Erzurum Atlama Kuleleri

Erzurum Atlama Kuleleri, Erzurum il merkezinde yer alan ve kayakla atlama sporuna yönelik olarak inşa edilmiş spor yapılarıdır. Kuleler, farklı yüksekliklerde tasarlanmış atlama noktaları ve bunlara bağlı iniş rampalarından oluşan bir kompleks niteliği taşır. Yapı grubu, kış sporları faaliyetleri kapsamında sporcuların antrenman ve müsabaka ihtiyaçlarına hizmet edecek şekilde planlanmış; aynı zamanda Erzurum’un kış sporları altyapısının bir parçası olarak işlev görmüştür.

Konum ve Genel Özellikler

Erzurum Atlama Kuleleri, Erzurum il merkezinde, Kiremitliktepe mevkiinde konumlanmaktadır. Yerleşim alanı, kentin kış sporları tesislerinin yoğunlaştığı bölge içinde yer almakta ve ulaşım açısından şehir merkezine yakın bir noktada bulunmaktadır. Kuleler, kayakla atlama sporuna uygun topoğrafik koşullar dikkate alınarak seçilen eğimli bir yamaç üzerinde inşa edilmiştir.

Atlama Kuleleri, Türkiye’de kayakla atlama branşı için inşa edilen ilk olimpik nitelikli tesis olma özelliğine sahiptir. Kompleks, farklı seviyelerde düzenlenmiş atlama kuleleri ile bu kulelere bağlı iniş rampalarından oluşur. Yapı grubu, uluslararası standartlara uygun spor faaliyetlerinin gerçekleştirilebilmesine olanak sağlayacak biçimde planlanmış; sporcu kullanımı, teknik gereksinimler ve çevresel koşullar birlikte değerlendirilmiştir. Alan, yalnızca sportif amaçlarla değil, Erzurum’un kış sporları altyapısını tamamlayan bir unsur olarak da işlev görmektedir.

Tarihçe

Erzurum Atlama Kuleleri, Erzurum’da düzenlenen 2011 Kış Oyunları kapsamında kayakla atlama sporuna yönelik altyapı ihtiyacını karşılamak amacıyla inşa edilmiştir. Kulelerin yapımı 2010 yılının sonlarında tamamlanmış, tesisler 7 Ocak 2011 tarihinde hizmete açılmıştır. Açılışın ardından kuleler, Kış Oyunları süresince ve sonrasında sportif faaliyetlerde kullanılmıştır.

2011 Kış Oyunları sonrasında tesislerin kullanım süreci, hem sportif faaliyetler hem de bakım ve işletme çalışmalarıyla devam etmiştir. Ancak 15 Temmuz 2014 tarihinde meydana gelen heyelan, atlama kuleleri kompleksinin işleyişinde önemli bir kırılma yaratmış ve tesislerin kullanımını doğrudan etkilemiştir. Bu olaydan sonra kuleler ve iniş rampalarıyla ilgili teknik incelemeler ve değerlendirmeler gündeme gelmiştir.^【1】 

Mimari ve Teknik Yapı

Erzurum Atlama Kuleleri, kayakla atlama sporunun teknik gereklilikleri doğrultusunda tasarlanmış beş ayrı kuleden ve bu kulelere bağlı iniş rampalarından oluşmaktadır. Kuleler, sporcuların farklı seviye ve disiplinlerde atlayış yapabilmesine imkân tanıyacak biçimde 20, 40, 60, 95 ve 125 metre yüksekliklerde planlanmıştır. Yapı grubu, uluslararası spor organizasyonlarında kullanılan standartlara uygun ölçü ve düzenlemeler esas alınarak oluşturulmuştur.^【2】 

Kuleler, taşıyıcı sistemleri bakımından betonarme ve çelik elemanların birlikte kullanıldığı bir yapısal düzene sahiptir. Sporcuların atlayış öncesi hazırlıklarını gerçekleştirdiği platformlar kulelerin üst bölümlerinde yer almakta olup iniş rampalarına doğrudan bağlantı sağlayacak biçimde düzenlenmiştir. Tesis bünyesinde K125 ve K95 yarışmaları için iki atlama kulesi ve bu kulelere ait iki atlama rampası ile K65, K40 ve K20 kategorilerine yönelik üç ayrı antrenman rampası bulunmaktadır. Deniz seviyesine göre K95 ve K125 atlama tepelerinin zirve noktası 1.995 metre, en alçak noktası ise 1.902 metre yükseklikte konumlanmaktadır. Mimari tasarımda işlevsellik esas alınmış, sporcu güvenliği ve teknik gereklilikler doğrultusunda sade bir yapı anlayışı benimsenmiştir.^【3】 

