Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Bilim Müzesi (ABBM)

Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Bilim Müzesi (ABBM), Atatürk Üniversitesi bünyesinde faaliyet gösteren ve biyolojik çeşitliliğin araştırılması, belgelenmesi, korunması ve kamuoyuna tanıtılması amacıyla oluşturulmuş bir bilim müzesidir. Müze; paleontoloji, zooloji, entomoloji, botanik, taksonomi ve biyosistematik başta olmak üzere doğa bilimlerinin farklı disiplinlerine ilişkin bilimsel koleksiyonları aynı çatı altında bir araya getirmektedir. Araştırma, koruma, eğitim ve sergileme işlevlerini bütünleşik bir yapıda yürüten ABBM, üniversite müzeciliği ile biyolojik çeşitlilik araştırmalarını birleştiren kurumsal modeliyle Türkiye'deki örnek uygulamalardan biri olarak kabul edilmektedir.

^{Paleoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Bilim Müzesi'nin ortaya çıkışı, üniversitede uzun yıllar boyunca Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü, Ziraat Fakültesi Bitki Koruma Bölümü, Eğitim Fakültesi, Eczacılık Fakültesi ve diğer akademik birimlerde yürütülen araştırmalar sonucunda önemli zooloji, botanik ve entomoloji koleksiyonlarının tek bir kurumsal yapı altında bir araya getirilmesi düşüncesine dayanmaktadır. Söz konusu birimlerin laboratuvarlarında muhafaza edilen bu materyaller, zaman içerisinde müzenin temel bilimsel altyapısını meydana getirmiştir.

Müzenin kuruluş süreci, 2018 yılı başlarında Prof. Dr. Levent Gültekin tarafından hazırlanan proje sunumunun Atatürk Üniversitesi yönetimine arz edilmesiyle başlamıştır. Bu girişimin ardından Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi kurulmuş ve merkez, 11 Mayıs 2018 tarihli Resmî Gazete'de yayımlanarak faaliyetlerine başlamıştır. Aynı süreçte müzenin bilimsel ve fiziksel altyapısının oluşturulmasına yönelik planlama çalışmaları yürütülmüş, uluslararası örnekler incelenmiş ve çeşitli bilimsel iş birliği anlaşmaları gerçekleştirilmiştir. Kuruluş aşamasında İtalya'daki MUSE – Museo delle Scienze ile Rusya'daki Zoological Institute ve Komarov Botanical Institute gibi kurumlarda model müze incelemeleri yapılmış; elde edilen deneyimler doğrultusunda araştırma merkezi ile bilim müzesinin birlikte işlev göreceği bütüncül bir kurumsal yapı tasarlanmıştır. Bunu izleyen dönemde üniversitenin farklı akademik birimlerinde bulunan koleksiyonların tek merkez altında toplanmasına karar verilmiş; koleksiyonların korunması, dijital olarak kayıt altına alınması ve uluslararası standartlara uygun biçimde sergilenebilmesi amacıyla üniversite kaynaklarıyla çok sayıda proje yürütülmüştür.

Müze bünyesinde oluşturulan laboratuvarlar, daimi sergiler ve eğitim alanlarının tamamlanmasının ardından Haziran 2023'te deneme ziyaretleri başlatılmış ve bu süreçte kısa süre içerisinde yaklaşık 10.000 ziyaretçi ağırlanmıştır. Deneme sürecinde elde edilen deneyimler, sergilerin geliştirilmesi ve ziyaretçi hizmetlerinin iyileştirilmesinde kullanılmıştır. Müzenin açılış hazırlıkları 2024 yılı boyunca sürdürülmüş, daha sonra Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından "Özel Müze" statüsünde faaliyet gösteren kurumsal yapısı tescil edilmiştir.

^{Paleoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

Müzenin temel amacı, Türkiye'nin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'ne ait biyolojik zenginliğini bilimsel yöntemlerle kayıt altına almak, bu mirası korumak ve araştırmacılar ile toplumun erişimine sunmaktır^【1】. ABBM'nin kuruluş felsefesi, biyolojik çeşitliliğin yalnızca korunması değil, aynı zamanda bilimsel olarak tanımlanması, belgelenmesi ve gelecek kuşaklara aktarılması anlayışına dayanmaktadır.

