Akçakoca Bey Anıt Mezarı

Akçakoca Bey Anıt Mezarı, Osmanlı İmparatorluğu'nun kuruluş döneminde önemli askeri fetihler gerçekleştiren Akçakoca Bey'in vasiyeti üzerine gömüldüğü Kocaeli ili Kandıra ilçesi Babatepe mevkiinde bulunan anıtsal yapıdır.^【1】

^{Akçakoca Bey Anıt Mezarı} (Türkiye Kültür Portalı)

Akçakoca Bey, 1234 yılında doğmuş olup Ertuğrul Gazi, Osman Gazi ve Orhan Gazi'nin silah arkadaşı olarak görev yapmıştır. Babasının adı Abdülmelik oğlu Abdülfettah olan Akçakoca Bey, "Akça" (hayli beyaz) ve "Koca" (büyük, ihtiyar) kelimelerinden oluşan adıyla Kayı geleneğinin izlerini taşımaktadır. ^【2】

1300-1310 yılları arasında Karasu'dan Karadeniz Ereğlisi'ne kadar olan bölgeyi fethetmiş^【3】, 1326 yılı civarında Kandıra ve çevresini Osmanlı topraklarına katarak tarihe "Kandıra Fatihi" olarak geçmiştir. ^【4】İzmit üzerine sefere çıkmaya hazırlandığı sırada 1328 yılında vefat etmiş ve vasiyeti uyarınca otağının bulunduğu 220 metre rakımlı tepeye defnedilmiştir. Bölgeye, onun hatırasına hürmeten "Koca-ili" (Kocaeli) ismi verilmiştir.^【5】

Akçakoca Bey’in mezarının üzerine ilk aşamada ahşaptan "çandı" tekniğiyle bir türbe ve yanına aynı teknikle bir mescit inşa edilmiştir. Bu yapıların kesin inşa tarihleri bilinmemekle birlikte, mescidin Orhan Gazi döneminde bölgede yaygın olarak inşa edilen çandı mescitlerle benzerlik gösterdiği tespit edilmiştir. Zamanla bakımsızlık nedeniyle tahrip olan bu ahşap yapılar günümüze ulaşamamıştır.^【6】

Modern anıt mezarın inşa süreci, 1971 yılında Kocaeli Valisi Ertuğrul Ünlüer'in girişimiyle başlatılmıştır. ^【7】Proje, Mimar Mühendis Suat Uygun tarafından hazırlanmış ve Kocaeli Anıtları Koruma Derneği'nin desteğiyle hayata geçirilmiştir. ^【8】Yapımı 1974 yılının Haziran ayında tamamlanan anıt mezar, 22 Haziran 1974 tarihinde resmi törenle açılmıştır. ^【9】22 Ocak 1989 tarihinde ise Bursa Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurulu tarafından tescil edilerek koruma altına alınmıştır.^【10】

Anıt mezar, betonarme yapıda olup toplam 348 metrekarelik bir alanı kaplamaktadır. Yapı üç ana bölümden oluşmaktadır:

• Birinci Bölüm: Kuzey yönünden basamaklarla çıkılan 6.33 x 20.16 metre ölçülerindeki yürüyüş platformudur.^【11】
• İkinci Bölüm: Merdiven ucunda yer alan 1.15 x 1.15 metre tabanlı ve 12.86 metre yüksekliğindeki dikey dikmedir.^【12】
• Üçüncü Bölüm: Büyük dikmenin önünde yer alan, otağ (Osmanlı başlığı) biçiminde tasarlanmış piramidal mezar alanıdır. Bu otağ biçimli yapının yüksekliği 5 metre, yarıçapı ise 16.46 metredir. Mezarın iç kısmında merdiven şeklinde piramidal yükseltiler bulunmaktadır ve yapının sadece kuzey-güney istikametlerinde açıklıklar bırakılmıştır.^【13】

2015 yılında Kocaeli Büyükşehir Belediyesi tarafından anıt mezar çevresinde bakım, onarım ve çevre düzenleme çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar kapsamında, geçmişte mevcut olan ancak yok olan çandı mescit de aslına uygun olarak yeniden inşa edilmiştir. Anıt mezarın bulunduğu Babatepe, Kandıra ilçesine 7,5 kilometre,^【14】 İzmit şehir merkezine ise 52 kilometre mesafededir.^【15】 Yapı günümüzde kültür turizmi kapsamında ziyaret edilen önemli mekanlar arasında yer almaktadır.^【16】