
49. ASEAN Liderler Zirvesi, 15-17 Kasım 2026 tarihlerinde Filipinler'in başkenti Manila'da, Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN) üyesi 11 ülkenin bölgesel güvenlik, ekonomik entegrasyon, enerji krizi, uluslararası ticaret, Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlıkları ve iklim değişikliği gibi konuları ele almak amacıyla bir araya geldiği uluslararası zirvedir.
Güneydoğu Asya Uluslar Birliği'nin 49. Liderler Zirvesi, 15 Kasım 2026 tarihinde Filipinler'in başkenti Manila'da başlamıştır. Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr, zirvenin açılış konuşmasında jeopolitik gerilimlerin, ekonomik belirsizliklerin, iklim değişikliğinin, gelişen teknolojilerin ve ulus ötesi güvenlik tehditlerinin Güneydoğu Asya ülkeleri üzerindeki etkilerine değinmiştir.
Marcos Jr, bölgesel sorunların hiçbir ülke tarafından tek başına çözülemeyeceğini belirterek ASEAN üyelerinin farklılıklarına rağmen ortak hedefler doğrultusunda hareket etmesi gerektiğini ifade etmiştir. Bölgesel işbirliğinin, ülkelerin ulusal kapasitelerinin yetersiz kaldığı alanlarda tamamlayıcı rol üstlendiğini vurgulamıştır.
Filipinler Devlet Başkanı, 2026 yılının başlarında Cebu'da düzenlenen 48. ASEAN Zirvesi'nden itibaren Orta Doğu'da yaşanan gelişmelerin Asya ülkelerinin enerji, ulaşım ve gıda tedarik zincirleri üzerinde olumsuz etkiler oluşturduğunu belirtmiştir. Bölgedeki güvenlik sorunları nedeniyle zirvenin ertelenmesinin değerlendirildiğini ancak ASEAN ülkelerinin istişareler sonucunda toplantının gerçekleştirilmesine karar verdiğini açıklamıştır.
Zirvede ASEAN'ın uzun vadeli kalkınma hedeflerini içeren ASEAN 2045 Vizyonu kapsamında barış, güvenlik, ekonomik refah ve toplumsal kalkınma alanlarında yürütülen çalışmalar da ele alınmıştır.
49. ASEAN Liderler Zirvesi'ne örgütün 11 üyesi olan Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur, Tayland, Brunei, Vietnam, Laos, Myanmar, Kamboçya ve Doğu Timor'un temsilcileri katılmıştır.
Zirve kapsamında ASEAN dışındaki ülkelerle gerçekleştirilecek diplomatik görüşmelere de yer verilmiştir. ABD Başkanı Donald Trump'ın 17 Kasım'da ASEAN liderleriyle özel bir toplantı gerçekleştirmesi ve Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr ile ikili görüşme yapması planlanmıştır.
Hindistan Başbakanı Narendra Modi, Kanada Başbakanı Mark Carney, Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ve Rusya Dışişleri Bakanı Sergey Lavrov da zirveye katılması beklenen uluslararası temsilciler arasında yer almıştır.
Brezilya Devlet Başkanı Lula da Silva'nın ziyareti, görevdeki bir Brezilya devlet başkanının Filipinler'e gerçekleştirdiği ilk ziyaret olarak duyurulmuştur. Lula da Silva'nın ASEAN ülkeleriyle ticaret, savunma, enerji ve teknolojik işbirliği konularında görüşmeler yapması öngörülmüştür.
49. ASEAN Liderler Zirvesi'nin başlıca gündem maddelerinden birini Güney Çin Denizi'ndeki egemenlik anlaşmazlıkları oluşturmuştur. Çin ile ASEAN üyeleri Brunei, Malezya, Filipinler ve Vietnam arasında deniz yetki alanları ve adalar üzerindeki hak iddiaları nedeniyle uzun süredir anlaşmazlıklar yaşanmaktadır. Tayvan da bölgede egemenlik iddialarında bulunmaktadır.
Güney Çin Denizi, uluslararası deniz ticareti açısından önemli ulaşım güzergâhlarından biri olmasının yanı sıra petrol ve doğal gaz rezervleri bakımından da stratejik önem taşımaktadır.