Kulelerin Fiziksel Özellikleri

Atlama kuleleri, dikey taşıyıcı elemanlar üzerinde yükselen gövde yapıları ve bu gövdelerin üst kısmında konumlanan atlama platformlarından oluşur. Platformlar, sporcuların hız kazanmasını sağlayan çıkış noktalarını ve iniş rampalarına yönlendiren geçiş alanlarını içermektedir. Kulelerin yerleşimi, hem birbirleriyle olan mesafeleri hem de pistlerle olan bağlantıları dikkate alınarak planlanmıştır.

Atlama Rampaları ve Pistler

İniş rampaları ve pistler, atlayış sonrası sporcuların güvenli biçimde iniş yapabilmesini sağlayacak eğim ve uzunlukta tasarlanmıştır. Rampalar, yamaç eğimi boyunca uzanan geniş beton yüzeylerden oluşmakta olup pistlerin yönlenişi ve yerleşimi, arazinin doğal topoğrafyasıyla uyumlu olacak şekilde belirlenmiştir. Bu alanlar, yarışma ve antrenman kullanımı için gerekli teknik ölçütleri karşılayacak biçimde düzenlenmiştir.

Kullanım Alanları

Erzurum Atlama Kuleleri, kayakla atlama sporuna yönelik antrenman ve organizasyonlara ev sahipliği yapmak üzere planlanmış bir spor tesisidir. Tesis, sporcuların farklı seviyelerde hazırlık yapabilmesine olanak tanıyan kule ve pist düzeni sayesinde hem ulusal hem de uluslararası düzeyde sportif faaliyetler için kullanılmıştır. Yapı grubu, kış sporları kapsamında Erzurum’da gerçekleştirilen organizasyonların altyapı unsurlarından biri olarak değerlendirilmiştir.^【4】 

Tesis alanı, yalnızca kayakla atlama branşıyla sınırlı kalmayacak biçimde, sporcu kampları ve hazırlık süreçlerinde de destekleyici bir işlev üstlenmiştir. Yaz ve kış dönemlerinde sporcuların kullanımına açık olacak şekilde düzenlenen alan, Erzurum’un spor altyapısı içinde sürekli kullanımı hedeflenen tesisler arasında yer almıştır.

Sportif Faaliyetler

Atlama kuleleri, kayakla atlama branşında sporcu yetiştirme, antrenman ve müsabaka faaliyetleri için kullanılmıştır. Farklı yüksekliklerdeki kuleler, sporcuların teknik gelişim süreçlerine uygun aşamalı bir kullanım imkânı sunmuştur. Bu yönüyle tesis, profesyonel sporcuların yanı sıra gelişim düzeyindeki sporcular için de işlevsel bir spor alanı olarak değerlendirilmiştir.^【5】 

Yaz ve Kış Dönemi Kullanımı

Tesisin planlanmasında, yalnızca kış aylarına özgü bir kullanım değil, yılın farklı dönemlerinde de spor faaliyetlerinin sürdürülebilmesi hedeflenmiştir. Yaz döneminde antrenman ve hazırlık çalışmaları için kullanılan alan, kış sezonunda ise kayakla atlama faaliyetlerine yönelik olarak değerlendirilmiştir. Bu kullanım biçimi, Erzurum’un yıl boyunca spor turizmine hizmet eden bir merkez olma hedefiyle ilişkilidir.^【6】 

2014 Heyelan Olayı ve Sonuçları

15 Temmuz 2014 tarihinde, Erzurum Atlama Kuleleri’nin bulunduğu alanda meydana gelen heyelan, tesisin işleyişini doğrudan etkileyen bir olay olmuştur. Heyelan sonucunda atlama kulelerine bağlı iniş rampaları zarar görmüş ve rampalar kullanılamaz hâle gelmiştir. Olayın ardından bölgede saha incelemeleri yapılmış ve heyelan alanında zemin hareketlerinin devam ettiği tespit edilmiştir.^【7】 