Bu kapsamda müze; bitki, hayvan ve fosil örneklerinden oluşan koleksiyonları sistematik müzecilik ilkelerine uygun biçimde korumakta; araştırmacılar için referans materyali niteliğinde bilimsel altyapı sağlamaktadır. Koleksiyonların korunması, dijital ortamda kayıt altına alınması ve araştırmalarda kullanılabilir hâle getirilmesi müzenin temel kurumsal işlevleri arasında yer almaktadır^【2】.

^{Böcek Biyoçeşitlilik Sergisi} (ABBM)

^{Böcek Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

Müze aynı zamanda üniversite bünyesinde yürütülen biyolojik araştırmalar ile toplum arasındaki bilgi aktarımını güçlendirmeyi amaçlamaktadır. Bu doğrultuda hazırlanan sergiler, eğitim programları ve rehberli ziyaretler aracılığıyla biyolojik çeşitlilik, ekosistemlerin işleyişi, doğal mirasın korunması ve sürdürülebilir çevre anlayışı konusunda farkındalık oluşturulması hedeflenmektedir.

Böylece ABBM, bilimsel bilgi üretiminin yanı sıra bilim iletişimi işlevini de yerine getiren bir kurum niteliği taşımaktadır^【3】. Bilimsel koleksiyonların geliştirilmesi, yeni materyallerin koleksiyonlara kazandırılması, tür teşhis çalışmalarının desteklenmesi ve biyolojik çeşitliliğin belgelenmesine yönelik araştırmaların teşvik edilmesi müzenin öncelikli faaliyet alanlarını oluşturmaktadır^【4】.

Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Bilim Müzesi, Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Uygulama ve Araştırma Merkezi bünyesinde faaliyet göstermektedir. Müzenin idari ve bilimsel organizasyonu, araştırma merkezi ile üniversitenin ilgili akademik birimleri arasında oluşturulan iş birliği temelinde yürütülmektedir. Bu yapı, koleksiyonların korunması, bilimsel araştırmaların desteklenmesi ve eğitim faaliyetlerinin koordineli biçimde gerçekleştirilmesini amaçlamaktadır^【5】.

Müzenin kuruluş sürecinde Fen Fakültesi Biyoloji Bölümü başta olmak üzere Ziraat Fakültesi, Veteriner Fakültesi ve üniversitenin farklı akademik birimlerinde görev yapan öğretim üyeleri ile araştırmacılar aktif rol üstlenmiştir. Uzun yıllar boyunca çeşitli laboratuvarlarda muhafaza edilen zoolojik, botanik ve paleontolojik materyaller ortak bir koleksiyon sistemi altında bir araya getirilmiş; bilimsel sınıflandırmaları güncellenerek müze bünyesinde koruma altına alınmıştır^【6】. Kurumsal yapı içerisinde koleksiyon yönetimi, sergileme faaliyetleri, araştırma laboratuvarları, eğitim birimleri ve ziyaretçi hizmetleri birbirini tamamlayan bir organizasyon anlayışıyla planlanmıştır. Bilimsel koleksiyonların düzenli olarak kayıt altına alınması, dijital envanter sisteminin güncellenmesi ve yeni örneklerin koleksiyonlara kazandırılması müzenin sürekli yürütülen kurumsal faaliyetleri arasında yer almaktadır^【7】.

^{Bitki Biyoçeşitlilik Sergisi} (ABBM)

^{Bitki Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

^{Bitki Biyoçeşitlilik Sergisi(}ABBM⁾

ABBM'nin bilimsel organizasyonu yalnızca mevcut koleksiyonların korunmasına yönelik değildir. Aynı zamanda üniversitede yürütülen arazi araştırmalarından elde edilen yeni biyolojik materyallerin koleksiyonlara dâhil edilmesi, bu materyallerin uluslararası müzecilik standartlarına uygun biçimde hazırlanması ve araştırmacıların kullanımına sunulması da kurumsal işleyişin önemli unsurlarındandır. Bu yönüyle müze, dinamik biçimde gelişen bilimsel koleksiyon sistemine sahip bir araştırma kurumu niteliği taşımaktadır. Araştırmacılara yönelik laboratuvar ve koleksiyon altyapısı ile ziyaretçilere açık sergi alanlarının aynı çatı altında planlanması, ABBM'nin üniversite müzesi kimliğinin temel özelliklerinden birini oluşturmaktadır^【8】.

