ABD-Rusya Dizel Yakıtı Anlaşması (2026)

ABD-Rusya Dizel Yakıtı Anlaşması, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) Başkanı Donald Trump ile Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin arasında 9 Ekim 2026 tarihinde gerçekleştirilen telefon görüşmesinin ardından duyurulan ve Rusya'nın ABD ile küresel piyasalara dizel yakıtı tedarik etmesini öngören mutabakattır. Trump'ın duyurusunda Rusya'nın 300 bin tonun üzerinde dizel yakıtını derhal, Kasım ayında 500 bin ton, hemen ardından 1 milyon ton ve kısa bir süre içinde ilave 3 milyon ton dizel yakıtını piyasaya sunacağı ifade edilmiştir.^【1】

Anlaşmanın uygulanması amacıyla ABD Hazine Bakanlığına bağlı Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), Rusya Federasyonu menşeli dizel yakıtının satışı, teslimatı, boşaltılması ve ABD'ye ithalatı dâhil ithalatıyla ilgili işlemlere 7 Nisan 2027 tarihine kadar izin veren 135 Numaralı Genel Lisansı (General License No. 135, GL 135) yayımlamıştır.^【2】 Rusya Hükümeti ise Temmuz 2026'dan bu yana yürürlükte olan dizel ihracat yasağını 10 Ekim 2026 itibarıyla kısmen kaldırmıştır.^【3】

Anlaşma, 3 Kasım 2026 tarihli ABD ara seçimlerinden önce ABD'de yüksek seyreden dizel fiyatları döneminde duyurulmuş; Ukrayna, Avrupa Birliği (AB), çeşitli Avrupa ülkeleri ve Kanada ile ABD Kongresi'ndeki Cumhuriyetçi ve Demokrat üyeler tarafından eleştirilmiştir.

Küresel yakıt fiyatları, Şubat 2026'nın sonunda başlayan ABD-İsrail ile İran arasındaki savaşla birlikte yükselmiştir. Çatışmalar, benzin ve dizelin temel girdisi olan ham petrol arzını aksatmıştır.^【4】 İran, ABD ve İsrail'in Şubat ayında İran'a saldırılar başlatmasından bu yana, dünya petrol ve gaz arzının yüzde 20'sinin taşındığı Hürmüz Boğazı'nı büyük ölçüde kapatmıştır. Suudi Arabistan'ın Doğu-Batı Boru Hattı'na yönelik saldırı ile Yemen'deki Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendep Boğazı çevresindeki saldırıları arzdaki aksamaları artırmıştır. Aynı dönemde Rusya ve Ukrayna'daki petrol rafinerileri ile enerji ve liman tesisleri yoğun saldırılara maruz kalmıştır. Küresel yakıt stokları sert biçimde düşmüş, dizel fiyatları Eylül 2026'da hem ABD'de hem de Avrupa'da rekor seviyelere ulaşmıştır.^【5】

Orta Doğu'daki rafineri kesintileri, nakliye kısıtları, hasar gören Rus rafinerileri ve Çin'deki rafinaj faaliyetlerinin azalmasının birleşik etkisiyle küresel yakıt piyasasında ilkbaharın sonlarından itibaren günlük 6 ila 8 milyon varil, diğer bir ifadeyle küresel rafinaj kapasitesinin yüzde 10'una varan bir kapasite kaybı yaşanmıştır.^【6】 Çin'in Ekim ayı için onayladığı yaklaşık 3,7 milyon ton dizel, benzin ve jet yakıtı ihracatı, bir önceki yılın aynı dönemine göre belirgin biçimde azalmış ve Eylül ayı için onaylanan 4 milyon tonu aşan miktarın altında kalmıştır.^【7】

32 üyeli Uluslararası Enerji Ajansı (UEA), Mart 2026'da 400 milyon varili aşan ham petrol ve petrol ürünüyle dünyanın en büyük acil stok salımını koordine etmiş, ardından katılımcı ülkeleri henüz piyasaya sürülmemiş hacimleri piyasaya sunmaya çağırmıştır.^【8】 G7 ülkeleri, 2 Ekim 2026'da stratejik rezervlerden 100 milyon varil salım yapılmasını kararlaştırmıştır.^【9】 Bu karar, Trump yönetiminin ABD'nin dizel ihracatını yasaklamakla tehdit ettiği ve AB'yi hedef alan bir baskı kampanyasının ardından alınmıştır.^【10】

