Hançerli Kilisesi

Hançerli Kilisesi, Niğde il merkezinin yaklaşık 6 kilometre kuzeybatısında, Hançerli (eski adıyla Dermeson) Köyü sınırları içinde yer alır. bölgenin erken Hristiyanlık dönemine tarihlenen dinsel mimari örneklerinden biridir. Kitabesi günümüze ulaşmamış olan yapının kesin inşa tarihi bilinmemektedir; ancak plan özellikleri ve mimari detayları dikkate alındığında erken Bizans dönemine ait olduğu düşünülmektedir. Yapı, Koimesis Tes Theotokou Kilisesi adıyla da anılmaktadır.

Mübadele sonrası dönemde, 1932 yılında camiye dönüştürülerek yeniden işlevlendirilmiş; günümüzde de ibadethane olarak cami işlevini sürdürmektedir. Bu dönüşüm süreci, özellikle iç mekânda birtakım fiziksel müdahaleleri beraberinde getirmiştir. İç mekânda halı kaplamaları, ahşap minber ve mihrap gibi unsurlar eklenmiştir.

Hançerli Kilisesi (Türkiye Kültür Portalı)

Mimari Özellikler

Doğu-batı doğrultusunda inşa edilmiş olan yapı, üç nefli bazilika planına sahiptir. Orta nef, yan neflerden hem daha geniş hem de daha yüksek tasarlanmıştır. Bu plan, kilisenin iç mekan organizasyonunda tipik bazilika özelliklerini yansıtır.

Batı cephesinde dışa taşan narteks, sivri kemerlerle birbirine bağlanan sütunlar ile beş bölüme ayrılmıştır. Nartekste, naosa açılan üç kapı bulunur ve burası yapıya ana giriş noktasıdır.

Naos kısmı, iki sütun sırasıyla üç ayrı nefe ayrılmıştır. Her nef sırasında beşer adet sütun bulunur ve sütunlar yüksek kaideler üzerine oturtulmuştur. Sütun başlıkları sade ve impost biçimindedir.

Doğu ucunda bulunan bema, bir basamakla zeminden yükseltilmiş olup, kilisenin kutsal alanını oluşturur. Naos üç apsisle son bulur; ana apsis diğerlerine göre daha geniştir. Apsislerin iç kısmında birer aidicula nişi yer alır, bu nişler muhtemelen dini objeler veya ikonalar için kullanılmıştır.

Cephe ve Pencere Düzeni

Kilise kuzey ve güney cephelerinde simetrik olarak altışar pencere açıklığı barındırır. Bu pencereler, iç mekâna doğal ışık girmesini sağlar. Batı narteksin üst kısmında üçgen alınlıklı küçük pencereler yer alır. Doğudaki apsisler ise içten ve dıştan yarım daire formunda olup hem estetik hem işlevsel bir yapıya sahiptir. Ancak dış cephede apsislerin yedi yüzeyli çokgen formunda olduğu gözlemlenmiştir.

Hançerli Kilisesi Planı (Türkiye Kültür Portalı)

Malzeme

Yapının temel inşasında düzgün kesme taşlar kullanılmıştır. Süsleme veya dekoratif öğe bulunmayan yapı, sadeliğiyle dikkat çeker. Çatı ise çift pahlı ve taş plakalarla kaplanmıştır. Yapı genel olarak sağlam durumdadır, ancak bazı özgün detayların bozulduğu ya da müdahaleye uğradığı gözlemlenmiştir.