ASEAN ile Çin arasında 2005 yılında başlatılan Güney Çin Denizi Davranış Kuralları müzakereleri, bölgedeki askeri gerilimlerin azaltılmasını ve taraflar arasında çatışma riskinin sınırlandırılmasını amaçlamaktadır. Taraflar, 2023 yılında müzakerelerin hızlandırılması ve 2026 yılı içerisinde bir taslak hazırlanması konusunda mutabakata varmıştır.
2026 yılı boyunca Malezya öncülüğünde en az 10 müzakere turu gerçekleştirilmiş, son görüşmeler ekim ayında yapılmıştır. Bununla birlikte taraflar arasındaki görüş ayrılıkları nedeniyle davranış kurallarına ilişkin nihai anlaşmanın sağlanması güçleşmiştir.
ASEAN Zirvesi'nde ele alınan önemli konulardan biri, ABD ve İsrail'in İran ile yürüttüğü savaşın Güneydoğu Asya ülkelerinin enerji güvenliği üzerindeki etkileri olmuştur.
Orta Doğu'dan petrol ve doğal gaz ithal eden ASEAN ülkeleri, bölgedeki çatışmaların enerji arzında oluşturduğu kesintilerden etkilenmiştir. Filipinler, Vietnam ve Malezya, Körfez bölgesindeki enerji tedarikinin aksamasına karşı hassas ülkeler arasında gösterilmiştir.
Filipinler yönetimi, enerji tedarikinde yaşanan sorunlar nedeniyle Mart 2026'da ulusal enerji acil durumu ilan etmiştir. Orta Doğu'daki çatışmaların deniz taşımacılığı ve ticaret güzergâhları üzerindeki etkileri de zirvenin gündemine alınmıştır.
Ayrıca Orta Doğu ülkelerinde yaşayan ve çalışan milyonlarca Güneydoğu Asya vatandaşının güvenliği ile bölgeden sağlanan ekonomik gelirlerin korunması konuları değerlendirilmiştir.
49. ASEAN Liderler Zirvesi'nde bölgesel ekonomik entegrasyonun geliştirilmesi, ticaret bağlantılarının güçlendirilmesi ve dijital ekonominin genişletilmesi öncelikli konular arasında yer almıştır.
Filipinler Devlet Başkanı Ferdinand Marcos Jr, ASEAN Dijital Ekonomi Çerçeve Anlaşması kapsamında üye ülkelerin dijital pazarlarının birbirine bağlanmasına yönelik çalışmaların sürdürüldüğünü açıklamıştır.
Zirvede ASEAN elektrik şebekesinin geliştirilmesi, bölgesel enerji bağlantılarının artırılması, tedarik zincirlerinin güçlendirilmesi ve küçük ve orta ölçekli işletmelerin desteklenmesi konuları ele alınmıştır.
Yapay zekâ teknolojileri de ekonomik işbirliği gündeminin önemli başlıklarından birini oluşturmuştur. Marcos Jr, ASEAN'ın yalnızca gelişen teknolojilere uyum sağlayan bir örgüt olmasının değil, bu teknolojilerin geleceğinin şekillendirilmesinde de etkin rol üstlenmesinin hedeflendiğini belirtmiştir.
ABD ile Çin arasında devam eden ticaret gerilimleri ve Washington yönetiminin ASEAN ülkelerine yönelik gümrük tarifeleri de bölgesel ekonomik ilişkileri etkileyen gelişmeler arasında yer almıştır. ABD'nin Donald Trump'ın ikinci başkanlık döneminde uyguladığı ticaret politikaları kapsamında ASEAN ülkelerine yönelik gümrük vergilerinde yüzde 10 ila 12,5 arasında artışlar yaşandığı bildirilmiştir.
Myanmar'da Şubat 2021'de gerçekleştirilen askeri darbenin ardından başlayan iç savaş ve ülkedeki insani kriz, ASEAN'ın bölgesel güvenlik gündeminde yer almaya devam etmiştir.
