Kümbet

Kelime, Farsça ve Orta Farsça (Pehlevice) "kubbe, kemer" anlamlarına gelen gunbad (گنبد) sözcüğünden alıntı olarak kullanılmaktadır. Bu sözcüğün Aramice ve Süryanice dillerinde aynı anlamı taşıyan kbb kökünden türemiş kubbtā sözcüğü ile eş kökenli olduğu belirtilmiştir. Türkçede tarihsel süreç içerisinde "günbed", "künbet" ve "kümbet" biçimlerinde kullanıldığı tespit edilmiştir.

• Mimari: Yapı sanatında üst örtü sistemlerini tanımlamak amacıyla doğrudan "kubbe" veya "kubbe ve piramit formundaki çatı türleri" yerine mimari terim olarak kullanılır.
• Anıtsal ve Bağımsız Yapı Türü: Geleneksel mimaride, gövdesi yuvarlak ya da çokgen olup damı konik, piramidal veya kubbe şeklinde tasarlanmış bağımsız anıt yapıları ve özellikle Selçuklu dönemi mimari eserlerini adlandırmak için tercih edilir.
• Kabir ve Mezar Kültürü: Türbe yapılarının üst kısımlarının ekseriyetle kubbeli inşa edilmesinden hareketle, anlam genişlemesi yoluyla tarihî, biyografik ve vakıf metinlerinde doğrudan "kabir, makber veya ebedi istirahatgâh" anlamında yer alır.
• Kozmolojik ve Edebi Bağlam (Gök Kubbe): Klasik İslam edebiyatında, tasavvufi düşüncede ve divan şiirinde; dünyayı çevreleyen evreni, felekleri ve gökyüzünü dönen devasa bir kubbeye benzetmek suretiyle "gökyüzü" (künbed-i devvâr) manasında estetik bir mazmun olarak sıklıkla kullanılır.