Çorlu(İlçe)

Marmara Bölgesi'nin Trakya bölümünde yer alan Çorlu, 26 mahalleden oluşan ve Tekirdağ iline bağlı olan en büyük ilçedir. Tekirdağ il merkezine yaklaşık 38 kilometre uzaklıkta konumlanan bu yerleşim yeri, Ergene Havzası içerisinde ve Trakya'nın merkezinde, plato yüzeyi üzerindeki düzlüklerde bulunmaktadır.

İsim Kökeni ve Etimoloji

Çorlu adının kökeni ile ilgili literatürde ve tarihi kayıtlarda farklı yaklaşımlar bulunmaktadır. Eski atlaslarda yerleşkenin adı 'Tzarylus', 'Tzurulum', 'Tzurulus', 'Tzurule', 'Tschurla', 'Tziraltum', 'Thzolous' ve 'Trizallum' şeklinde geçmektedir. Bizans döneminde peynirinin yaygın olması sebebiyle 'Peynir Kasabası' anlamına gelen 'Tribiton' ve bazı eserlerde 'Sirello' isimleri de kullanılmıştır.

Halk etimolojisine ve bazı tarihi yorumlara göre "Çorlu" isminin; çorak ve işe yaramaz anlamına gelen "Çor" veya "Çur" kelimesinden türediği, Türklerin şehri alışı sırasındaki zorluklara atfen "Zor" kelimesinden evrildiği ya da eski Türk boylarında bir rütbe veya unvan olarak kullanılan "Çor" / "Çur" teriminden geldiği ifade edilmektedir. Ayrıca Roma döneminde bölgede görev yapan ve tamamı Trak savaşçılarından oluşan 'Cohors III. Lucensum' adlı askeri birliğin adının da "Çorlu" kelimesine benzerliği dikkat çekmektedir. Kamaradere mevkiinde bulunan ve 814 yılına tarihlenen bir mezar kitabesinde yer alan "Çorlu-Tzoulos idarecisi Sisinis" ifadesi, ismin Bizans döneminin başlarında şekillendiğini göstermektedir.

Çorluya Ait Görsel(Çorlu Belediyesi)

Tarihsel Gelişim

İlk Çağ ve Bizans Dönemi

Çorlu ve çevresinde Prehistorik (Tarih öncesi) döneme ve İlk Tunç Çağı'na kadar uzanan yerleşim izleri tespit edilmiştir. M.Ö. 1000'li yıllarda Trako-Frigler tarafından kurulan koloni kentlerinden biri olan yerleşke, tarihi süreç içerisinde Frig, Yunan, İskit, Pers, Makedonya, Roma ve Bizans istilalarına uğramış; Hun, Avar, Peçenek ve Arap ordularının akınlarına maruz kalmıştır. Orta Çağ'da İstanbul yolu üzerinde bulunması ve Bizans'ı korumak amacıyla kurulan Tzirallum (Thzolous) kale kentine ev sahipliği yapması, şehre stratejik ve askeri bir önem kazandırmıştır.

Osmanlı Dönemi

Çorlu, 1357 yılında I. Murat tarafından fethedilerek Osmanlı topraklarına katılmış, Süleyman Paşa ve Orhan Gazi'nin vefatı sonrası kısa bir süreliğine tekrar Bizans egemenliğine geçse de 1361 yılında kesin olarak Osmanlı hakimiyetine girmiştir. I. Murat'ın emriyle diğer şehirlere ibret olması amacıyla kentin savunma duvarları yıkılarak Tzirallum'un askeri fonksiyonu ortadan kaldırılmıştır.^【1】

İmparatorluk döneminde II. Bayezit ile oğlu Şehzade Selim (Yavuz) arasındaki taht mücadelesi Çorlu yakınlarındaki Uğraşdere'de gerçekleşmiş; ayrıca hem II. Bayezit (1512) hem de Yavuz Sultan Selim (1520) Edirne'ye doğru yol alırken Çorlu topraklarında vefat etmiştir. 18. yüzyılda Kırım'dan sürgün edilen hanzade ve Girayların yerleşim yerlerinden biri olan Çorlu, 1830'da Edirne vilayetinin Tekirdağ sancağına bağlı bir kazası statüsüne getirilmiştir.

Balkan Savaşları, Milli Mücadele ve Cumhuriyet Dönemi

1876 yılında geçici olarak Rus işgaline uğrayan Çorlu, 1912-1913 I. Balkan Savaşı sırasında Osmanlı Doğu Ordusu Kumandanlığı karargahına ev sahipliği yapmış, ancak 5-6 Aralık 1912'de Bulgarların eline geçmiştir. Şehir, II. Balkan Savaşı sürecinde 15 Temmuz 1913'te Türk ordusu tarafından geri alınmıştır. Kurtuluş Savaşı döneminde 25 Temmuz 1920'de Yunan işgaline uğrayan ilçe, 15 Ekim 1922'de kesin olarak kurtarılmıştır.

