İstanbul Eski Şark Eserleri Müzesi

Eski Şark Eserleri Müzesi, İstanbul'da İstanbul Arkeoloji Müzeleri bahçesinde bulunan müzedir. Koleksiyonları, Anadolu ve Mezopotamya'nın Yunan öncesi, Mısır ve Arap Yarımadası'nın İslam öncesi çağlarına ait eserlerden oluşur. Bu eserlerin çoğunluğu, 19. yüzyıl sonunda başlayıp I. Dünya Savaşı'na kadar süren arkeolojik kazılarda ortaya çıkarılmış ve İstanbul'a getirilmiştir.

Müzenin bulunduğu bina, Osman Hamdi Bey tarafından 1883 yılında Sanayi-i Nefise Mektebi (Güzel Sanatlar Akademisi) olarak inşa ettirilmiştir. Osmanlı Devleti'nde açılan ilk güzel sanatlar okulu olan bu akademi, ileride Mimar Sinan Güzel Sanatlar Üniversitesi'nin temellerini oluşturmuştur. Binanın mimarı, daha sonra İstanbul Arkeoloji Müzeleri'nin Klasik binasını da inşa eden Alexander Vallaury'dir.

1917 yılında akademinin Cağaloğlu'nda başka bir binaya taşınması üzerine bina Müzeler Müdürlüğü'ne tahsis edilmiştir. Dönemin müze müdürü Halil Edhem Bey, Yakındoğu ülkelerinin eski kültürlerine ait eserlerin Yunan, Roma ve Bizans eserlerinden ayrı sergilenmesinin daha uygun olacağını düşünerek binanın Eski Şark Eserleri Müzesi olarak düzenlenmesini sağlamıştır.^【1】 Bu iş için davet edilen Alman uzman Eckhard Unger, 1917-1919 ve 1932-1935 yıllarında İstanbul'da çalışmış, müzenin teşhirini tamamlamış ve eserler üzerine bir dizi yayın yapmıştır.

II. Dünya Savaşı'nda savunma amacıyla boşaltılan müzenin yeniden yapılandırılması, Osman Sümer tarafından Unger'in ilkeleri baz alınarak gerçekleştirilmiştir.^【2】 1963 yılında müze yapısında büyük bir düzenleme yapılmış ve müze 1974 yılında yeniden ziyarete açılmıştır. 1999-2000 yıllarında bakım ve onarımları yapılan müze, 8 Eylül 2000'de bugünkü haline kavuşmuştur. Dört yıllık bir aranın ardından 2026 yılında yeniden ziyarete açılmış; bu açılışla birlikte uzun yıllardır depolarda korunan yüzlerce eser ilk kez sergilenmeye başlamıştır.

^{Eski Şark Eserleri Müzesi (}Turkish Museums⁾

Müzede anlatım bölgesel bir sınıflama ile yapılmış; kültürler kendi tarihî gelişimleri içinde sunulmuştur. Müze; İslamiyet Öncesi Arabistan Eserleri, Mısır Eserleri, Mezopotamya Eserleri, Anadolu Eserleri, Urartu Eserleri ve Çivi Yazılı Belgeler bölümlerinden oluşur.

Bu bölümde İslam öncesi Arap Yarımadası'na ait eserler sergilenir. Günümüzde Suudi Arabistan, Yemen ve Umman sınırları içinde kalan bölgelerden getirilen kitabeler ile Âd, Semud, Himyer, Nebati, Sebe ve Main topluluklarına ait yazıtlar bu bölümde yer alır. Güney Arabistan alfabesini yansıtan yazıtlar ve Medain Salih'ten getirilen heykeller de bölümün eserleri arasındadır.

^{Eski Şark Eserleri Müzesi (}Turkish Museums⁾

Sümer, Akad, Babil, Asur ve Elam uygarlıklarından günümüze ulaşan çivi yazılı tabletler, steller, heykeller ve taş eserler bu bölümde sunulur. Bölüm, Yakın Doğu'nun siyasi, kültürel ve toplumsal geçmişine ışık tutan eserleri bir araya getirir.

Bu bölümde Hitit uygarlığına ait kabartmalar, taş eserler ve mimari parçalar sergilenir. Aslan figürleri, tanrı tasvirleri ve şehir surlarını süsleyen taş kabartmalar, bölümde yer alan Hitit sanatı örnekleri arasındadır.

Bu bölümde 75 bin çivi yazılı belgenin bulunduğu Tablet Arşivi yer alır.

Müzenin öne çıkan eserleri arasında Akad Kralı Naramsin'in Steli, Kadeş Anlaşması ve İştar Kapısı bulunur.