ABD'de ulusal ortalama dizel fiyatı, Amerikan Otomobil Birliği (AAA) verilerinde 22 Eylül 2026'da galon başına 6,52 dolar ile rekor seviyede kaydedilmiştir.^【11】 Söz konusu rekor fiyat, bir yıl önceki fiyatın iki katını aşmıştır.^【12】 ABD Enerji Bilgi İdaresi (EIA) verilerinde ABD'de dizelin galon fiyatı, Rusya'nın Ukrayna'yı işgal ettiği 24 Şubat 2022'de 4,10 dolar, İran savaşının başlamasından önceki 28 Şubat 2026'da 3,81 dolar olarak yer almış; bu fiyat Ekim ayının başında yüzde 78 artışla 6,19 dolara yükselmiştir. ABD'de vergiler, perakende fiyatın yalnızca yüzde 11 ila 12'sini oluşturmaktadır.^【13】

ABD, dünyanın en büyük dizel ihracatçısıdır. Ülkenin dizel stokları İran savaşının başlamasından bu yana belirgin biçimde azalmış ve rafinerilerin üretimi artırmasına rağmen normal seviyelerin altında kalmıştır. Dizel, kamyoncular tarafından gıda ve ürün taşımacılığında, çiftçiler tarafından ise tarım makinelerinin işletilmesinde kullanılmaktadır.^【14】 ABD'nin tarım eyaletleri, tarım makinelerinin çalıştırılması ve ürünlerin pazara taşınması bakımından dizele bağımlıdır.^【15】

Trump yönetimi anlaşmadan önce dizel arzını artırmaya yönelik çeşitli adımlar atmıştır. Bu adımlar arasında müttefiklere acil durum rezervlerini piyasaya sürmeleri yönünde baskı yapılması ve normalde tarım ekipmanlarında kullanılan, vergiden muaf kırmızı boyalı dizele erişimin genişletilmesi yer almıştır.^【16】 Eylül 2026'da ABD'li milletvekilleri ve Trump, tüketici maliyetlerini düşürmek amacıyla dizel ihracatının kısıtlanmasını gündeme getirmiştir. Trump aynı dönemde Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenskiy'den dizel yakıtı hedeflerine yönelik saldırıları durdurmasını istemiş ve Ukrayna'yı kıtlığa yol açmakla suçlamıştır.^【17】

Dizel fiyatları, Kongre'nin kontrolünü belirleyecek 3 Kasım 2026 ara seçimleri öncesinde ABD'de önemli bir gündem maddesi haline gelmiştir.^【18】

ABD, Rusya'nın Ukrayna'yı işgali gerekçesiyle 2022 yılında Biden yönetimi döneminde Rus petrolü ve gazı ithalatını yasaklamıştır.^【19】 EIA verilerinde ABD'nin 2022'den bu yana Rus petrolü veya gazı ithal etmediği yer almaktadır. 2022 tarihli Rus Petrolü İthalatının Sona Erdirilmesi Yasası (Ending Importation of Russian Oil Act of 2022), Harmonize Tarife Cetveli'nin 27. faslında sınıflandırılan Rus menşeli ürünlerin ABD'ye ithalatını yasaklamaktadır. Yasa, bu yasağın kaldırılması için Kongre ile istişare, başkanlık onayı ve 90 günlük Kongre inceleme süresini kapsayan belirli bir süreç öngörmektedir.^【20】

Kongre'de büyük çoğunlukla kabul edilen ve Trump tarafından Eylül 2026'da imzalanan Lindsey O. Graham Rusya ve İran'a Yaptırım Yasası (Lindsey O. Graham Sanctioning Russia and Iran Act of 2026), Rus yetkililerine, bankalara ve gölge tanker filosuna yaptırımlar öngörmekte; Rusya'ya yönelik tüm yeni ABD yatırımlarını ve Rusya'nın devlet borcuna ilişkin işlemleri yasaklamaktadır. Yasa, Başkan'ı Rus petrolü veya doğal gazının ilk beş ithalatçısına yüzde 100'e varan gümrük vergisi uygulamakla yönlendirmekte; Rusya'nın doğal gaz ihracatının yüzde 15'inden azını ithal eden ve bu ithalatı azaltmak için önemli adımlar atan ülkeleri istisna tutmaktadır.^【21】Yasa, Hazine Bakanlığının yeni genel lisanslar çıkarma yetkisini açıkça korumakla birlikte 2022 tarihli ithalat yasağını açıkça değiştirmemekte veya askıya almamaktadır.^【22】

