Ana YazarNurefşan BULUT USLU13 Temmuz 2026 13:49

ORCID ID

0000-0002-1087-8912

Hz. Hanne, Hz. Meryem’in annesi, İmrân’ın hanımı, Hz. Îsâ’nın (a.s.) anneannesi, Fâkûd b. Kunbul’un kızı (Kurtubi, 2003: 174) ve hür bir kadın olarak çocuğunu Allah’a adaması ile tanınan, ibadet ehli ve kulluğunun bilincinde, çokça dua eden, teslimiyet sahibi (Cellek, 2020: 37) önemli bir şahsiyettir. Kur’ân-ı Kerîm’de adama usulü ile örnek bir iman ve teslimiyet timsali olarak tasvir edilmektedir.İbranice han (iyilik, lütuf) kökünden gelen Hannah ismi, iyilik yapmak ve lütuf göstermek anlamına gelmektedir. Hannah ismi Arapçada merhamet (Abarim Publications, t.y.) anlamını taşımakta, Türkçede de anneliği çağrıştırmaktadır. Kur’ân-ı Kerîm’de “Hanne” ismi doğrudan zikredilmemekte, İmrân’ın hanımı olarak geçmektedir【1】.Uzun süre çocuğu olmayan Hz. Hanne, Allah’a dua edip kendisine bir evlat lütfetmesini niyaz etmiştir (Karaman vd., 2012: 547). Çocuğu olduğu takdirde onu Beytülmakdis’in hizmetine adayacağına söz veren Hanne, Meryem’e hamile kaldıktan kısa bir süre sonra eşi İmrân’ı kaybetmiştir. Hanne’nin karnında taşıdığı ve bebeğini bütünüyle Allah’a adadığı duasında geçen “muharrar” ifadesi “tamamen özgürleştirilmiş, âzat edilmiş, hiçbir kimsenin hak iddia edemeyeceği kişi” anlamına gelmektedir. O tarihte çocukların mâbede veya Beytülmakdis’in hizmetine adanması geleneği vardı. Hz. Hanne çocuğuna, “Rabbine daha çok yaklaşan” anlamını taşıyan “Meryem” ismini vermiştir (Harman, 2004). Onun adama nedeni hakkında da bilgi verir. Hz. Hanne, kızına isim verdikten sonra dua etmiş, bebeğini ve soyunu kovulmuş şeytana karşı Allah’ın korumasına emanet etmiştir (Karaman vd., 2012: 549). Kurtubî bu adağın anlamını yorumlarken, insanların genellikle dünya hayatında teselli, huzur ve destek kaynağı bulmak için çocuk sahibi olmak istediklerini vurgulamıştır. Hz. Hanne ise uzun yıllardan sonra hamile kaldığı, Allah’ın kendisine lütfettiği bebeğini, güçlü teselli duygusundan arınma cesaretini göstererek, tamamen Allah rızası için adamış ve böylece iyilere ve asil kimselere örnek olabilecek bir adak gerçekleştirmiştir (Kurtubi, 2003: 176-177).Hz. Hanne’nin kızı Meryem’i Allah’a adayışı, Hz. İbrâhim’in oğlu İsmail’i Allah’a adamasıyla benzer bir teslimiyet ve adanmışlık örneğidir. Bu süreç, her iki durumda da Allah’a olan derin iman, güçlü dünyevi isteklerden vazgeçme, Allah’a mutlak güven ve O’nun rızasını her şeyin üstünde tutma anlayışını öne çıkarmaktadır. Söz konusu adama usulleri, insanın kendisini ve en sevdiklerini ilahi bir amaç doğrultusunda adama iradesinin en yüce örneklerindendir.Filistin’in dini, kültürel ve hayat merkezi olan Kudüs çevresinde yaşayan Hz. Hanne, Kutsal Kabir ibadethanesinin restorasyon çalışmalarını yürüten önemli mimari projelere liderlik etmiş ve Beytülmakdis’de toplumu ıslah eden mali ve sosyal yapılar inşa etmiştir (Ervine: 2011). Hristiyan literatüründe Azize Anne Rum Katolik Kilisesi, Hz. Hanne’nin evi olarak bilinir ve Hz. Meryem’in doğum ve yetişme yeri olarak kabul edilir (Pringle, 2007: 142-154). Kilise, Kudüs’ün Eski Şehir bölgesindeki Müslüman Mahallesi’nde, Esbat Kapısı yakınında ve Kudüs’ün en önemli arkeolojik alanlarından biri olan Bethesda Havuzları’nın hemen doğusunda yer almaktadır. 1192’de Selâhaddîn-i Eyyûbî, kiliseyi bir medreseye (külliyeye) dönüştürmüştür (Clermont-Ganneau vd., 1899: 123). Günümüzde Hristiyanlar için kutsal bir mekandır.Hz. Hanne’nin kızı Hz. Meryem’e dair duası olan; onu ve soyunu kovulmuş şeytana karşı Allah’ın korumasına emanet etmesi ve Beytülmakdis’e adaması, bugünkü Filistinlilerin yaşamına benzemektedir ve geçmişteki bu benzerliği örneklemektedir.Okuma ÖnerileriPatteyev, Mukhitdin (2000). Kur’an- Kerim’de İmran Ailesi [Yüksek Lisans Tezi]. İstanbul: Marmara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü.