Geyve Han

Geyve Han (Hacı İvaz Paşa Hanı veya Lonca Hanı), 15. yüzyılın başlarında Bursa'da Hacı İvaz Paşa tarafından Yeşil Cami ve Külliyesi'ne gelir sağlamak amacıyla inşa ettirilen ve Osmanlı Sultanı Çelebi Mehmed'e hediye edilen tarihi ticaret yapısıdır.

Geyve Han, Bursa kent merkezinde yer alan tarihi Hanlar Bölgesi sınırları içerisinde bulunmaktadır. Konum olarak Kapalı Çarşı'dan Yorgancılar Çarşısı'na geçiş noktasında, Demirkapı olarak adlandırılan bölgede yer alır. Kapalı Çarşı'nın çekirdeği kabul edilen Bedesten binasının doğu kapısının karşısında ve Yorgancılar Çarşısı sokağındaki çarşı aksı üzerinde konumlanmıştır. Yapının Cumhuriyet Caddesi ile doğrudan ulaşım bağlantısı bulunmaktadır.

^{Geyve Han} (Osmangazi Belediyesi)

Yapı, 15. yüzyılda Hacı İvaz Paşa tarafından inşa edilerek Çelebi Sultan Mehmed'e sunulmuş ve Yeşil Cami'ye gelir getirmesi amacıyla vakfedilmiştir.^【1】 Bursa'nın fethinden sonra kentin ilk yerleşim ve ticaret merkezi olan Hanlar Bölgesi'nin Osmanlı Lonca Teşkilatı'na ev sahipliği yapması nedeniyle, inşa edildiği ilk dönemlerde "Lonca Han" olarak adlandırılmıştır. Sonraki süreçte halk arasında "İvaz Paşa'nın Hanı" veya "İvazpaşa Hanı" olarak anılan eser, 17. yüzyıldan itibaren "Geyve Han" ismiyle tanımlanmaya başlanmıştır. Yapı, tarihsel süreçte üç ayrı isimle anılmış olması bakımından tekil bir nitelik taşımaktadır.^【2】

Geyve Han, iki katlı bir mimari plana ve kirpi saçak düzenlemesine sahiptir. Yapının dış duvarlarında moloz taş ve tuğla malzeme birlikte kullanılmış; iç kısımdaki kemer, ayak ve kapı bölümlerinde ise tamamen tuğla duvar işçiliği tercih edilmiştir. Yapının alt (zemin) katında 26, üst katında ise 30 olmak üzere toplam 56 oda (dükkan) bulunmaktadır.^【3】 Hanın doğu kanadında, zemin kat hizasında yer alan ve taç kapının tam karşısına denk gelen bölümde tek kubbeli bir mescit mevcuttur. Giriş düzenlemesi bakımından kuzey, güney ve batı yönlerinde olmak üzere üç ayrı kapısı bulunmaktadır. Yapının özgün mimarisinde yer alan ahırlar bölümü ise günümüze ulaşmayarak tamamen yok olmuştur.^【4】

Geyve Han, tarihi boyunca çeşitli dönemlerde bakım ve onarım süreçlerinden geçmiştir. Yapıda 1647, 1669, 1742 ve 1775 yıllarında yenileme çalışmaları yürütülmüştür. 1855 yılındaki Bursa Depremi sonrasında hasar gören bina onarımdan geçirilmiş, ancak sonraki süreçte bakımsızlığa maruz kalmıştır. 1958 yılında Hanlar Bölgesi'nde meydana gelen büyük yangında yapı ciddi düzeyde etkilenmiştir.^【5】 Koruma statüsü kapsamında 1977, 1978, 1981, 1988, 1991, 2006 ve 2008 yıllarında çeşitli tescil kararları alınmıştır.^【6】

^{Geyve Han} (Kültür Portalı)

Yapıda 2006-2008 yılları arasında (2007 yılında Osmangazi Belediyesi tarafından) kapsamlı bir restorasyon projesi uygulanmıştır. Çalışmalar kapsamında hanın önünde sonradan inşa edilmiş olan muhdes (derme çatma) yapılar kaldırılmış; çatı, cephe ve saçaklar özgün mimari niteliklerine uygun olarak yenilenmiştir.^【7】 Bu restorasyonla birlikte yaklaşık 100 yıldır kapalı tutulan kapıları yeniden kullanıma açılmış, yapının Cumhuriyet Caddesi ile olan işlevsel ve fiziki bağı tekrar kurulmuştur.

Geyve Han, günümüzde ticari işlevini sürdürmeye devam etmektedir. Han içerisinde toptan tekstil ürünleri, çeyiz malzemeleri satan esnaflar ve kuyumcular faaliyet göstermektedir.