Rusya, Ukrayna'nın enerji tesislerine yönelik saldırıları artırmasının ardından, iç talebi karşılamak amacıyla Temmuz 2026'dan itibaren dizel ihracatını yasaklamıştır. Yasak, ikili anlaşması bulunmayan ülkeler için 31 Ekim'e kadar uzatılmıştır.^【23】 Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, anlaşmadan önceki hafta Rusya parlamentosuna yaptığı açıklamada iç piyasanın dengede olduğunu belirtmiş ve “Dizel üretimi iç talebi aşarsa ihracatın kısmen yeniden açılmasını değerlendireceğiz.” ifadesini kullanmıştır.

Trump ile Putin, 9 Ekim 2026 Cuma günü telefonda görüşmüştür. Görüşmede Rusya'daki şüpheli bir veba vakasının ele alınması beklenmiştir.^【24】 Kremlin, bir buçuk saat süren görüşmede Rus yakıt tedariki dâhil büyük ölçekli ekonomik girişimlerin ele alındığını açıklamıştır.^【25】

Kremlin'in yayımladığı açıklamada Putin, görüşmede Trump ile birlikte “Ukrayna krizinin çözüm olasılıklarına önemli ölçüde dikkat” ayırdıklarını, ayrıca “İran çevresindeki durumu ve ikili ilişkilerin çeşitli yönlerini” ele aldıklarını belirtmiştir. Putin açıklamasında, “Rusya, Amerikan ve küresel piyasalara petrol ve petrol ürünleri tedarik etmeye hazır olduğunu teyit etmiştir. Bunun tüm küresel ekonomi üzerinde olumlu bir etkisi olacağından eminim.” ifadelerini kullanmıştır.^【26】 Ayrıca, “İki ülkenin cumhurbaşkanları arasındaki kişisel temasların sürdürülmesi ve ilgili yönetimler, güvenlik servisleri ve kurumlar arasındaki işbirliğinin devam ettirilmesi yönünde bir mutabakat yeniden teyit edilmiştir.” ifadesini kullanmıştır.^【27】

Kremlin'in görüşmeye ilişkin açıklamasında Trump'ın, Rusya'nın İran ile yaşanan savaşın çözümüne yönelik çabalara katılımını memnuniyetle karşıladığı belirtilmiştir. Putin, Trump'a Rusya'nın barış görüşmelerine ne zaman yeniden başlanacağını değerlendireceğini iletmiştir.

Kremlin, her iki liderin 2026 Kasım ayında Çin'de düzenlenecek Asya-Pasifik Ekonomik İşbirliği (APEC) zirvesine katılmakla ilgilendiğini de açıklamıştır.

Trump, 9 Ekim'de görüşmenin ardından Truth Social platformunda yaptığı paylaşımda, “Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile son derece başarılı bir görüşmeyi henüz tamamladım. Bu görüşmede Rusya'nın Amerikan ve Küresel Piyasaya derhal 300.000 tonun üzerinde dizel yakıtı, Kasım ayı boyunca 500.000 ton daha ve hemen ardından 1.000.000 ton tedarik etmesi kararlaştırılmıştır.” ifadelerini kullanmıştır.^【28】 Trump, söz konusu 3 milyon tonluk teslimatın Rusya'nın rafinerilerinin durumuna bağlı olacağını belirtmiştir.^【29】

Trump, bu adımın ABD'nin Hürmüz Boğazı üzerinde kurduğunu ifade ettiği “tam kontrol” ile birlikte ABD'de ve dünyanın geri kalanında dizel fiyatlarını düşüreceğini öne sürmüştür.^【30】 Trump paylaşımında, Hürmüz Boğazı'ndan çıkan petrolle birlikte “Amerikalılar ve aslında dünya için dizel fiyatları rekor düzeyde ve hızla düşecek! demiştir.^【31】 Trump duyurusunda yaptırımlara veya Rusya'nın savaşına değinmemiş; “Amerikalılar, özellikle büyük çiftçilerimiz, hayvancılarımız ve kamyoncularımız için daha düşük fiyatlar en büyük önceliğimdir.” diye eklemiştir.^【32】

