Sıhke Kavunu

Sıhke kavunu (Cucumis melo L.) Van ili Tuşba ilçesine özgü, eliptik formda, sarı‑turuncu renkli, yazlık tipte bir kavundur. Van Ticaret Borsası’nın 8 Temmuz 2021’de gerçekleştirdiği başvuru üzerine, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 18 Temmuz 2023 tarihinde Mahreç İşareti (Tescil No: 1413) olarak tescillenmiştir.

Coğrafi İşaret Süreci

• Başvuru Tarihi / No: 08 Temmuz 2021 (C2021/000277)
• Tescil Tarihi / No: 18 Temmuz 2023, No: 1413 (Mahreç İşareti)
• Tescil Ettiren: Van Ticaret Borsası, Tuşba/Van
• Ürün Grubu: İşlenmiş ve işlenmemiş meyve ve sebzeler
• Coğrafi Sınır: Yalnızca Van ili Tuşba ilçesi sınırları içinde tüm üretim biyolojik-metodik süreçleri gerçekleştirilebilir.
• Kullanım Şartları: “Sıhke Kavunu” ibaresi ve mahreç amblemi ürün veya ambalaj üstünde ya da işletmede gözle görülebilir şekilde yer almalıdır.
• Denetim: Van Ticaret Borsası koordinasyonunda Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Ziraat Fakültesi ve İl Tarım Müdürlüğü uzmanlarından oluşan en az üç kişilik komisyon tarafından yılda en az bir kez izlenir. Denetim fizikokimyasal kriterler, üretim metodolojisi ve mahreç kullanımı açısından gerçekleştirilir.

Teknik Özellikler ve Pomoloji

• Morfoloji: Ortalama ağırlık 1–2 kg, boy 18–22 cm, çap 14–16 cm; meyve formu eliptik; çiçek yapısı andromonoiktir.
• Olgunlaşma Süresi: 140–150 gün — geç olgunlaşan yazlık kavun çeşididir.
• Şeker İçeriği: Suda çözünebilir kuru madde (Brix) %5–8 düzeyinde; tatlılığın düşük, taze tüketime uygun bir kavundur.
• pH Değeri: 5–6 aralığındadır.
• Aroma: Düşük; tat, koku ve doku özelliklerinde sade ve taze tadı öne çıkar.
• pH, asitlik ve meyve eti-kabuk ölçüleri: Krem‑sarı et, sarı desenli kabuk, buruşukluk ve ikincil renksizlik özellikleri teknik tanımda belirtilmiştir.

Üretim Metodolojisi ve Tarımsal Uygulamalar

• Tohum Saklama: Olgun meyveden alınan tohumlar yıkanır, oda koşullarında bir hafta kurutulur; serin ve karanlık ortamda gıda ile temasa uygun torbalarda muhafaza edilir.
• Toprak İşleme ve Ekim: Sonbaharda derin sürüm; ilkbaharda yeniden sürüp diskaroyla işlem yapılır. Ekim, 10 Mayıs–1 Haziran arasında; sıra aralığı 120–150 cm × 60–90 cm; derinlik ~2–3 cm
• Çapalama ve Meyve Seyreltme: Yabancı ot kontrolü, sürgün uç alma ve meyve seyreltme işlemleri uygulanır; ilk meyveler koparılarak bitkinin vegetatif gelişimi teşvik edilir.
• Gübreleme: Dekara yaklaşık 10–20 kg saf azot, 10–15 kg fosfor, 20–25 kg potasyum verilir; azot üç aşamada uygulanır (Mayıs, Haziran, Temmuz).
• Sulama: Buharlaşmanın en az %90'ına karşılık gelebilecek sıkılıkta (6–12 günde bir) gerçekleştirilir. Hasata yaklaştıkça sulama kesilir.
• Hasat & Depolama: Ağustos sonu–Ekim son haftası arası; sapın kopması ve meyve dip kısmında yumuşama ile başlar. Depolama +4‑10 °C ve %60–70 nemde 2–3 hafta sürer. Ortalama verim: 2.5–4.5 ton/dekardır.

Bölgesel Kimlik ve Ekonomik Rol

Sıhke kavunu, Van Tuşba’da yerel kimlik ve geleneksel tarım kültürünün sembolüdür; coğrafi işaret ile resmi tanınırlık kazanmıştır. Bu sayede bölge üreticisinin gelir modeli desteklenmiştir. Coğrafi işaret süreciyle ürünün marka değeri artırılmış, hem bölgesel hem de ulusal düzeyde tanıtımı sağlanmıştır.