Müze, Atatürk Üniversitesi kampüsü içerisinde yer almakta olup bilimsel araştırma, koleksiyon yönetimi, eğitim ve sergileme faaliyetlerinin aynı çatı altında yürütülebileceği şekilde planlanmıştır. Yaklaşık 5.000 m² kapalı alan üzerine kurulmuş olan müze, farklı bilim dallarına ait koleksiyonların korunması, araştırılması ve ziyaretçilere sunulmasına imkân sağlayan çok işlevli bir yapıya sahiptir. Mimari planlamada bilimsel koleksiyonların muhafazası ile kamusal sergileme işlevleri birbirinden bağımsız ancak birbirini tamamlayacak biçimde düzenlenmiştir.

Müze binası; kalıcı sergi salonları, bilimsel koleksiyon depoları, araştırma laboratuvarları, eğitim salonları, konferans alanları, uygulama birimleri ve idari bölümlerden oluşmaktadır. Bilimsel koleksiyonlerin muhafaza edildiği depo alanları uluslararası müzecilik uygulamalarına uygun biçimde düzenlenmiş olup biyolojik örneklerin uzun süre korunmasını sağlayacak fiziksel koşullara sahiptir.

Taksonomik koleksiyonlar, herbaryum materyalleri, paleontolojik örnekler ve zoolojik preparatlar farklı muhafaza sistemleri içerisinde korunmaktadır. Koleksiyon yönetiminde örneklerin fiziksel bütünlüğünün korunması kadar bilimsel verilerinin kayıt altına alınması da temel ilke olarak benimsenmiştir. Müzenin fiziksel yapısı içerisinde ziyaretçilerin eğitim faaliyetlerine katılabilecekleri çok amaçlı salonlar ile uygulamalı öğretime yönelik alanlar da bulunmaktadır. Bu alanlar, özellikle ilköğretim, ortaöğretim ve üniversite öğrencilerine yönelik düzenlenen eğitim programlarında kullanılmaktadır. Kapalı sergi alanlarının yanı sıra müze yerleşkesinde açık hava eğitim faaliyetlerinin gerçekleştirildiği yaklaşık 7.000 m² büyüklüğünde bir arboretum da yer almaktadır.

Müzenin sergi anlayışı, biyolojik çeşitliliğin bilimsel sınıflandırma esaslarına uygun biçimde ziyaretçilere aktarılması üzerine kurulmuştur. Müzede yer alan kalıcı sergiler; canlıların taksonomik özellikleri, ekolojik ilişkileri ve evrimsel süreçleri dikkate alınarak planlanmış; sergileme düzeninde bilimsel doğruluk ile eğitsel anlatımın birlikte sağlanması amaçlanmıştır. Sergi salonlarında yer alan materyaller açıklayıcı panolar, görsel materyaller ve dijital sunumlarla desteklenmektedir. Her örnek tür adı, sistematik konumu, toplandığı bölge ve biyolojik özelliklerini içeren açıklamalarla desteklenmiştir. Müze bünyesinde yedi kalıcı sergi salonu yer almaktadır:

• Paleoçeşitlilik Sergisi: Müzenin geçmiş jeolojik dönemlere ait canlı çeşitliliğini tanıtan bölümünü oluşturmaktadır. Sergide milyonlarca yıl öncesine tarihlenen omurgalı ve omurgasız fosilleri, denizel organizmalara ait kalıntılar ve büyük memelilere ilişkin stratigrafik örnekler yer almaktadır. Oluşum süreçleri ve paleobiyolojik özellikleri hakkında açıklamaların yer aldığı sergide ayrıca dinozor ve mamut maketleri gibi görsel eğitim materyallerine de yer verilmiştir.