Trump, aynı gün bir seçim mitingi için Beyaz Saray'dan ayrılırken anlaşma için minnettar olduğunu belirterek, “Başkan Putin'e teşekkür etmek istiyorum. Size dürüst olmak gerekirse, ülkemize çok büyük miktarlarda petrol geliyor ve bu dizel, yani istediğimiz şey. Bu yüzden teşekkür ederim.” demiştir. Trump, Zelenskiy'nin eleştirilerine ilişkin sorulara yanıt vermemiştir.^【33】 Trump, gün boyunca gazetecilerin Zelenskiy'nin eleştirilerine ilişkin sorularına yorum yapmayı reddetmiş ve Putin ile yaptığı anlaşmadan memnun olduğunu belirtmiştir.

Anlaşma üzerinde çalışan Putin'in özel temsilcisi Kirill Dmitriyev, sosyal medya platformunda “Rusya-ABD enerji ve ekonomik işbirliği devam edecek ve küresel piyasalara ve dünyaya fayda sağlayacaktır.” paylaşımında bulunmuştur.^【34】

Trump, anlaşmayı ABD'nin özel temsilcisi Steve Witkoff ve Trump'ın damadı Jared Kushner'ın Miami'de Ukrayna müzakere heyetiyle ve Almanya, Fransa, Birleşik Krallık, AB ve NATO'dan üst düzey diplomatlarla savaşı sona erdirmeye yönelik yeni ABD fikirlerini görüştüğü sırada duyurmuştur.^【35】

Zelenskiy, Witkoff ve Kushner ile yürütülen görüşmelerin hiçbir aşamasında ABD'nin Rusya ile bir dizel anlaşmasının gündemde olduğunu belirtmediğini vurgulamıştır. Zelenskiy, Florida'da Kushner ve Witkoff ile görüşen müzakerecilerinin Trump'ın açıklamasından bir saat önce kendisine Trump'ın Putin ile görüşmeyi planladığını ve ABD'nin Rusya'ya yönelik yaptırımlarıyla ilgili bir duyurunun gelebileceğini ayrıntı vermeksizin bildirdiğini açıklamıştır.^【36】

Trump'ın 9 Ekim 2026 tarihli duyurusunda Rusya'nın ilk aşamada derhal 300.000 tonun üzerinde, Kasım ayı boyunca 500.000 ton, “hemen ardından” 1.000.000 ton ve “kısa bir süre içinde” 3.000.000 ton dizel yakıtı tedarik edeceği belirtilmiştir. Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak ise Rusya'nın Ekim ayında 300.000 ton, Kasım ayında 500.000 ton ve Aralık ayında 1.000.000 ton dizel yakıtı tedarik etmeye hazır olduğunu, tedarik hacminin ilerleyen dönemde aylık 3 milyon tona çıkabileceğini açıklamıştır.^【37】 Novak, 12 Ekim 2026'da yaptığı açıklamada yıl sonuna kadar küresel piyasalara aylık 3,5 milyon tonluk tedarik hacmine ulaşılabileceğini belirtmiştir.^【38】

İlk aşamada öngörülen 300 bin ton, yaklaşık 2,25 milyon varile karşılık gelmektedir. Bu miktar, ABD Enerji Bilgi İdaresi verilerinde günlük yaklaşık 2,94 milyon varil olarak yer alan ABD ulaştırma sektörü tüketiminin bir günlük ihtiyacından azdır. Kasım ayında öngörülen 500 bin ton ile ardından gelecek 1 milyon ton, ABD ulaştırma sektörünün dört günlük talebinden azdır.^【39】

300 bin tonluk dizel ihracatının yaklaşık 400 milyon dolar gelir getireceği, bu tutarın küçük bir kısmının Rusya'nın devlet bütçesine aktarılacağı belirtilmiştir. Rusya, vergilendirmeyi petrol ve yakıt ihracatından ziyade ağırlıklı olarak petrol üretimi üzerinden yapmaktadır.^【40】

