Afyon Ağzıaçığı, Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından coğrafi işaret tescili yapılmış, Mahreç İşareti türünde bir üründür.
Afyon Ağzıaçığı (Yapay Zeka ile oluşturulmuştur)
Tanımı Ayırt Edici Özellikleri
Afyon Ağzıaçığı; un, su ve tuzdan hazırlanan mayasız hamurun kat kat açılması, her katına iç yağlı harç sürülerek ve içine peynirli veya kıymalı harç koyularak fırında pişirilmesi suretiyle üretilir.
Afyon Ağzıaçığı, ismini açılan yufkaların üst orta kısmında boşluk kalacak şekilde pileli katlamasından alır. Geçmişi eskiye dayanır ve günlük öğünlerde tüketiminin yanı sıra doğum, düğün gibi etkinliklerde de ikram edilen yöresel bir üründür. Bu özellikleri nedeniyle coğrafi sınır ile ün bağı bulunur.
Üretim Metodu
- Hamur için: Özel amaçlı buğday unu, su, tuz.
- Hamur harcı için: İç yağı, ayçiçek yağı.
- İç harç için (iki seçenekli): Kıymalı harç: Dana kıyma, yumurta, maydanoz, tuz, karabiber.
- Peynirli harç: Beyaz peynir, yumurta, maydanoz.
Üretim Süreci
- Un derin bir kapta elenir, su eklenerek orta yumuşaklıkta ve elastik bir hamur yoğrulur (yaklaşık 10 dakika). Oda sıcaklığında, üstü kapalı şekilde 15 dakika dinlendirilir.
- Hamur kitlesi dört eşit parçaya bölünerek beze yapılır ve üstü kapalı şekilde 15 dakika dinlendirilir.
- Birinci yufka açılır, üzerine hamur harcı sürülür. Üst ve alt bölümleri ortaya gelecek şekilde katlanır; her katlamada hamur hafifçe çekiştirilir. Oluşan silindir yufkaya tekrar hamur harcı sürülür. Yan kenarlar üst üste gelecek şekilde katlanarak bohça (kare) formu verilir. Bu kare hamurun yüzeyine tekrar hamur harcı sürülür. Üstü kapalı şekilde buzdolabında 30 dakika dinlendirilir.
- İkinci yufka açılarak dinlenen kare hamur ortasına yerleştirilir. Birinci yufkada olduğu gibi katlama devam eder, böylece iki yufka iç içe geçer. Her katlamada hamur harcının tüm yüzeye sürüldüğünden emin olunur. Bu işlemler diğer iki beze için de tekrarlanır, dört yufkadan iç içe geçmiş iki hamur kitlesi elde edilir.
- Dinlendirilen iç içe geçmiş hamur kitleleri kare şeklini koruyarak el veya merdane ile üçte biri kadar büyütülüp açılır. Dört eşit parçaya, her parça tekrar dört eşit parçaya kesilerek ayrılır.
- Parçalar merdane yardımıyla daire şeklinde açılıp inceltilir.
- Daire şeklindeki parçaların tam ortasına tercih edilen iç harçtan (kıymalı veya peynirli) bir yemek kaşığı konularak hafifçe yayılır. Kenarları pile şeklinde birbiri üstüne gelecek şekilde katlanır.
- Katlanan hamur parçaları tepsiye 2 cm aralıklarla dizilir, yüzeylerine hamur harcı sürülerek yağlanır.
- Afyon Ağzıaçığı, taş fırında 180 ila 200 ℃, normal fırında ise 200 ila 230 ℃ sıcaklıkta pişirilir.
- Alt ve üst yüzeyi iyice pişen ürün fırından çıkarılır ve 1 saat kadar dinlendirilerek tüketime hazır hale getirilir.
- Afyon Ağzıaçığı, pişirildikten sonra 1 gün içinde tüketilmelidir. Dondurularak satışa sunulabilir. Eğer dondurulacaksa, dondurulmadan önceki tüm aşamalar belirtilen coğrafi sınırda gerçekleştirilmelidir.
Denetleme
Afyonkarahisar Belediyesinin koordinasyonunda, Afyonkarahisar Belediyesi, Afyonkarahisar Zabıta Müdürlüğü, Afyonkarahisar İl Tarım ve Orman Müdürlüğü, Afyonkarahisar Esnaf Ve Sanatkârlar Odası ile Afyonkarahisar Profesyonel Aşçıları Sosyal Yardımlaşma ve Dayanışma Derneği'nden uzmanların katılımıyla oluşan 5 kişilik bir denetim mercii tarafından yapılır. Denetimler yılda bir kez düzenli olarak, ayrıca ihtiyaç duyulduğunda ve şikâyet halinde de gerçekleştirilir. Denetim, üretimde kullanılan malzeme ve oranların, üretim metodunun, dondurulan hamurların ve coğrafi işaretin kullanımının uygunluğunu kontrol eder.
