Kekik

Türkiye’de “kekik” olarak tanımlanan ve bu amaçla kullanılan Lamiaceae familyasından pek çok aromatik bitki türü bulunmaktadır ancak özellikle timol/kavrakrol tipi uçucu yağ içeren türler ‘kekik’ türü olarak kabul edilmektedir. Genelde; çimenlik tarla kıyısı, sıcak ve güneşlik kayalık alan gibi yerlerde doğal olarak yetişen bir bitkidir. Türkiye'de, ihraç edilen ve uzun zamandır kullanılan bitkinin tıp ve gastronomi gibi birçok alanda faydası bulunur. Ülkemizin Ege ve Akdeniz Bölgelerinde oldukça fazla bulunmakta olup çay, baharat ve yağ gibi farklı şekillerde tüketilebilmektedir.

Kekik- Pixabay

TÜRKİYE'DE YETİŞTİĞİ ALANLAR

Kekik, Ege ve Akdeniz Bölgesinde doğal olarak bulunur ve halk arasında "İzmir Kekiği, Peynir Kekiği, Taş Kekik ve Bilyalı Kekik" gibi yöresel adlarla bilinmektedir. Çimenlik tarla kıyılarında, orman kıyılarında ve çayırdaki karınca yuvalarının üstünde yer almaktan hoşlanır. Güneşi ve sıcağı sevdiği için toprak sıcaklığının fazla olduğu kayalık ve dağlık bölgelerde de çoğalır.

Türkiye'de Origanum cinsine ait genelde “İzmir kekiği” olarak bilinen Origanum onites Türkiye'nin güneyi ve batısı başta olmak üzere oldukça geniş bir yayılış alanına sahiptir. Akdeniz Bölgesinde yayılış gösterdiğinden Akdeniz iklimi görülen sıcak yerlerde en iyi gelişmeyi gösterir. Sıcağı seven bu bitki ayrıca soğuğa da dayanıklıdır.

TİCARİ ÖNEMİ ve ÜRETİMİ

Kekik, Türkiye’de uzun yıllardır ihraç edilen önemli bir türdür. Önemli bir uçucu yağ bitkisi olması ve Türkiye’nin dünya kekik ihtiyacının çok büyük bir bölümünü karşılaması nedeniyle ekonomik gelişme için önemli bir bitkidir. 2007’ye kadar olan verilere baktığımızda ihraç edilen kekiğin %80’i Origanium türüdür. 2007 yılında Türkiye’nin ham kekik ihracatı yaklaşık 6000 ton ile 15 milyon dolar değerinde gerçekleşmiştir. İhracatın yapıldığı başlıca ülkeler; ABD, Kanada, Fransa, Polonya ve İngiltere’dir. Origanum’ ların hem vegetatif hem de generatif üretimleri mümkündür. Tohumdan kolayca üretilebilmektedir. Türkiye’de 2016 yılında 14724 ton kekik üretimi gerçekleştirilmiştir.

KULLANIM ALANLARI

Kekiğin bazı kullanım alanları şunlardır:

• Ağır ve yağlı yemeklerde aroma verici olarak kullanılır.
• Parfümeri ve kozmolojik sanayide 'Thymol' problemli ciltlerin tedavisinde kullanılmaktadır.
• Gıdaların saklanmasında doğal antioksidan olarak kullanılır.
• Bazı hastalıkların tedavisinde kullanılır

TIBBİ ÖZELLİKLERİ

Kekik bitkisi Türkiye’nin en öneli tıbbi bitkilerinden biri olup bazı tıbbi kullanım alanları şunlardır:

• Kansızlık
• Nefes kokması
• Öksürük ve üst solunum yolları iltihabı
• Lumbago
• Romatizma
• Diş ve mide ağrıları
• Bazı kadın hastalıkları
• Uyuz
• Akciğer ve bronşlardaki problemler
• Kramp
• Sindirim sisteminde görülen ekşimeler

DİKKAT EDİLMESİ GEREKEN HUSUSLAR

•Hamileler ve guatr hastalarının kullanmaması tavsiye edilir.

•'Thymol' yağının kaybedilmemesi için kaynatılmamalıdır

•Kekik yağının içten aşırı kullanımı, tiroid bezinin işlevini arttırabilir.

Gerekli dozdan fazla alınmadığı halde bilinen yan etkisi yoktur.