Almus Baraj Gölü

Almus Baraj Gölü, Türkiye’nin Orta Karadeniz Bölgesi’nde, Tokat ilinin Almus ilçesinde Yeşilırmak üzerinde yer alan; tarımsal sulama, elektrik üretimi, kafes alabalık yetiştiriciliği ve turizm amacıyla yararlanılan yapay bir göldür. Yeşilırmak'ın hafif bir dirsek çevirerek Omala Ovası boğazına girdiği sahada oluşmuştur.

Göl, Tokat il merkezine yaklaşık 36 kilometre mesafede konumlanmıştır. Coğrafi koordinatları 40 derece 22 dakika kuzey enlemi ile 36 derece 55 dakika doğu boylamı arasındadır. Deniz seviyesinden yüksekliği (rakımı) 832 metre olan gölün toplam yüzölçümü 3.130 hektardır.

Gölün iklim yapısı, Karadeniz etkisi altındaki bölgeler ile Orta Anadolu'nun karasal iklimi arasında bir geçiş özelliği sergiler. Yağışlar genel olarak aylara dağılmış olup yıllık ortalama yağış miktarı 5442 mm olarak kaydedilmiştir. Maksimum yağışlar Ocak, Şubat, Mart, Nisan ve Mayıs aylarında görülürken, en az yağış Temmuz ve Ağustos aylarında düşmektedir.

Göl yatağının kurulduğu saha, ilçenin en verimli arazileri üzerinde bulunmaktadır. Vadinin aşağı kısımlarına doğru kaya yapısı homojen (mütecanis) masif ve ince taneli andezitik lavlardan oluşur. Kütle halindeki bu andezitlerin üst kısımlarında ise lav akıntıları, breş, konglomera ve tüfleri barındıran tabakalaşmış bir yapı egemendir.

Göl, Yeşilırmak akarsuyu üzerinde inşa edilen Almus Barajı vasıtasıyla meydana getirilmiştir. Baraj gövdesi zonlu toprak dolgu tipinde tasarlanmış olup, sahada su tutulma işlemine Ekim 1966 tarihinde başlanmıştır.

^{Almus Baraj Gölü} (Kültür Portalı)

Baraj gölündeki su miktarı ve doluluk seviyesi; mevsimsel yağışlara, karların erimesine ve kullanım amaçlarına bağlı olarak yıl içinde belirgin değişkenlikler göstermektedir. Özellikle dağlardaki karların eridiği ve ırmakların coştuğu ilkbahar dönemlerinde göle günlük yaklaşık 12 milyon metreküp su girişi olmaktadır. Buna karşılık gölden tahliye edilen günlük su miktarı 2,5 milyon metreküp civarındadır.^【1】

Ocak ayı başında yüzde 38 seviyesinde olan doluluk oranı, kış ve ilkbahar yağışlarıyla birlikte nisan ayı sonu itibarıyla yüzde 82'ye ulaşmaktadır.^【2】 Yağış azlığı yaşanan kurak dönemlerde göl yüzeyinde geçici adacıklar belirmekte; yağışların artmasıyla bu adacıklar yeniden su altında kalmaktadır.

Yaz aylarında tarımsal sulama, elektrik üretimi ve buharlaşma gibi nedenlerle göl suyunun çekilmesi, göl yatağı içinde yer alan "Sol Sahil Grup Yolu"nun açığa çıkmasını sağlamaktadır. Almus Kaymakamlığı, belediye, belde belediyeleri ve köy muhtarlıklarının ortak girişimiyle 2022 yılında hayata geçirilen bu stabilize güzergah şu özelliklere sahiptir:

• Yaklaşık 500 metre uzunluğundadır.
• Bölgedeki 18 yerleşim birimine ve çevre köylere ulaşım imkanı sağlamaktadır.
• Normalde 35 dakika süren çevre ulaşım süresini 12 dakikaya indirerek yöre halkına yakıt ve zaman tasarrufu yaratmaktadır.
• Genellikle Haziran-Temmuz aylarında suların çekilmesiyle açılan yol, kış dönemine (Şubat-Mart aylarına) kadar yaklaşık 5-6 ay boyunca yaya ve araç trafiğine açık kalmaktadır.
• Bahar döneminde baraj gölünün dolduğu ve suların yükseldiği dönemde yol yaklaşık 2 metre su altında kalarak tehlike yaşanmaması adına ulaşıma kapatılmaktadır.

^{Almus Baraj Gölü} (Kültür Portalı)

Göl, özellikle kafes alabalık yetiştiriciliği sektörü için stratejik bir merkez konumundadır. Kar sularının ve yağışların bol olduğu dönemlerde su seviyesiyle birlikte oksijen miktarının yükselmesi, alabalıkların hızlı gelişim göstermesini sağlamaktadır. Ticari üretim alanlarının yanı sıra, gölün oluşturduğu koylar amatör olta balıkçılığı yapanlar için de yaygın bir aktivite sahasıdır.

Gölün çevresi tamamen orman örtüsüyle kaplıdır ve kıyı şeridinde çok sayıda doğal koy yer almaktadır. Göl yüzeyi, su sporları yürütmek adına oldukça ideal bir parkur niteliği taşımaktadır. Yaz mevsiminde gölde yüzmek de bölgede öne çıkan aktiviteler arasındadır.

Göl kıyısı boyunca, bölgedeki alabalık üreticilerinin işlettiği "kendin pişir kendin ye" tarzında küçük lokantalar faaliyet göstermektedir. Hem Almus halkının hem de çevre illerden (Sivas, Amasya, Çorum) gelen ziyaretçilerin haftanın hemen her günü piknik amacıyla uğradığı başlıca mesire alanları şunlardır:

• Ormanevleri
• Tufantepe
• Köse Pınarı
• Harami Yaylası