ORCID ID
0000-0002-3975-6230
Hz. Mûsâ’nın Makamı; Kudüs’ün doğusunda, Kudüs’e 30, Eriha’ya ise 7 kilometre uzakta bulunmaktadır (Aslî, 1990: 3). Filistin tarihindeki zor dönemlerde direnişin ve Filistin kimliğinin sembollerinden biri haline gelmiştir (Kılınç, 2021). İngiliz mandası ve İsrail işgali altında hem dinî bir ibadet yeri hem de siyasi anlamlar taşıyan bir mekân olarak kullanılmaktadır (Aslî, 1990: 11).Makamın inşası, Memlük Sultanı Baybars’ın (1260-1277) emriyle 1269 yılında gerçekleştirilmiştir. O dönemde Sultan, bir politik strateji ile Haçlı Seferleri sonrasında, bölgede bir dizi yapı inşa etme gereği duymuştur. Bu bağlamda Hz. Mûsâ Makamı hem dini bir ziyaretgâh hem de stratejik bir işlev görmüştür (Aslî, 1990: 25). Yapı, Memlük mimarisine özgü kare planlı ve kubbeli bir türbe ile geniş bir mescidi içerir. Ayrıca içinde bir medrese ve hacılara hizmet veren konaklama birimleri bulunmaktadır (Sharon, 1999: 103).Makama giden ana yol, genellikle hac güzergâhı olarak kullanılan bir rotada bulunmaktadır【1】. Hz. Peygamber’in Hz. Mûsâ’nın kabrine ilişkin söylediği ifadeler sebebiyle Müslümanların bir kısmı onun Kudüs civarında metfun olduğuna inanmaktadırlar (el-Buhari, 1993: 1250). Bununla birlikte, Yahudi ve Hristiyan kaynaklarında Hz. Mûsâ’nın Ürdün Nehri’nin doğusundaki Nebo Dağı’nda öldüğü ve gömüldüğü belirtilir (Tesniye, 34:5-6).Hz. Mûsâ Makamı hem yerel Filistin halkı hem de İslam dünyasından gelen ziyaretçiler için önemli bir merkezdir. Osmanlı döneminde de hacılar için büyük öneme sahip olmuş, özellikle Nisan ayında düzenlenen Nebi Musa Şenlikleriyle bilinmiştir. Bu şenlikler, ilk olarak Memlükler döneminde başlatılmış ve Osmanlılar tarafından da desteklenmiştir (Aslî, 1990: 90). Nebi Musa Şenlikleri, dini ritüellerin yanı sıra toplumsal dayanışma etkinlikleri ve kültürel faaliyetlerle zenginleşmiştir (Poyraz, 2016).Makam, 2013 yılında TİKA tarafından restore edilmiştir ve halen ziyaretçilere açık tutulmaktadır (Deveci & Fırat, 2020). Mescid-i Aksâ ile ziyaret edilmesi tavsiye edilen bir yer olan Hz. Mûsâ Makamı, İslam dünyasında Filistin’de bulunan önemli bir yapı olarak varlığını sürdürmektedir.
Hz. Mûsâ’nın Makamı; Kudüs’ün doğusunda, Kudüs’e 30, Eriha’ya ise 7 kilometre uzakta bulunmaktadır (Aslî, 1990: 3). Filistin tarihindeki zor dönemlerde direnişin ve Filistin kimliğinin sembollerinden biri haline gelmiştir (Kılınç, 2021). İngiliz mandası ve İsrail işgali altında hem dinî bir ibadet yeri hem de siyasi anlamlar taşıyan bir mekân olarak kullanılmaktadır (Aslî, 1990: 11).
Makamın inşası, Memlük Sultanı Baybars’ın (1260-1277) emriyle 1269 yılında gerçekleştirilmiştir. O dönemde Sultan, bir politik strateji ile Haçlı Seferleri sonrasında, bölgede bir dizi yapı inşa etme gereği duymuştur. Bu bağlamda Hz. Mûsâ Makamı hem dini bir ziyaretgâh hem de stratejik bir işlev görmüştür (Aslî, 1990: 25). Yapı, Memlük mimarisine özgü kare planlı ve kubbeli bir türbe ile geniş bir mescidi içerir. Ayrıca içinde bir medrese ve hacılara hizmet veren konaklama birimleri bulunmaktadır (Sharon, 1999: 103).
