2025 Orta Afrika Cumhuriyeti Genel Seçimleri, 28 Aralık 2025 tarihinde ülke genelinde yapılan ve aynı gün içinde cumhurbaşkanlığı, yasama, bölgesel ve belediye seçimlerini kapsayan çok düzeyli bir oylamadır. Seçimler, 2023 Anayasa referandumu ile cumhurbaşkanlığı dönem sınırının kaldırılmasının ardından düzenlenmiş ve mevcut Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadéra üçüncü kez aday olmuştur.

Yaklaşık 2,3 milyon seçmenin kayıtlı olduğu seçimlerde, 6.700’den fazla sandıkta oy kullanılmış; Touadéra, Ulusal Seçim Kurulu’nun açıkladığı geçici sonuçlara göre oyların %76,15’ini alarak yeniden seçilmiştir. Seçimler, Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA) ve Afrika Birliği gözlemcileri gözetiminde, genel olarak barışçıl biçimde gerçekleştirilmiştir.

Hukuki ve Kurumsal Arka Plan

2023 Anayasa Referandumu ve Değişiklikleri

Orta Afrika Cumhuriyeti’nde 2023 yılında gerçekleştirilen anayasa referandumu sonucunda, cumhurbaşkanlığı dönem sınırı kaldırılmış ve görev süresi beş yıldan yedi yıla çıkarılmıştır. Bu değişiklik, mevcut Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadéra’nın üçüncü kez aday olabilmesine olanak sağlamıştır. Yeni anayasanın yürürlüğe girmesiyle birlikte, daha uzun görev süresi ve sınırsız yeniden adaylık ilk kez bu seçimlerde uygulanmıştır.

Anayasal Düzenlemelerin Siyasi Süreçteki Etkisi

2023 referandumuna giden süreçte, anayasa değişikliği girişimi muhalefet partileri ve sivil toplum örgütlerinin itirazlarına konu olmuştur. Touadéra yönetiminin referandumu destekleyen kampanyası sonucunda, referandumun kabul edilmesiyle yürürlükteki iki dönem sınırlaması kaldırılmıştır. Muhalefet partileri bu gelişmeyi seçim süreci öncesinde eşit olmayan bir rekabet ortamı olarak değerlendirmiştir.

Seçimlerin Hukuki Statüsü ve Denetimi

Seçim süreci, Ulusal Seçim Kurulu (ANE) tarafından yürütülmüştür. Birleşmiş Milletler Barış Gücü'nün (MINUSCA) teknik desteğiyle seçim materyalleri ülkenin 20 bölgesine dağıtılmış, toplam 6.700 sandıkta oylama gerçekleştirilmiştir.

Seçimlerin nihai denetimi, Anayasa Mahkemesi tarafından yapılmaktadır. Mahkeme, seçim sonuçlarına ilişkin olası itirazları değerlendirme ve sonuçları onaylama yetkisine sahiptir. Resmi açıklamalara göre nihai onay süreci 20 Ocak 2026 tarihine kadar tamamlanacaktır.

Uluslararası Gözlem ve Hukuki Güvence

Seçimler, Afrika Birliği, Birleşmiş Milletler ve Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA) gözlemcilerinin denetimi altında yapılmıştır. Uluslararası gözlem raporlarında oylama günü genel olarak “büyük ölçüde barışçıl” olarak tanımlanmıştır. Ancak güvenlik kaygıları nedeniyle bazı bölgelerde oylama gerçekleştirilememiştir.

Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA) yetkilisi Valentine Rugwabiza, seçimlerin ardından yaptığı açıklamada, ülkenin güneydoğusundaki Haut-Mbomou bölgesinde yer alan Bambouti kasabasında yaşanan saldırıyı kınamıştır. Rugwabiza, bu saldırının Azandé Ani Kpi Gbe (AAKG) adlı silahlı grup tarafından gerçekleştirildiğini, bazı yerel yetkililerin rehin alındığını bildirmiştir. Rugwabiza’nın ifadesine göre, “MINUSCA, Pazar gününden bu yana rehin alınan kişilerin serbest bırakılmasını sağlamak için aralıksız çalışmaktadır.”