Heyelan öncesinde iniş rampalarının bulunduğu bölgede zemin hareketlerine bağlı çatlakların oluştuğu ve bu çatlakların onarıldığı belirlenmiştir. Heyelan sonrasında yapılan gözlemlerde ise rampaların yer aldığı şevdeki zemin hareketlerinin sürdüğü, bu durumun alanın kullanımını sınırlandırdığı görülmüştür. Meydana gelen olayın, kulelerin gövde yapılarından ziyade iniş rampaları ve çevresindeki zeminle ilişkili olduğu anlaşılmıştır.^【8】 

Heyelanın Etkileri

Heyelan nedeniyle beş atlama kulesinin iniş rampaları tamamen işlevsiz hâle gelmiş, kulelerin üst yapı elemanlarında ise belirgin bir hasar gözlenmemiştir. Rampaların yamaç üzerinde konumlanmış beton yüzeylerden oluşması ve şevdeki zemin koşulları, heyelanın etkisini artıran unsurlar arasında yer almıştır. Olay sonrasında tesisin sportif faaliyetlere devam edebilmesi mümkün olmamıştır.^【9】 

Yapısal ve Zeminle İlgili Bulgular

Yapılan incelemelerde, iniş rampalarının yaklaşık 40 cm kalınlığında beton tabakadan oluştuğu ve bu betonun doğrudan yamaç üzerine yerleştirildiği belirlenmiştir. Rampaların bulunduğu şevde drenaj önlemlerinin yetersiz olduğu, statik ve sismik koşullar açısından şev duyarlılığına yönelik gerekli hesaplamaların yapılmadığı ya da eksik olduğu tespit edilmiştir. Bu durumun, heyelanın oluşumunda etkili olduğu değerlendirilmiştir.^【10】 

Onarım, Güçlendirme ve Güncel Durum

2014 yılında meydana gelen heyelan sonrasında Erzurum Atlama Kuleleri, sportif faaliyetlere kapatılmış ve tesisin yeniden kullanılabilmesi amacıyla çeşitli çalışmalar gündeme gelmiştir. İniş rampalarının kullanılamaz hâle gelmesi nedeniyle alanın güvenliği öncelikli konu olarak ele alınmış, tesisin mevcut durumu ve yapılması gereken işlemler ilgili kurumların sorumluluk alanına girmiştir.

İlerleyen süreçte atlama kuleleri ve çevresindeki alan için bakım, onarım ve sezona hazırlık çalışmaları yürütülmüştür. Bu çalışmalar kapsamında tesisin sporcuların kullanımına uygun hâle getirilmesi, alanın güvenliğinin sağlanması ve altyapı koşullarının iyileştirilmesi hedeflenmiştir. Atlama kuleleri, belirli dönemlerde yürütülen hazırlık çalışmalarıyla birlikte Erzurum’un spor tesisleri arasında yer almaya devam etmiştir.

Erzurum Kış Sporları ve Turizmi İçindeki Yeri

Erzurum Atlama Kuleleri, 27 Ocak–6 Şubat 2011 tarihleri arasında düzenlenen 25. Dünya Üniversiteler Kış Oyunları kapsamında gerçekleştirilen kayakla atlama müsabakalarında kullanılmıştır. Organizasyon, 11 branşta 57 ülkeden yaklaşık 3.500 sporcunun katılımıyla gerçekleştirilmiş; tesis, bu süreçte Erzurum’daki kış sporları altyapısının bir parçası olarak işlev görmüştür. Atlama kuleleri, Şubat 2017’de Erzurum’da düzenlenen Avrupa Gençlik Olimpik Festivali sırasında da sporcular tarafından kullanılmıştır.^【11】 

Atlama kuleleri, sportif işlevlerinin yanı sıra Erzurum’un kış turizmi potansiyelinin tanıtımında yer alan yapılar arasında bulunmaktadır. Kentin kış turizmi kapsamında öne çıkan tesisler arasında yer alan yapı grubu, Erzurum’un spor ve turizm odaklı planlamalarında dikkate alınan unsurlardan biri olmuştur. En büyük atlama kulesinin zirvesinde yer alan Kule Kafe, tesisin ziyaretçilere açık bölümlerinden biri olup Erzurum kentinin panoramik olarak izlenebildiği noktalar arasında yer almaktadır.