Dmitriyev, 14 Ekim 2026'da anlaşmaya ilişkin sözleşmelerin imzalanması konusunda ABD ile sürekli iletişim hâlinde olunduğunu ve sözleşmelerin “önümüzdeki günlerde” imzalanabileceğini açıklamıştır.^【41】 Novak ise aynı gün Rus devlet kurumlarının ve petrol şirketlerinin ABD'li muhataplarıyla tedarik sözleşmelerini sonuçlandırma aşamasında olduğunu belirterek, “Mutabakatlar uyarınca tedarikler dünya piyasalarına ve doğrudan ABD'ye gidecektir.” ifadesini kullanmıştır.^【42】

Trump'ın duyurusunun ardından ABD Hazine Bakanlığı, “Bugün, Başkan Trump'ın talimatıyla Yabancı Varlıkları Kontrol Ofisi (OFAC), Rus dizelinin küresel piyasaya tedarikine izin vermek üzere derhal geçici bir genel lisans yayımlamaktadır.” açıklamasını yapmıştır.^【43】

9 Ekim 2026 tarihli, “Rusya Federasyonu Menşeli Dizel Yakıtının Satışı, Teslimatı, Boşaltılması ve İthalatına İlişkin İşlemlere İzin Verilmesi” başlığını taşıyan 135 Numaralı Genel Lisans, Rusya menşeli dizel yakıtının satışı, teslimatı, boşaltılması ve ithalatına 7 Nisan 2027 saat 00.01’e kadar izin vermektedir. ABD Hazine Bakanlığı Yabancı Varlıklar Kontrol Ofisi (OFAC) tarafından yayımlanan lisans, Rusya’ya yönelik yaptırım düzenlemeleri kapsamındaki işlemleri içermektedir. Ancak lisans, Rusya Merkez Bankası, Ulusal Varlık Fonu veya Maliye Bakanlığının ABD finans kuruluşlarındaki hesaplarına borç kaydı yapılmasına izin vermemektedir.

Lisans, yalnızca Rusya’ya ilişkin iki yaptırım programı kapsamındaki yasaklı işlemlere izin vermekte, diğer OFAC yaptırım programlarından kaynaklanan yasakları kapsamamaktadır. Bu nedenle, İran yaptırımları gibi başka bir program kapsamında da yasaklanan işlemler, 135 Numaralı Genel Lisans ile izinli hale gelmemektedir. OFAC’ın 74 numaralı Sıkça Sorulan Sorular metni de genel lisansların yalnızca belirli yaptırım programları kapsamındaki işlem kategorilerine izin verdiğini açıklamaktadır.^【44】

135 Numaralı Genel Lisans (GL 135), Rusya menşeli dizel yakıtının ithalatına iki OFAC yaptırım programı kapsamında izin vermesine rağmen, 2022 tarihli Rus Petrolü İthalatının Sona Erdirilmesi Yasası’na atıfta bulunmamaktadır. Lisans, Şubat 2022’de başlayan Ukrayna savaşından bu yana dizel yakıt yaptırımlarını standart 30 günlük sürenin ötesinde gevşeten ilk lisans olmuştur.^【45】

Rusya Hükümeti 10 Ekim 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, “Hükümet, Rusya'nın dizel ihracatına yönelik yasağını kısmen kaldırma kararı almıştır. Karar, Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ile ABD Başkanı Donald Trump arasında varılan mutabakatların uygulanmasını amaçlamaktadır. Karar 10 Ekim'de yürürlüğe girmekte olup bu aşamada küresel piyasaya 500.000 metrik ton dizel yakıtı tedarik edilmesine imkan tanımaktadır.” ifadelerine yer vermiştir. Hükümet açıklamasında ayrıca, “Karar uyarınca Rus petrol şirketleri, hükümetle koordinasyon içinde yabancı muhataplarla dizel yakıtı tedarik sözleşmeleri yapmaya derhâl başlayacaktır.” ifadesi yer almıştır.^【46】