Adaylar ve Siyasi Partiler

Faustin-Archange Touadéra (Birleşik Kalpler Hareketi – MCU)

Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadéra, 68 yaşında bir matematik profesörü ve eski başbakandır. 2016 ve 2020 yıllarında düzenlenen seçimlerde cumhurbaşkanı seçilmiştir. 2023 Anayasa referandumuyla dönem sınırlamasının kaldırılması üzerine üçüncü kez aday olmuştur.

Touadéra, Birleşik Kalpler Hareketi (Mouvement Cœurs Unis, MCU) partisinin adayı olarak seçimlere katılmıştır. Kampanyasında güvenlik, barış ve altyapı kalkınması öncelikli konular olmuştur. Hükümeti, ülkedeki silahlı gruplarla barış anlaşmaları imzalamış ve güvenlik alanında Rusya ile iş birliğini sürdürmüştür.

Touadéra, seçim sürecinde yaptığı konuşmalarda Rus güvenlik ortaklıklarına ve Rwandalı askerlerin desteğine vurgu yapmıştır. Kampanyasında ülke güvenliğini “güvenlik kazanımları” üzerine kurmuş, seçim sonrası açıklamalarda bu politikaların “isyancılardan toprakların geri alınması ve barış anlaşmalarının imzalanmasına yardımcı olduğunu” ifade etmiştir.

Ayrıca, yönetimi döneminde Rusya ile ilişkiler derinleşmiş, maden sektöründe Rusya’ya ait firmalar altın, elmas, lityum ve uranyum sahalarında faaliyet göstermiştir. Ek olarak Touadéra, dijital ekonomi girişimleri kapsamında 2022 yılında Bitcoin’i yasal para birimi olarak kabul etmiş, 2025 yılında ise $CAR isimli kripto para projesini başlatmıştır. Aynı yıl Elon Musk’ın Starlink şirketiyle yapılan bir anlaşma uyarınca kırsal bölgelere internet hizmeti genişletilmiştir.

Anicet-Georges Dologuélé (Orta Afrika Yenilenme Birliği – URCA)

Anicet-Georges Dologuélé, 68 yaşında olup daha önce 1990’lı yıllarda başbakanlık yapmıştır. URCA (Union pour le Renouveau Centrafricain) partisinin lideridir. Dologuélé, 2015 ve 2020 yıllarında da cumhurbaşkanlığı seçimlerinde aday olmuş ve 2020 seçiminde ikinci olmuştur.

Dologuélé, 2025 seçim kampanyasında demokratik kurumların güçlendirilmesi ve uluslararası iş birliğinin geliştirilmesi vaatlerinde bulunmuştur. Kampanyası süresince vatandaşlık statüsü tartışmaları yaşanmış, Eylül 2025’te Fransız vatandaşlığından feragat ettiğini açıklamıştır. Ancak Ekim 2025’te bir Orta Afrika mahkemesi, “Orta Afrika vatandaşlığını iptal ettiğini” bildirmiştir. Bu durum Birleşmiş Milletler İnsan Hakları Ofisi’ne taşınmış, aday listesinde adının yer almasıyla vatandaşlığının geri verildiği anlaşılmıştır. Dologuélé, seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından düzenlediği basın toplantısında “Sonuçları manipüle etmeye yönelik sistematik bir girişim olmuştur” demiştir.

Henri-Marie Dondra (Cumhuriyetçi Birlik Partisi – UNIR)

Henri-Marie Dondra, 59 yaşında bir bankacı ve eski maliye bakanıdır. 2021–2022 yılları arasında Touadéra hükümetinde başbakanlık yapmıştır. Dondra, Cumhuriyetçi Birlik (Union Républicaine, UNIR) partisinden aday olmuştur. Adaylığı 14 Kasım 2025 tarihinde resmen onaylanmıştır. Ancak daha önce kendisine “Kongo vatandaşlığına sahip olmak” suçlaması yöneltilmiş, bu iddiayı reddetmiştir.