Myanmar ordusu ile farklı etnik silahlı gruplar ve askeri yönetime karşı mücadele eden güçler arasında devam eden çatışmalar, ülkedeki siyasi istikrarsızlığı derinleştirmiştir. Çatışmalar, Rohingya nüfusunun karşı karşıya bulunduğu insani sorunları da ağırlaştırmıştır. ASEAN, Nisan 2021'de kabul edilen Beş Maddelik Mutabakat kapsamında Myanmar'da şiddetin sona erdirilmesini, taraflar arasında diyalog kurulmasını ve insani yardımların ulaştırılmasını hedeflemiştir. Ancak söz konusu girişim, ülkedeki çatışmaların sona ermesini sağlayamamıştır.
Örgüt, Myanmar'daki siyasi ve güvenlik koşulları nedeniyle ülkenin önemli ASEAN toplantılarına katılımını siyasi olmayan temsilcilerle sınırlandırmıştır.
ASEAN Zirvesi'nde ele alınan bölgesel güvenlik sorunları arasında Tayland ile Kamboçya arasındaki sınır anlaşmazlığı da yer almıştır. İki ülke arasında yaklaşık 800 kilometrelik sınır hattındaki toprak anlaşmazlıkları ve Preah Vihear Tapınağı gibi tarihî alanlar üzerindeki hak iddiaları nedeniyle 2025 yılında silahlı çatışmalar yaşanmıştır.
Çatışmalarda en az 150 kişinin hayatını kaybettiği ve yaklaşık bir milyon kişinin yerinden edildiği bildirilmiştir. ASEAN ülkelerinin yanı sıra Çin ve ABD'nin diplomatik girişimleri sonucunda taraflar arasında görüşmeler gerçekleştirilmiş ve Aralık 2025'te ateşkes sağlanmıştır.
Bununla birlikte sınır anlaşmazlığının tamamen çözülememesi nedeniyle ASEAN, taraflar arasında diyaloğun sürdürülmesi ve üçüncü taraf gözlemcilerin sürece katılması yönündeki çağrılarını devam ettirmiştir.
Endonezya'da 2026 yılında meydana gelen geniş çaplı orman yangınları, ASEAN Zirvesi'nin çevre ve bölgesel güvenlik gündeminde ele alınan konular arasında yer almıştır.
Kuraklık koşullarının etkisiyle yayılan yangınların yaklaşık 2,88 milyon hektarlık alanı etkilediği ve en az 3 bin 500 kişinin hayatını kaybettiği bildirilmiştir. Yangınlardan kaynaklanan yoğun duman ve hava kirliliği, Endonezya'nın yanı sıra Malezya, Filipinler, Singapur ve Doğu Timor'da da çevresel ve sağlık sorunlarına neden olmuştur.
Endonezya yönetimi, yangınlara müdahalede yetersiz kalındığı yönündeki eleştirilere karşı binlerce personelin söndürme ve acil müdahale çalışmalarında görevlendirildiğini açıklamıştır.
Zirvede afetlere hazırlık kapasitesinin geliştirilmesi, iklim değişikliğiyle mücadele ve sınır ötesi çevre sorunlarına karşı bölgesel işbirliğinin güçlendirilmesi konuları üzerinde durulmuştur.
49. ASEAN Liderler Zirvesi kapsamında örgütün bölge dışındaki ülkelerle ekonomik ve diplomatik ilişkilerinin geliştirilmesine yönelik görüşmeler de gündeme gelmiştir.
Malezya Başbakanı Enver İbrahim, zirvenin açılışının ardından yaptığı açıklamada ülkesinin ASEAN'ın bölgesel barış, istikrar ve ekonomik dayanıklılığının güçlendirilmesine yönelik çalışmalara katkı sağlamayı sürdüreceğini belirtmiştir.
Brezilya Devlet Başkanı Luiz Inacio Lula da Silva ise ASEAN ile Brezilya arasındaki ilişkilerin tam kapsamlı Diyalog Ortaklığı seviyesine yükseltilmesini hedeflediklerini açıklamıştır. Lula da Silva, ileri teknoloji, biyoyakıtlar, savunma, gıda güvenliği ve kritik mineraller alanlarında işbirliğinin geliştirilmesine açık olduklarını ifade etmiştir.
Brezilya yönetimi, enerji dönüşümü kapsamında etanol üretimi ve esnek yakıtlı motor teknolojilerindeki deneyimini ASEAN ülkeleriyle paylaşabileceğini bildirmiştir.
