Bayraktar Mini İHA

EDİT

Bayraktar Mini İHA, Kale-Baykar ortaklığı tarafından yakın menzil gece ve gündüz keşif ve gözlem maksatlı olarak geliştirilip üretilen Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine giren ilk milli ve özgün mini sınıfı insansız hava aracı. Sistem ilk olarak 2007 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından operasyonel olarak kullanılmaya başlanmıştır. Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Özel Kuvvetler, Jandarma Komutanlığı, Emniyet Havacılık tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. 2012 yılında Katar'a gerçekleştirilen ihracatıyla Cumhuriyet tarihinde ilk yurtdışına satılmış milli hava aracı sistemi olma ünvanına da sahiptir. Teslim edilen sistemlerin 100,000 üzerinde uçuş sortisi bulunmaktadır. 

Platformun Önemi

Türkiye’nin seri üretime geçen ilk yerli ve milli hava aracı olan Bayraktar Mini İHA, ülkenin yabancı tedariğe olan bağımlılığını sona erdirerek savunma sanayinde stratejik bir dönüm noktası olmuştur. Daha önce ABD ve İsrail gibi ülkelerden alınan İHA’lar, ambargo riskleri, operasyonel kısıtlamalar ve bilgi güvenliği sorunları gibi dezavantajlar barındırıyordu. Yerli üretime geçişle birlikte bu riskler ortadan kalkmış Türkiye’nin ihtiyaçlarına uygun çözümler geliştirilmiştir.

Yerli üretim, ekonomik avantaj sağlamanın yanı sıra, teknolojik bilgi birikimini artırarak daha gelişmiş İHA sistemlerinin geliştirilmesinin önünü açmıştır. Bayraktar Mini İHA, düşük maliyeti, operasyonel esnekliği ve bağımsızlık sağlamasıyla, Türkiye’nin savunma teknolojilerinde özgüven kazanmasına ve dünya çapında tanınan bir üretici olmasına önemli katkılar sunmuştur.

Tasarım ve Seri Üretim Süreci

Baykar tarafından tasarlanan Bayraktar Mini İHA projesi, Türkiye’nin insansız hava aracı geliştirme sürecindeki ilk yerli ve milli sistemlerden birisidir. Proje, Türkiye'nin keşif ve gözetleme ihtiyaçlarını karşılamak ve savunma sanayiinde dışa bağımlılığı azaltmak amacıyla başlatılmıştır. Geliştirme süreci 2000'li yılların başlarında başladı ve sistem, 2005 yılında prototip olarak uçuş testlerini tamamladı.

Bayraktar Mini İHA, Türk Silahlı Kuvvetleri’nin taleplerine uygun olarak geliştirildi. Hafif, taşınabilir ve hızlı bir şekilde operasyonel hale getirilebilecek bir sistem olması hedeflendi. Bu bağlamda:

• Gövde ve elektronik bileşenler tamamen yerli imkanlarla tasarlandı.
• İleri kamera ve görüntüleme sistemleri geliştirildi.
• Kolay fırlatma ve iniş mekanizmalarıyla saha kullanımına uygun hale getirildi.

Bu süreçte Baykar, birçok test ve iyileştirme yaparak sistemin güvenilirliğini ve dayanıklılığını artırdı.

Bayraktar Mini İHA, 2007 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine girmiş ve seri üretimine başlanmıştır. İlk üretimler sahadan gelen geri bildirimlerle geliştirilmiş, operasyonel etkinliği artırılmıştır. Günümüzde TSK ve diğer güvenlik birimleri tarafından aktif olarak kullanılan bu İHA, Türkiye’nin İHA teknolojisindeki yerlilik oranını artırarak savunma sanayii ekosisteminde yeni bir dönemin öncüsü olmuştur.

Kronolojik Süreç

2004: Mini sınıfı insansız hava aracının sistem tasarım testleri başladı

2005: Bayraktar Mini İHA, Kalekalıp – Baykar Makina ortak girişimi tarafından geliştirilmeye başlandı

2007: Türk Silahlı Kuvvetleri’nin envanterine girdi.

29 Şubat 2012: 20 adet Bayraktar Mini İHA Katar Silahlı kuvvetlerine teslim edildi ve Türkiye’nin ihraç ettiği ilk insansız hava aracı oldu.

17 Nisan 2017: Mini İHA C seri üretime geçti

21 Mart 2021: Gelişmiş Özellikleriyle Bayraktar Mini İHA D seri üretime geçti

Aralık 2020: Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğünün envanterindeki 228+ adet Bayraktar Mini İHA olduğu ve bunların 100.000 uçuş saatini tamamladığı belirtildi.

Teknik Bilgiler

Teknik Özelliklerin Değerlendirilmesi

Bayraktar Mini İHA, keşif ve gözetleme amacıyla tasarlanmış taşınabilir bir insansız hava aracı sistemidir. Hafif yapısıyla dikkat çeken bu sistem, yalnızca 5 kg ağırlığında olup sırt çantasında kolaylıkla taşınabilir. Operasyon veya keşif yapılması gereken durumlarda, sırt çantasından çıkarılarak hızlı bir şekilde kurulumu yapılır ve elle fırlatma yöntemiyle kolayca havalanır.