Hükümetin internet sitesinde yer alan açıklamada Novak, kararın Rus tüketicilerin çıkarlarını etkilemeyeceğini, Rusya'daki dizel yakıtının yurt içindeki rafinerilerde Rus petrolünden üretildiğini ve üretim hacimlerinin hem iç piyasanın hem de küresel piyasa tedarikinin tam olarak karşılanmasına imkan tanıdığını belirtmiştir.^【47】

Rusya Başbakan Yardımcısı Aleksandr Novak, Rusya'nın dizel ihracatına yönelik kısıtlamaları takvimden önce kaldırmaya başladığını ve ABD'ye tedariklerin Ekim ayında başlayabileceğini belirtmiştir. Novak, Rusya'nın iç piyasasının da dizelle tam olarak karşılanacağını ifade etmiştir.^【48】

Novak, 10 Ekim 2026'da gazetecilere yaptığı açıklamada, Rusya'nın ABD'nin küresel enerji piyasasını istikrara kavuşturma ve enerji ticaretini yeniden tesis etme yönündeki adımlarını olumlu değerlendirdiğini belirterek iki ülkenin daha öngörülebilir bir piyasa oluşturmak için işbirliğine hazır olduğunu söylemiştir.^【49】

Novak, 12 Ekim'de yaptığı açıklamada, yıl sonuna kadar küresel piyasalara yönelik aylık dizel tedarikinin 3,5 milyon tona ulaşabileceğini belirtmiştir.^【50】

14 Ekim'de, Moskova'da düzenlenen Rus Enerji Haftası forumu kapsamında konuşan Novak, anlaşmanın Rusya ekonomisini güçlendireceğini, petrol üretimi ve rafinajını destekleyeceğini ve devlet bütçesine vergi geliri sağlayacağını ifade etmiştir. Novak ayrıca, Rusya'nın 2026 yılı sonuna kadar aylık dizel ihracatını 3,5 milyon tona çıkarmayı ve küresel piyasadaki payını yüzde 10'un üzerine taşımayı hedeflediğini açıklamıştır.^【51】

Kirill Dmitriyev, 14 Ekim 2026'da Rus Enerji Haftası forumunun marjında gazetecilere yaptığı açıklamada, anlaşmanın ileride yapılacak başka anlaşmalar için bir model teşkil edebileceğini ve Rusya'nın ABD ile ekonomik ilişkilerini sürdürmeyi amaçladığını belirtmiştir. Dmitriyev, “Mesele yalnızca dizel anlaşması değil; ABD ile Rusya'ya, Amerika Birleşik Devletleri'ne ve küresel piyasalara aynı ölçüde fayda sağlayan pek çok başka ekonomik ve yatırım işbirliği fırsatı bulunmaktadır.” ifadelerini kullanmıştır. Rusya'nın ABD ile ekonomik ve yatırım projeleri konusunda temasını sürdüreceğini ve “Amerikan yaptırımlarının öncelikle Amerikan halkına ve Amerikalı çiftçilere zarar verdiğini somut örnekler kullanarak açıklamaya devam edeceğini” ifade etmiştir.^【52】

Dmitriyev, Rus dizeline yönelik yaptırımların kaldırılmasının ABD, Rusya ve küresel piyasalar üzerinde anında olumlu bir etki yarattığını ancak bu tedariklerin pratikte uygulanmasının “önemli zorluklar” içereceğini belirtmiştir. Dmitriyev, “Ancak bu sorunları ele almak için ABD tarafıyla birlikte çalışarak işbirliği yapma ve sonuç alma becerimizi ortaya koyuyoruz. Dizel yakıtı ABD'ye tedarik edilecek ve tüm engelleri aşacağız.” demiştir.^【53】

Kremlin Sözcüsü Dmitriy Peskov, Moskova'nın Washington'daki politika değişikliğine ilişkin işaretleri yakından takip ettiğini, ancak herhangi bir “sistemik sonuç” çıkarmak için henüz erken olduğunu belirtmiştir.^【54】

Rusya Güvenlik Konseyi Başkan Yardımcısı Dmitriy Medvedev, Trump'ın açıklamalarına ilişkin aşırı iyimserliğe karşı uyarıda bulunarak, “Zaferi yalnızca bizim adamlarımız, balistik [füzeler] ve Geran [İHA'ları] yakınlaştırır.” demiştir.^【55】