Güneydoğu Asya Uluslar Birliği (ASEAN), 8 Ağustos 1967 tarihinde Tayland'ın başkenti Bangkok'ta Endonezya, Malezya, Filipinler, Singapur ve Tayland tarafından kurulmuş hükümetler arası bölgesel işbirliği örgütüdür.
Örgüt, sonraki yıllarda Brunei, Vietnam, Laos, Myanmar ve Kamboçya'nın katılımıyla genişlemiş, Doğu Timor'un üyeliğiyle 11 ülkeden oluşan bir yapıya ulaşmıştır.
Yaklaşık 694 milyon kişilik nüfusu temsil eden ASEAN, Güneydoğu Asya'da ekonomik entegrasyonun geliştirilmesini, bölgesel güvenliğin sağlanmasını, üye ülkeler arasında diplomatik işbirliğinin artırılmasını ve uluslararası ticaretin kolaylaştırılmasını amaçlamaktadır.
ASEAN'ın karar alma mekanizması, üye ülkelerin egemenlik haklarına saygı, karşılıklı istişare ve uzlaşı ilkelerine dayanmaktadır. Örgüt, üyeleri üzerinde doğrudan bağlayıcı kararlar uygulama kapasitesi sınırlı olan hükümetler arası bir işbirliği yapısı olarak faaliyet göstermektedir.
49. ASEAN Liderler Zirvesi, örgütün 2045 yılına yönelik uzun vadeli hedefleri doğrultusunda bölgesel ekonomik bütünleşme, güvenlik işbirliği, dijital dönüşüm ve uluslararası ortaklıkların geliştirilmesi konularının ele alındığı toplantılardan biri olmuştur.
Al Jazeera "ASEAN summit: Who’s attending and what’s at stake?". Erişim tarihi: 16 Kasım 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/11/15/asean-summit-whos-attending-and-whats-at-stake
Al Jazeera "ASEAN, China fall short of agreeing on South China Sea code". Erişim tarihi: 16 Kasım 2026. https://www.aljazeera.com/news/2026/11/16/asean-china-fall-short-of-agreeing-on-south-china-sea-code
Anadolu Ajansı "ASEAN liderleri, bölgesel işbirliği ve güvenlik gündemiyle bir araya geldi". Erişim tarihi: 16 Kasım 2026. https://www.aa.com.tr/tr/dunya/asean-liderleri-bolgesel-isbirligi-ve-guvenlik-gundemiyle-bir-araya-geldi/4125523
Birleşmiş Milletler (UN News) "ASEAN Zirvesi". Erişim tarihi: 16 Kasım 2026. https://news.un.org/en/story/2026/11/1168809

Filipinler'in başkenti Manila'da düzenlenen 49. ASEAN Liderler Zirvesi'nde, bölgesel güvenlik ve ekonomik işbirliğinin güçlendirilmesi ele alındı. Zirvede Güney Çin Denizi'ndeki anlaşmazlıklar, Orta Doğu'daki savaşın enerji tedarikine etkileri, Myanmar'daki iç savaş ve uluslararası ticarette yaşanan sorunlar gündeme geldi.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"49. ASEAN Liderler Zirvesi" maddesi için tartışma başlatın
16 Kasım 2026
49. ASEAN Liderler Zirvesi'nin Başlaması
16 Kasım 2026
Zirveye Katılan Ülkeler ve Liderler
16 Kasım 2026
Bölgesel Güvenlik ve Güney Çin Denizi Anlaşmazlığı
16 Kasım 2026
Orta Doğu'daki Savaşın Enerji Tedarikine Etkileri
16 Kasım 2026
Ekonomik Entegrasyon ve Dijital Dönüşüm
16 Kasım 2026
Myanmar'daki İç Savaş ve İnsani Kriz
16 Kasım 2026
Tayland ve Kamboçya Arasındaki Sınır Anlaşmazlığı
16 Kasım 2026
Endonezya'daki Orman Yangınları ve Sınır Ötesi Hava Kirliliği
16 Kasım 2026
ASEAN'ın Uluslararası Ortaklıkları
16 Kasım 2026
ASEAN'ın Kuruluşu ve Bölgesel Yapısı