Ana YazarFatma Zehra TOÇOĞLU13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0003-0230-6460

Birleşmiş Milletler Filistin Özel Komitesi (UNSCOP), 15 Mayıs 1947’de BM Genel Kurulu tarafından, Filistin için çözüm önerileri geliştirmek amacıyla kurulmuştur. Komite, İngiltere’nin Filistin üzerindeki manda yönetiminden çekilme niyetini BM’ye bildirmesiyle (Institute for Palestine Studies, 2024) ve bu bağlamda Filistin’in Genel Kurul’un gündemine alınmasının talep edilmesiyle oluşturulmuştur. 28 Nisan-15 Mayıs 1947 tarihleri arasında toplanan BM Genel Kurulu’nun Birinci Özel Oturumu’nda 11 üyeden oluşan bu özel komiteye, Filistin’deki tüm olguları belirleme, kayıt altına alma ve uygun çözüm önerileri geliştirme görevleri verilmiştir (Liang, 1948). Komite, 26 Mayıs’tan 3 Eylül 1947’ye kadar Kudüs, Beyrut, Cenevre ve Lake Success kentinde yoğun çalışmalar yürütmüştür. Çalışmalar sonunda Komite, oybirliğiyle kabul edilen 11 tavsiyede bulunmuş, bunların en önemlisi Filistin mandasının sona erdirilmesi ve Filistin’e mümkün olan en kısa sürede bağımsızlık verilmesi gerektiği olmuştur (Liang, 1948).Komite üyeleri arasında görüş birliği sağlanamadığı için hem çoğunluk hem de azınlık raporları hazırlanmıştır. Çoğunluk raporu, Filistin’in Arap ve Yahudi devletleri olarak ikiye bölünmesini ve Kudüs’ün uluslararası bir yönetime bırakılmasını öngören bir taksim planı sunarken, azınlık raporu ise Kudüs’ün başkent olacağı tek bir federal devlet modeli önermiştir (Institute for Palestine Studies, 2024). Yahudi Ajansı bu taksim planını kabul etmiş, ancak Arap Yüksek Komitesi bölünmeyi kesin şekilde reddetmiştir. Bu görüş ayrılıkları doğrultusunda oluşturulan UNSCOP raporu, 29 Kasım 1947’de BM Genel Kurulu’na sunulmuş ve aynı gün 33 lehte, 13 aleyhte ve 10 çekimser oyla kabul edilerek 181 Sayılı Karar olarak tarihe geçmiştir. Bu karar doğrultusunda Filistin’de bir Arap ve bir Yahudi devleti kurulması ve aralarında ekonomik birlik oluşturulması, ayrıca Kudüs’ün uluslararası bir rejimle yönetilmesi öngörülmüştür【1】 (UN General Assembly, 1947). Doğal olarak bu kararın hukuki geçerliliği ve BM’nin taksim konusunda yetkisi Arap devletlerince sert biçimde sorgulanmış, Uluslararası Adalet Divanı’ndan danışma görüşü istenmesi talep edilmiş, ancak bu talepler kabul edilmemiştir (Liang, 1948). Arap devletleri bu karara karşı olduklarını bildirerek, kendilerini 181 sayılı kararla bağlı saymayacaklarını ifade etmişlerdir. Komitenin önerileri doğrultusunda, planın uygulanmasından sorumlu olacak beş ülkenin temsilcilerinden oluşan bir uygulama komisyonu oluşturulmuştur. Nihayetinde, UNSCOP çalışmaları ve 181 sayılı karar, Filistin meselesinde iki devletli çözüm tartışmalarının başlangıç noktası olmuş ve sonraki tüm müzakerelere zemin teşkil etmiştir (Dijital Hafıza, t.y.).UNSCOP‘un çalışmaları ile 181 sayılı karar şekillenmiş böylece 1947’de Filistin topraklarının bölünmesini öngörerek İsrail’in kuruluşuna zemin hazırlanmıştır. İngiliz emperyalizminin adeta İsrail’i kurma altyapısını tamamlayıp görevini siyonist rejime devretme girişimi olan bu gelişmelerle, Orta Doğu’ya İsrail adında yapay bir devlet bırakılmış ve bugünkü huzursuzlukların fitili ateşlenmiştir.