^{Memeli Biyoçeşitlilik Sergisi(}ABBM⁾

^{Kuş Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

• Böcek Biyoçeşitliliği Sergisi: Müzenin en kapsamlı koleksiyonlarından biri olan entomoloji koleksiyonunu temel almaktadır. Coleoptera, Lepidoptera, Hymenoptera ve Diptera başta olmak üzere çok sayıda böcek grubuna ait örnekler sistematik sınıflandırma esaslarına göre düzenlenmiştir. Sergide böceklerin morfolojik özellikleri, yaşam döngüleri, ekolojik rolleri ile tarımsal üretim ve biyolojik mücadele açısından önem taşıyan türlere ilişkin bilgiler sunulmaktadır.
• Bitki Biyoçeşitliliği Sergisi: Türkiye'nin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde yayılış gösteren bitki türlerini ve endemik türleri tanıtmak amacıyla hazırlanmıştır. Sergide herbaryum örnekleri, kurutulmuş bitki materyalleri ve çeşitli botanik koleksiyonları bilimsel isimleri, familyaları, yayılış alanları ve toplandıkları lokalitelere ilişkin bilgilerle birlikte sunulmaktadır.
• Memeli Biyoçeşitliliği Sergisi: Türkiye'de ve özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde yaşayan memeli türlerini tanıtmayı amaçlamaktadır. Sergide tahnit edilmiş memeli örnekleri ile iskelet ve kafatası materyalleri yer almakta; türlerin morfolojik özellikleri, beslenme biçimleri, yaşam alanları ve korunma durumlarına ilişkin bilgiler aktarılmaktadır.
• Kuş Biyoçeşitliliği Sergisi: Türkiye'nin özellikle Doğu Anadolu Bölgesi'nde yayılış gösteren kuş türlerini tanıtmak amacıyla oluşturulmuştur. Tahnit edilmiş kuş örnekleri ile iskelet ve osteolojik materyallerden oluşan sergi, ziyaretçilere bölgesel avifaunanın çeşitliliğini sunmaktadır. Sergi düzeninde kuşların morfolojik farklılıkları, beslenme biçimleri, göç davranışları ve kuş anatomisi karşılaştırmalı olarak incelenebilmektedir.

^{Kuş Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

^{Kuş Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

• Sürüngen Biyoçeşitliliği Sergisi: Türkiye'nin herpetofaunasını oluşturan yılanlar, kertenkeleler ve kaplumbağalar başta olmak üzere farklı sürüngen gruplarının tanıtılmasına ayrılmıştır. Türlerin sistematik konumları, biyolojik özellikleri, yaşam döngüleri, habitat tercihleri ve çevresel değişimlere karşı duyarlılıkları bilimsel açıklamalar eşliğinde sunulmaktadır.

^{Sürüngen Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

^{Sürüngen Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

^{Sürüngen Biyoçeşitlilik Sergisi (}ABBM⁾

• Sucul Yaşam Sergisi: Tatlı su ekosistemlerinde yaşayan başta tatlı su balıkları olmak üzere çeşitli sucul omurgalı ve omurgasız canlılara ait örnekleri içermektedir. Sergi düzeninde sucul ekosistemlerin biyolojik çeşitliliği, türler arasındaki ilişkiler ve habitat özellikleri aktarılarak, sucul yaşamın ekosistemlerin sürdürülebilirliği açısından taşıdığı önem vurgulanmaktadır.

^{Sucul Yaşam Sergisi (}ABBM⁾

^{Sucul Yaşam Sergisi (}ABBM⁾

^{Sucul Yaşam Sergisi (}ABBM⁾

^{Sucul Yaşam Sergisi (}ABBM⁾

^{Sucul Yaşam Sergisi (}ABBM⁾

Müze koleksiyonları, yaklaşık 250.000 biyolojik örnek ile 10.000'in üzerinde taksonu kapsamaktadır. Koleksiyonlarda yer alan her örnek, bilimsel standartlara uygun biçimde etiketlenmekte, arşivlenmekte ve kayıt altına alınmaktadır. Sistem canlı grupları ve bilimsel çalışma alanlarına göre şu alt bölümlere ayrılmaktadır:

• Animalia Bilimsel Koleksiyonu: Omurgalı ve omurgasız hayvan gruplarına ait çok sayıda bilimsel örneği içermekte olup zooloji alanındaki araştırmaların, tür teşhislerinin ve karşılaştırmalı morfoloji çalışmalarının temel materyallerini barındırmaktadır.