Dondra, Kasım ayında Human Rights Watch’a yaptığı açıklamada, iki kardeşinin seçim öncesinde “suçlama olmaksızın tutuklandığını ve gözaltında tutulduğunu” belirtmiştir. Kampanyasında ekonomik reform, finansal istikrar ve ulusal birliği vurgulamıştır. Seçim sonrası yaptığı açıklamalarda seçimlerin “adil olmadığını” iddia eden adaylardan biri olmuştur.

Diğer Adaylar

Aristide Briand Reboas

Hristiyan Demokrat Parti lideri, eski istihbarat görevlisi ve spor bakanıdır. Kampanyasında elektrik, su ve altyapı gibi kamu hizmetlerini iyileştirmeyi vadetmiştir.

Serge Djorie

Eski hükümet sözcüsüdür. Halk sağlığı ve yoksullukla mücadele üzerine odaklanan bir program yürütmüştür.

Eddy Symphorien Kparekouti

2023 Anayasası’nın hazırlayıcılarından biri olan inşaat mühendisidir. Kampanyasında “yoksulluğun azaltılması yoluyla siyasal istikrarsızlığın çözülmesi” fikrini öne çıkarmıştır.

Seçim Günü ve Oylama Süreci

Lojistik Hazırlıklar ve Katılım

2025 genel seçimlerinde Ulusal Seçim Kurulu (ANE) tarafından yapılan açıklamaya göre, yaklaşık 2,3 milyon kayıtlı seçmen oy kullanma hakkına sahip olmuştur. Seçimler ülke genelinde 6.762 sandıkta gerçekleştirilmiştir. Oylama, 28 Aralık 2025 Pazar günü yerel saatle sabah erken saatlerde başlamış, sandıklar 17.00 GMT’de kapanmıştır.

Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA) tarafından yapılan değerlendirmede, seçimlerin yürütülmesi sürecinde geniş kapsamlı lojistik destek sağlanmıştır. Misyon, seçim malzemelerinin taşınması amacıyla 84 hava uçuşu ve 8 kara konvoyu düzenlemiştir. Toplam 230 ton seçim materyali (oy pusulaları, mürekkep, seçmen kartları, sandıklar ve kabinler) ülkenin 20 vilayetine ulaştırılmıştır.

Seçim sürecinde 34.500 görevli (seçim memuru, denetçi ve sandık personeli) eğitilmiştir. MINUSCA, “zor arazi ve güvenlik koşullarına rağmen tüm seçim malzemeleri zamanında teslim edilmiştir” açıklamasını yapmıştır.

Güvenlik Düzenlemeleri

Oylama süresince güvenlik önlemleri ulusal güvenlik güçleri ile Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA) arasında ortak bir planlama çerçevesinde yürütülmüştür. Misyon, seçim sürecini desteklemek amacıyla ek ulusal askeri ve polis güçlerinin konuşlandırıldığını bildirmiştir. MINUSCA açıklamasında, “seçim güvenliği, MINUSCA’nın lojistik desteğiyle ek ulusal birliklerin ve polis güçlerinin konuşlandırılmasıyla güçlendirilmiştir” ifadesi kullanılmıştır.

Misyon ayrıca uzak bölgelere erişimi kolaylaştırmak amacıyla ulusal güvenlik birimlerine araç ve motosiklet desteği sağlamıştır. Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA) sözcüsü, güvenlik güçlerinin ülkenin doğu ve güneydoğusundaki hassas bölgelerde devriye faaliyetlerini artırdığını belirtmiştir.

