemesi: Anıtın çevresi ağaçlandırılmış bir alan ile çevrilidir.^【4】