^{Animalia Bilimsel Koleksiyonu (}ABBM⁾

^{Animalia Bilimsel Koleksiyonu (}ABBM⁾

^{Animalia Bilimsel Koleksiyonu (}ABBM⁾

^{Animalia Bilimsel Koleksiyonu (}ABBM⁾

• Böcek (Entomoloji) Koleksiyonu: Müzenin en kapsamlı bilimsel koleksiyonlarından biridir. Koleksiyonda yaklaşık 150.000 böcek örneği ile 4.500'den fazla tür bulunmaktadır. Koleksiyonun büyük bölümünü Coleoptera, Lepidoptera, Hymenoptera ve Diptera takımlarına ait örnekler oluşturmaktadır^【9】.
• Kuş Koleksiyonu: Farklı habitatlarda yaşayan kuş türlerini temsil eden tahnit edilmiş örnekler ile osteolojik materyallerden oluşmaktadır ve bünyesinde yaklaşık 1.500 kuş örneği barındırmaktadır.
• Memeli Koleksiyonu: Küçük ve orta büyüklükteki memeli türlerine ait tahnit edilmiş örnekler ile kafatası ve iskelet materyallerinden oluşmaktadır ve yaklaşık 800 memeli örneği içermektedir.
• Sürüngen ve Sucul Yaşam Koleksiyonları: Amfibiler, sürüngenler ve tatlı su balıklarına ait bilimsel örnekleri kapsamaktadır. Bu koleksiyonlarda alkol içerisinde muhafaza edilen 3.000'in üzerinde örnek bulunmaktadır.
• Plantae Bilimsel Koleksiyonu: Preslenmiş ve kurutulmuş bitki örneklerinden oluşan yaklaşık 5.000 bitki örneğine ait herbaryum materyallerini içermektedir. Her örnek; bilimsel adı, familyası, lokalitesi, rakımı, toplama tarihi ve koleksiyon numarasıyla kayıtlıdır.

^{Plantae Bilimsel Koleksiyonu} (ABBM⁾

• Tip Koleksiyonu: Bilimsel olarak tanımlanmış türlerin referans örneklerinden (tip materyalleri) oluşmaktadır. Taksonomik çalışmalarda türlerin bilimsel tanımlarının temel dayanağını oluşturan bu örnekler, özel koruma koşullarında muhafaza edilmekte ve yalnızca belirli bilimsel prosedürler çerçevesinde araştırmacıların kullanımına sunulmaktadır.

^{ABBM bünyesinde bilimsel açıdan değerli tip (Holotip, Paratip) materyallere ait koleksiyonlar da bulunmaktadır. (}ABBM⁾

Müzede bulunan tüm koleksiyon materyalleri dijital koleksiyon yönetim sistemi aracılığıyla kayıt altına alınmaktadır. Her örnek için takson adı, koleksiyon numarası, toplama tarihi, toplandığı lokalite, coğrafi koordinatlar, habitat bilgisi ve koleksiyon durumu gibi bilimsel veriler sisteme işlenmektedir. Dijital veri tabanı, koleksiyonların uzun dönemli yönetimini kolaylaştırmasının yanı sıra araştırmacıların örneklere ilişkin verilere sistematik biçimde erişebilmesine de olanak sağlamaktadır^【10】.

ABBM; taksonomi, biyosistematik, zooloji, botanik, entomoloji ve paleontoloji başta olmak üzere doğa bilimlerinin çeşitli disiplinlerinde gerçekleştirilen araştırmalara bilimsel altyapı sağlamaktadır. Müzenin araştırma faaliyetleri; biyolojik çeşitliliğin belirlenmesi, türlerin teşhis edilmesi, sistematik sınıflandırmalarının yapılması ve bilimsel olarak belgelenmesine yönelik çalışmaları kapsamaktadır. Araştırma faaliyetlerinin önemli bir bölümünü arazi çalışmaları oluşturmaktadır. Farklı ekosistemlerde gerçekleştirilen örnekleme çalışmaları sonucunda elde edilen biyolojik materyaller, bilimsel değerlendirme süreçlerinin ardından müze koleksiyonlarına dâhil edilmektedir. Müze bünyesindeki temel araştırma alanları şu şekildedir:

• Taksonomik Araştırmalar: Koleksiyonlarda bulunan materyaller, türlerin morfolojik özelliklerinin incelenmesi, sistematik sınıflandırmalarının yapılması ve teşhis süreçlerinin gerçekleştirilmesi amacıyla kullanılmaktadır. Taksonomik çalışmalar, biyolojik çeşitliliğin bilimsel olarak tanımlanmasının temelini oluşturmaktadır.
• Moleküler Sistematik ve Genetik Çalışmalar: Müze bünyesinde morfolojik değerlendirmelerin moleküler yöntemlerle desteklenmesi sağlanarak, türler arasındaki akrabalık ilişkileri daha ayrıntılı biçimde ortaya konulmak olmakta ve tür teşhisleri doğrulanmaktadır.
• Biyocoğrafya ve Ekolojik Araştırmalar: Arazi çalışmalarında elde edilen örnekler üzerinden türlerin coğrafi dağılımlarının belirlenmesi, habitat özelliklerinin değerlendirilmesi ve ekosistemler arasındaki biyolojik ilişkilerin incelenmesi amacıyla kullanılmaktadır.

Müze, kuruluş sürecinden itibaren ulusal ve uluslararası düzeyde çeşitli akademik kurumlarla iş birliği içerisinde çalışmalar yürütmektedir. Farklı üniversiteler ve araştırma kurumlarıyla yürütülen bilimsel çalışmalar aracılığıyla koleksiyonlar geliştirilmekte ve araştırmacılar arasında bilgi paylaşımı desteklenmektedir.