Seçim günü genel olarak ülke çapında barışçıl geçmiş olsa da, Haut-Mbomou bölgesinde bulunan Bambouti kasabasında güvenlik nedeniyle oylama gerçekleştirilememiştir. Saldırının, Azandé Ani Kpi Gbe (AAKG) adlı silahlı grup ile Güney Sudan’dan gelen silahlı unsurlar tarafından gerçekleştirildiği bildirilmiştir. Olay sırasında yerel idari yetkililer arasında bulunan alt prefet (sub-prefect) de rehin alınmıştır. Rugwabiza, rehinelerin serbest bırakılması için yürütülen sürecin devam ettiğini belirterek, “MINUSCA, Pazar gününden bu yana rehin alınan kişilerin serbest bırakılmasını sağlamak için aralıksız çalışmaktadır” ifadesini kullanmıştır.

Birleşmiş Milletler Barış Gücü (MINUSCA), Afrika Birliği ve diğer gözlemciler, seçim günü sandıkların %99’undan fazlasının planlandığı şekilde açıldığını ve oy verme sürecinin teknik olarak düzenli biçimde tamamlandığını açıklamıştır.

Sonuçların Açıklanması ve Tepkiler

Resmi Olmayan Sonuçlar ve Katılım Oranı

Ulusal Seçim Kurulu (ANE) tarafından 5 Ocak 2026 tarihinde açıklanan geçici sonuçlara göre, Cumhurbaşkanı Faustin-Archange Touadéra oyların %76,15’ini alarak üçüncü kez devlet başkanı seçilmiştir. Eski başbakanlardan Anicet-Georges Dologuélé oyların %14,66’sını, Henri-Marie Dondra ise %3,19’unu almıştır. Seçimlere katılım oranı %52,42 olarak açıklanmıştır.

Seçim sonuçlarının açıklanmasının ardından Touadéra’nın kampanya ekibi, seçimlerin yasalar çerçevesinde ve barışçıl biçimde tamamlandığını bildirmiştir.

Muhalefetin Tepkileri

Seçim sonuçları, özellikle muhalefet partileri tarafından tartışılmıştır. Cumhuriyet Anayasayı Savunma Bloku (Bloc Républicain pour la Défense de la Constitution – BRDC), seçimleri “adil olmayan bir süreç” olarak nitelendirmiş ve oylamayı boykot ettiğini daha önce duyurmuştur.

Adaylardan Anicet-Georges Dologuélé seçim sonuçlarının ilanından kısa süre önce düzenlediği basın toplantısında, “Sonuçları manipüle etmeye yönelik sistematik bir girişim olmuştur.” ifadelerini kullanmıştır. Dologuélé ayrıca, “Orta Afrikalı halk 28 Aralık’ta konuştu. Onlar açık bir değişim isteği ifade ettiler.” demiştir.

Henri-Marie Dondra da seçim günü sonrası yaptığı açıklamalarda benzer şekilde sonuçların güvenilirliğine dair şüphelerini dile getirmiştir. Dondra, seçim kampanyasında yaşanan “eyaletlerde kampanyasının engellenmesi” nedeniyle sürecin adil ilerlemediğini iddia etmiştir.

Touadéra hükümeti ve ANE, seçimlerde hile yapıldığı iddialarını reddetmiştir. Ulusal Seçim Kurulu ve Adalet Bakanlığı, seçim sürecinin uluslararası gözlemcilerin denetimi altında yürütüldüğünü açıklamıştır.

Anayasa Mahkemesi’nin Yetkisi ve Nihai Onay Takvimi

Anayasa Mahkemesi, seçim sonuçlarına yönelik tüm itirazları değerlendirmek ve nihai sonuçları onaylamakla yetkilidir. Mahkemenin bu süreci 20 Ocak 2026 tarihine kadar tamamlaması beklenmektedir.

Seçim sonrası dönemde, ülke genelinde yaygın protesto ya da şiddet olayı bildirilmemiştir. BM kaynakları, “seçim sonrası yaygın bir huzursuzluk rapor edilmemiştir” ifadesiyle durumu açıklamıştır.