Cumhuriyet döneminde yaşanan göç hareketleri şehrin demografik yapısını etkilemiştir; 1934'te Romanya'dan getirilen yaklaşık 50.000 Türk'ün bir kısmı Çorlu'daki Reşadiye Mahallesi'ne yerleştirilmiş, 1989-1990 yıllarında ise Bulgaristan'dan göçe zorlanan yaklaşık 15.000 kişi ilçeye iskan edilmiştir.^【2】

Coğrafi Konum, İklim ve Topoğrafya

Çorlu, 41°07'30" doğu boylamı ile 27°45'00" kuzey enlemi arasında yer almaktadır. Doğuda İstanbul'un Silivri ilçesi, Muratlı ve Lüleburgaz ile komşuyken; güneyde Marmara Denizi ve Marmara Ereğlisi, ayrıca yeni kurulan idari yapıya göre Ergene ilçesi ile çevrilidir. Resmi kayıtlarda ilçenin yüzölçümü 409 km² ila 991 km² arasında farklı ölçeklendirme ve dönemlere göre değişkenlik gösteren rakamlarla ifade edilmektedir. Denizden yüksekliği (rakım) ortalama 150-193 metre arasındadır.^【3】

Bölge, Karadeniz'in soğuk hava kütleleri ile Akdeniz ve Ege'nin nemli hava akımlarının geçiş noktasındadır. İç kesimde kalması sebebiyle yıllık 545 mm (kg/m²) yağış ortalamasıyla Trakya'nın en az yağış alan bölgesidir. Yıllık ortalama sıcaklık 12.6 °C seviyesinde olup, hakim rüzgarlar kuzey-kuzeydoğu yönlüdür; kışları ise Karayel etkisiyle kar yağışları görülmektedir.^【4】

İlçenin su kaynaklarını ağırlıklı olarak Meriç Nehri'nin önemli bir kolu olan Ergene Çayı ile Yıldız Dağları'ndan beslenen Çorlu Deresi oluşturmaktadır; Pınarbaşı, Esece ve Ahımehmet dereleri de diğer akarsulardır. İlçe yüzeyinde kalınlığı 30-40 cm'yi bulan, ince elemanlı orman toprağı ile karışık kırmızı-kahverengi verimli topraklar yaygındır.

Jeolojik Yapı ve Yeraltı Kaynakları

Çorlu arazisinin büyük bir kısmı, Yıldız Dağları'ndan taşınan tortuların biriktiği dolgu bir bölge olan Ergene Havzası üzerinde bulunmaktadır. Stratigrafik olarak bölgede Danişmen, Ergene ve Trakya formasyonları yer almaktadır.

İlçenin batısında yer alan Karatepe bölgesinde Pleyistosen yaşlı, yaklaşık 115.000 m² alana yayılan Karatepe Bazaltları (Olivin Bazalt) çıkarılmaktadır. Yüksek tek eksenli basma dayanımına ve düşük su emme oranına sahip bu bazaltlar, inşaat mühendisliğinde beton agregası, yol dolgu malzemesi ve balast olarak kullanılmakta olup endüstriyel değeri yüksektir.

Çorlu yeraltı su kaynakları açısından da zengindir. Yöredeki yeraltı suyu potansiyelinin büyük bölümü Ergene Havzası'ndan sağlanmakta olup, Tekirdağ ilinin kullandığı yeraltı suyunun %61'i (51.72 hm³/yıl) Çorlu ilçesine aittir. Ayrıca Karatepe taş ocakları bölgenin başlıca kum, çakıl, beton agregası ve asfalt mıcırı üreten sahasıdır. Yulaflı (Karacali) yöresinde Türkiye Petrolleri Anonim Ortaklığı (TPOAŞ) tarafından yapılan sondajlarda doğalgaz kaynaklarına rastlanmıştır.

Çorlu Yer Altı Kaynakları(Yapay Zeka İle Oluşturulmuştur)

Çevresel Etkiler ve Toplu Taşıma Emisyonları

Hızlı nüfus ve sanayi büyümesi sonucunda Çorlu'da şehir içi ulaşımdan kaynaklanan çevresel faktörler akademik düzeyde incelenmektedir. Fosil yakıtlı termik motorların kullanıldığı toplu taşıma araçları, kentsel hava kirliliğinin ve sera gazı emisyonlarının ana kaynaklarından biri olarak tespit edilmiştir.

Hükümetlerarası İklim Değişikliği Paneli (IPCC) Tier-1 metodolojisi kullanılarak Çorlu'daki 55 duraklı 7 numaralı toplu taşıma hattı üzerinde yapılan analizlerde, günde ortalama 1031.7 yolcu taşındığı, taşıtların günlük ortalama 218.86 km yol yaptığı ve bu operasyon sonucunda günlük ortalama 284.74 kg karbondioksit (CO2) emisyonu açığa çıktığı hesaplanmıştır. Bu verilere göre şehir içi ulaşımda taşınan yolcu başına atmosfere bırakılan karbon ayak izi 0.276 kilogram CO2 olarak kaydedilmiş ve sürdürülebilirlik politikaları kapsamında elektrikli ulaşım araçlarına geçişin gerekliliği vurgulanmıştır. Aynı zamanda yoğun sanayi ve kentleşme atıklarının (çöp ve kimyasal atıklar), havzadaki geçirgen kum-çakıl yapısı sebebiyle yeraltı sularına karışması da ilçede kirlilik riski oluşturan diğer bir husustur.^【5】