Müze, biyolojik çeşitliliğin korunmasına yönelik bilincin geliştirilmesi amacıyla farklı yaş gruplarına yönelik eğitim programları düzenlemekte ve bilimsel koleksiyonları eğitim süreçlerinin bir parçası hâline getirmektedir. Müze bünyesinde gerçekleştirilen rehberli ziyaretlerde ziyaretçilere biyolojik çeşitlilik, ekosistemler, doğal yaşamın korunması ve taksonomik sınıflandırma konularında bilgi verilmektedir. Özellikle okul grupları için hazırlanan eğitim programları, öğrencilerin biyolojik çeşitliliği uygulamalı olarak tanımalarına olanak sağlamaktadır.

Üniversite öğrencileri açısından müze; zooloji, botanik, entomoloji, paleontoloji ve biyosistematik alanlarında öğrenim gören öğrencilerin laboratuvarlar aracılığıyla teorik bilgilerini uygulamalı çalışmalarla desteklemesine imkân tanımaktadır. Bilimsel seminerler, tanıtım etkinlikleri ve eğitim programları aracılığıyla gerçekleştirilen faaliyetler, müzenin toplumun farklı kesimleriyle etkileşim kurmasını sağlamaktadır.

Müze yerleşkesinde bulunan arboretum, müzenin açık hava eğitim ve uygulama alanını oluşturmaktadır. Yaklaşık 7.000 m² büyüklüğündeki alanda 100 farklı bitki türüne ait yaklaşık 1.000 canlı bitki örneği bulunmaktadır. Arboretum, botanik koleksiyonlarının doğal ortamda gözlemlenmesine olanak sağlayan tamamlayıcı bir eğitim alanı olarak planlanmıştır. Arboretumda yer alan bitkiler, bilimsel sınıflandırma esaslarına uygun biçimde düzenlenmiş olup özellikle botanik eğitimleri ile bitki teşhis çalışmalarında uygulamalı öğretim amacıyla kullanılmaktadır. Açık hava eğitim alanı olarak tasarlanan arboretum, müze içerisindeki herbaryum koleksiyonlarını tamamlayan bir işleve sahiptir. Böylece ziyaretçiler hem kurutulmuş herbaryum materyalleri hem de aynı türlerin canlı örneklerini birlikte gözlemleyebilmektedir.

Atatürk Üniversitesi bünyesinde kurulan Türkiye'nin ilk biyoçeşitlilik bilim müzesi olan ABBM, farklı akademik birimlerde oluşturulan koleksiyonları ortak bir sistem altında toplayarak bilimsel araştırmalara açık bir koleksiyon altyapısı oluşturmaktadır. Müzenin temel çalışma alanlarından birini Doğu Anadolu Bölgesi'nin biyolojik çeşitliliğinin araştırılması, belgelenmesi ve korunması oluşturmaktadır.

Bölgenin sahip olduğu farklı iklim tipleri, yükselti kuşakları ve habitat çeşitliliği çok sayıda bitki ve hayvan türüne yaşam alanı sağlamaktadır. Arazi çalışmaları sonucunda elde edilen örneklerin koleksiyonlara kazandırılması, bölgesel fauna ve flora envanterlerinin geliştirilmesine olanak sağlamakta; bölgenin biyolojik çeşitliliğini belgeleyen kalıcı bir bilimsel arşiv niteliği kazanmaktadır.

Atatürk Üniversitesi Biyoçeşitlilik Bilim Müzesi, Atatürk Üniversitesi kampüsü içerisinde ziyaretçilerine hizmet vermektedir. Müze, hafta içi 08.30–16.30 saatleri arasında ziyarete açık olup hafta sonları kapalıdır. Ziyaretler randevu sistemi çerçevesinde planlanmakta; özellikle öğrenci grupları ve kurumsal ziyaretler rehber eşliğinde gerçekleştirilmektedir. Müzenin açılış hazırlıkları devam ederken gerçekleştirilen Haziran 2023 deneme ziyaretleri sürecinde müzeyi yaklaşık 10.000 kişi ziyaret etmiştir. Müzenin fiziksel yapısı, farklı yaş gruplarının erişimine uygun biçimde planlanmış olup ziyaretçilere rehberlik hizmeti ve eğitim odaklı gezi programları sunulmaktadır^【11】.