Makama giden ana yol, genellikle hac güzergâhı olarak kullanılan bir rotada bulunmaktadır【1】. Hz. Peygamber’in Hz. Mûsâ’nın kabrine ilişkin söylediği ifadeler sebebiyle Müslümanların bir kısmı onun Kudüs civarında metfun olduğuna inanmaktadırlar (el-Buhari, 1993: 1250). Bununla birlikte, Yahudi ve Hristiyan kaynaklarında Hz. Mûsâ’nın Ürdün Nehri’nin doğusundaki Nebo Dağı’nda öldüğü ve gömüldüğü belirtilir (Tesniye, 34:5-6).
Hz. Mûsâ Makamı hem yerel Filistin halkı hem de İslam dünyasından gelen ziyaretçiler için önemli bir merkezdir. Osmanlı döneminde de hacılar için büyük öneme sahip olmuş, özellikle Nisan ayında düzenlenen Nebi Musa Şenlikleriyle bilinmiştir. Bu şenlikler, ilk olarak Memlükler döneminde başlatılmış ve Osmanlılar tarafından da desteklenmiştir (Aslî, 1990: 90). Nebi Musa Şenlikleri, dini ritüellerin yanı sıra toplumsal dayanışma etkinlikleri ve kültürel faaliyetlerle zenginleşmiştir (Poyraz, 2016).
Makam, 2013 yılında TİKA tarafından restore edilmiştir ve halen ziyaretçilere açık tutulmaktadır (Deveci & Fırat, 2020). Mescid-i Aksâ ile ziyaret edilmesi tavsiye edilen bir yer olan Hz. Mûsâ Makamı, İslam dünyasında Filistin’de bulunan önemli bir yapı olarak varlığını sürdürmektedir.
Aslî, Kâmil Cemîl (1990). Makâmu’n-Nebî Musâ Aleyhisselâm (Târihu’l-Mevsim vel’l-Makâm). Amman: Menşûrâtü’l-Câmiati’l-Ürdüniyye.
Deveci, Mustafa & Esat Fırat (2020). “Filistinlilerden Batı Şeria’daki Nebi Musa Makamı Külliyesi’nde Eğlence Düzenlenmesine Tepki”. AA. Erişim Tarihi: 03.01.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/filistinlilerden-bati-seriadaki-nebi-musa-makami-kulliyesinde-eglence-duzenlenmesine-tepki/2090319.el-Buhârî, Muhammed b. İsmâil (1993). el-Câmiu’s-Sahîh, thk.: Mustafa Dîb el-Bağâ. Dımaşk: Dâru İbn Kesîr.
Kılınç, Taha (2021). “Nebî Mûsâ”. Yeni Şafak. Erişim Tarihi: 04.01.2024, https://www.yenisafak.com/yazarlar/taha-kilinc/neb-ms-2057273.
Poyraz, Turgut Alp (2016). “Filistin’de Nebi Musa Şenlikleri Başladı”. AA. Erişim Tarihi: 21.02.2025, https://www.aa.com.tr/tr/dunya/filistinde-nebi-musa-senlikleri-basladi/551655.
Sharon, Moshe (2004). Corpus Inscriptionum Arabicarum Palaestinae 2. Leiden: Brill.
Tesniye (2009). Kitab-ı Mukaddes. İstanbul: Yeni Yaşam Yayınları.
[1]
Bkz. Kudüs ve Çevresi (Menâzil-i Hac)
| apa | Düğeroğlu, M. (2026). Hz. Musâ’nın Makamı. H. Y. Başdemir & M. Uçar (Ed.), Filistin Sözlüğü. (ss. 745-746) Anadolu Ajansı - AA Kitap. |
|---|---|
| isnad | Düğeroğlu, Muhsin. “Hz. Musâ’nın Makamı”. Filistin Sözlüğü. ed. Hasan Yücel Başdemir -Metin Uçar. 745-746. Ankara: Anadolu Ajansı - AA Kitap, 2026. |
Filistin Sözlüğü AA Kitap ve Filistin Akademik Düşünce Platformu tarafından hazırlanmıştır.
Henüz Tartışma Girilmemiştir
"Hz. Mûsâ’nın Makamı" maddesi için tartışma başlatın