Bayraktar Mini İHA, 2 saat boyunca havada kalabilme kapasitesine sahiptir. Bu süre zarfında, Baykar tarafından geliştirilmiş iki eksenli kamera sistemi sayesinde bölgede detaylı taramalar gerçekleştirilir. Görevini tamamladıktan sonra ise paraşüt yardımıyla ya da gövdesi üzerine iniş yaparak yere güvenli bir şekilde iner.

Taşınabilirliği ve kolay kurulumu sayesinde Bayraktar Mini İHA, özellikle üs bölgelerinde ve operasyon alanlarında güvenlik ve tarama faaliyetlerinde etkin şekilde kullanılmaktadır. Ayrıca gelişmiş oto-pilot özelliği, operasyonların otomatik olarak ve güvenli şekilde yürütülmesine imkân tanır. Bu sayede hem gece hem de gündüz koşullarında etkili keşif ve gözetleme görevleri başarıyla yerine getirilebilir.

Bayraktar Mini İHA'nın yukarıda verilen özellikleri, aracın taşınabilirlik, operasyonel esneklik ve verimlilik açısından önemli avantajlar sunduğunu göstermektedir. Mini İHA’nın bu özelliklerinin değerlendirilmesi aşağıda 6 başlık altında değerlendirilmektedir.

1. İrtifa ve Haberleşme Kapasitesi

• Servis Tavanı: 4.000 feet (1.200 metre).
• Operasyonel İrtifa: 2.000 feet (600 metre).
• Haberleşme Menzili: 30+ km.

Değerlendirme:

Bu irtifa ve menzil değerleri, düşük radar izi ile keşif ve gözetleme görevlerini etkili bir şekilde gerçekleştirmek için yeterlidir. 30+ km haberleşme menzili, güvenli bir mesafeden etkin iletişim sağlar.

2. Uçuş Süresi ve Hız

• Havada Kalış Süresi: 100-120 dakika.
• Seyir Hızı: 30 KTAS (55 km/sa).
• Maksimum Hız: 40 KTAS (75 km/sa).

Değerlendirme:

İki saate kadar havada kalabilmesi, uzun görev süreleri gerektiren keşif operasyonlarında avantaj sağlar. Maksimum 75 km/sa hız, hızlı erişim ve manevra yeteneği sunar.

3. Güç ve Faydalı Yük

• Güç Sistemi: Fırçasız elektrik motoru.
• Faydalı Yük Kapasitesi: 2 eksenli gündüz/gece kameraları.
• Faydalı Yük - ISR: Değiştirilebilir gündüz ve gece kameraları.

Değerlendirme:

Fırçasız motor, sessiz çalışma ve enerji verimliliği sağlar. ISR kapasiteleri, günün her saatinde görev yapılmasına olanak tanır ve operasyonel esnekliği artırır.

4. Maksimum Kalkış Ağırlığı (MTOW)

• Değer: 5.8 kg.

Değerlendirme:

5.8 kg maksimum kalkış ağırlığı, hafif ve kompakt yapısına rağmen taşıdığı gelişmiş kamera ve sensör sistemlerini desteklemesi açısından dikkat çekicidir. Hafiflik, taşınabilirliği ve kolay kullanımını artırır.

5. Boyutlar ve Taşınabilirlik

• Kanat Açıklığı: 2 metre.
• Uzunluk: 1.2 metre.
• Yükseklik: 0.3 metre.

Değerlendirme:

Kompakt boyutları sayesinde sırt çantasında taşınabilir ve zorlu arazi şartlarında kolaylıkla konuşlandırılabilir. Bu özellik, operasyonel hız ve esneklik sağlar.

6. Kalkış ve İniş

• Kalkış: El ile fırlatma (otomatik kalkış).
• İniş: Paraşüt veya gövde üzeri (otomatik).

Değerlendirme:

Otomatik kalkış ve iniş sistemleri, hızlı ve güvenli görev değişimlerini mümkün kılar. Paraşüt veya gövde üzeri iniş, iniş alanına ihtiyaç duymadan operasyon yapılmasını sağlar.

Genel Değerlendirme

Bayraktar Mini İHA’nın maksimum kalkış ağırlığı 5.8 kg olmasına rağmen, uzun uçuş süresi, yüksek irtifa kabiliyeti ve gelişmiş faydalı yük kapasiteleriyle etkileyici bir performans sunmaktadır. Hafif ve taşınabilir yapısıyla saha operasyonlarında yüksek verimlilik sağlar. Özellikle ISR (İstihbarat, Gözetleme, Keşif) kapasitesindeki teknolojik gelişmeler, Mini İHA’nın operasyonel etkinliğini artırarak hem askeri hem de sivil görevlerde kullanılabilirliğini genişletir.

Kullanıcı Ülkeler

Bayraktar Mini İHA, Türkiye’nin ilk millî ve özgün mini sınıfı insansız hava aracı olarak geliştirilmiş ve 2007 yılında Türk Silahlı Kuvvetleri (TSK) envanterine girmiştir. Başta Kara Kuvvetleri Komutanlığı, Jandarma Genel Komutanlığı, Özel Kuvvetler ve Emniyet Genel Müdürlüğü gibi güvenlik birimleri tarafından aktif olarak kullanılmaktadır. Bu İHA, özellikle keşif ve gözetleme görevlerinde sağladığı taşınabilirlik, sessizlik ve etkinlik sayesinde sahada önemli bir rol oynamaktadır.

Uluslararası düzeyde, Bayraktar Mini İHA’nın ilk ihracatı 2012 yılında Katar’a gerçekleştirilmiştir. Bu satış, Türkiye’nin yerli ve millî olarak geliştirdiği bir hava aracının yurt dışına yapılan ilk ihracatı olması bakımından önemli bir dönüm noktasıdır. Katar’a bu kapsamda 24 adet Bayraktar Mini İHA satılmıştır. Katar Silahlı Kuvvetleri, bu İHA’ları çeşitli gözetleme ve keşif görevlerinde aktif olarak kullanmaktadır.

Bayraktar Mini İHA’nın Ukrayna’da da kullanıldığına dair tahminler bulunmaktadır. Türkiye ile Ukrayna arasındaki savunma sanayi iş birliği, özellikle Bayraktar TB2’nin satış ve kullanımında kendini göstermiştir. Ukrayna’nın sahada farklı sınıflarda taşınabilir insansız hava araçlarına ihtiyaç duyması ve Türkiye ile bu alandaki yakın ilişkileri, Mini İHA’nın da kullanımda olabileceği ihtimalini güçlendirmektedir. Ancak, bu konuda henüz resmi bir açıklama veya doğrulama bulunmamaktadır.

Günümüzde Bayraktar Mini İHA’nın kesin kullanıcıları arasında Türkiye ve Katar yer almakta olup, Ukrayna’da kullanıldığı tahmin edilmektedir. Bu bilgiler ışığında Mini İHA, hem yerli hem de uluslararası güvenlik birimlerinin kısa ve orta menzilli keşif görevlerinde önemli bir yere sahiptir.

Katıldığı Bazı Önemli Operasyonlar

Bayraktar Mini İHA, terörle mücadeleden sınır güvenliğine, şehir içi operasyonlardan doğal afetlere kadar geniş bir yelpazede etkin bir şekilde kullanılmaktadır. Güneydoğu Anadolu Bölgesi’nde, özellikle Cudi, Tendürek ve Gabar dağlarında teröristlerin tespiti ve güvenlik güçlerinin yönlendirilmesinde kritik rol oynamıştır. Türkiye-Suriye ve Türkiye-Irak sınırlarında, kaçakçılık ve sınır ötesi sızmaların tespitinde gece ve gündüz etkin bir şekilde görev yapmıştır. Şehir içi güvenlik operasyonlarında, şüpheli faaliyetlerin tespiti, rehine kurtarma ve arama kurtarma görevlerinde gerçek zamanlı görüntü desteği sağlamıştır. Ayrıca, deprem ve sel gibi doğal afetlerde kayıp kişilerin bulunması ve kriz bölgelerinin tespit edilmesi için insani yardım operasyonlarında da kullanılmaktadır. Bu özellikleriyle Bayraktar Mini İHA, güvenlik ve insani yardım alanlarında önemli bir araçtır.

Bayraktar Mini İHA'nın kamuoyuna yansıyan operasyonel bilgileri aşağıda belirtilmiştir:

·      2008 yılında Cudi Dağı'ndaki teröristlerin tespiti için Bayraktar Mini İHA’lar keşif uçuşlarında kullanıldı

·      4 Nisan 2008’de Şırnak’ta teröristlerin tespiti için Bayraktar Mini İHA’lar keşif uçuşlarında kullanıldı

·    2010 yılında İzmir-Doğanbey'de yapılan Efes Tatbikatı'nda Türk Silahlı Kuvvetleri tarafından Bayraktar mini insansız hava aracı kullanıldı

·     2014 yılında Suriye'de atışları Türk sınırından içeri düşen DAEŞ Terör örgütü konvoyu mini insansız hava aracı Gözcü tarafından belirlendikten sonra Fırtına obüsleriyle vuruldu.

·    Haziran 2020 itibariyle S/İHA’lara ilişkin sayısal veriler paylaşılmıştır. Bu bağlamda Türk Silahlı Kuvvetleri ve Emniyet Genel Müdürlüğünün envanterindeki 228+ adet Bayraktar Mini İHA’nın 100.000 uçuş saatini tamamladığı belirtilmiştir.