Ana YazarEce Hanım SARIKAYA13 Temmuz 2026 13:48

ORCID ID

0000-0001-8676-1844

Etimolojik olarak Cevlân Tepeleri, Arapça’da Jawlān (Arapça: جوالن), Osmanlıkaynaklarında Cevlân (Osmanlıca: جوالن) olarak geçmekte, “deveran, dönmek, dolaşmak, dolanmak” anlamına gelmektedir (Almaany, t.y.). Cevlân Tepeleri günümüzde İsrail ve Batılılar tarafından daha çok Golan adıyla anılmaktadır. Ancak bölgenin ismi tarihi kaynaklarda da Cevlan olarak geçmektedir. Golan 19. yüzyıldan itibaren kullanılmaya başlanmıştır. İbranice kökenli olan bu kelime Kitab-ı Mukaddes’te “sığınma şehri” olarak geçmektedir (Tesniye 4:43; Yeşu 20:8).Cevlân Tepeleri, politik ve stratejik açıdan oldukça önemli bir yerdir. Kuzeyinde Hermon Dağı, güneyinde Yermük Nehri, doğusunda Rukkad Vadisi ile batısında Ürdün ve Taberiye Gölü bulunmaktadır. Tepeler, Suriye’nin güneybatısından Filistin’in kuzeydoğusuna kadar uzanmaktadır. Suriye’nin Kuneytire kenti sınırları içerisinde, Şam’a yaklaşık 67 km mesafededir. Cevlân Tepeleri, Suriye, Lübnan ve Ürdün’ün yükseltilerinden kaynaklanan zengin akarsu havzalarına sahiptir. İsrail’in su ihtiyacını karşılayan İsrail’in uluslararası hukuka aykırı olan hamlesi, BM Güvenlik Konseyi tarafından kınanmış ve BM, 497 Sayılı Karar’la yasanın geçersiz olduğunu kabul etmiştir.2016’da İsrail Başbakanı Netanyahu, bakanlar kurulunu Cevlân Tepeleri’nde toplayarak tüm dünyayı, bu tepeleri “İsrail toprakları” olarak kabul etmeye çağırmıştır. Ancak bu açıklama, uluslararası kamuoyundan gelen kınamalarla karşılanmış; kararın uluslararası hukuka aykırı olduğu vurgulanmıştır. 2019’da İsrail’in hukuksuz eylemlerine desteğini her zaman gösteren ABD, Cevlân Tepeleri’ni İsrail’e ait olarak tanıyan tek devlet olmuştur【1】. Buna karşılık BM Güvenlik Konseyi’nin beş Avrupa Birliği üyesi dahil olmak üzere uluslararası toplumun büyük bölümü Cevlân Tepeleri’ni Suriye’ye ait ve İsrail işgali altında bulunan bir bölge olarak kabul etmeye devam etmiştir (Aji, 2019).Uluslararası hukuka açıkça aykırı olan Cevlân Tepelerinin işgali bölgedeki gerginlik kaynaklarından biri olmakla birlikte emperyalist güçlerin desteği ile bölgeyi kontrol eden İsrail’in bu konuda geri adım atma niyetinin olmadığı görülmektedir. Kudüs Strateji ve Güvenlik Enstitüsü’nün hazırladığı raporda “Stratejik Golan Tepeleri’nin paha biçilemez savunma avantajları sağladığı, Tel Aviv’in caydırıcı gücünü artırdığı” (Arnaout, vd., 2024) söylenerek bu işgale sahip çıkılma gerekçesi açıklanmaktadır.Okuma ÖnerileriMustafa, Abbasi & Raphael, Kate (2024). “Historical Geographies of a Damascan Population Crisis: Jawlān and Ḥawrān in The Late Mamluk - Early Ottoman Periods”. Journal of Historical Geography, 86, 297-310.