Keban (İlçe)

Keban, Türkiye'nin Doğu Anadolu Bölgesi'nde, Elazığ iline bağlı bir ilçedir. Elazığ şehir merkezine yaklaşık 46 kilometre mesafede, Fırat Nehri üzerinde kuruludur. İlçe, sahip olduğu baraj ve su kaynakları ile bölgesel ölçekte stratejik bir konuma sahiptir.

Coğrafya

Keban ilçesi, Elazığ ilinin batısında yer almakta olup doğuda Elazığ Merkez, batıda Malatya’nın Arapgir ilçesi, kuzeyde Ağın ve Baskil, güneyde ise Sivrice ilçeleri ile çevrilidir. İlçenin yüzölçümü 641 kilometrekare olup, topoğrafyası genellikle dağlık ve engebelidir. Bölgede Palu Dağları’nın uzantıları ile çeşitli yükseltiler yer alır. Fırat Nehri, Keban ilçesinin doğal sınırlarının önemli bir bölümünü oluşturur. İlçenin batısında yer alan Keban Baraj Gölü, Türkiye'nin ikinci en büyük yapay gölüdür. İklim özellikleri bakımından karasal iklim etkisi görülmektedir; yazlar sıcak ve kurak, kışlar ise soğuk ve kar yağışlıdır.

Tarihçe

Keban ve çevresindeki yerleşim tarihi, Kalkolitik Çağ’a kadar izlenebilmektedir. Bölgede yapılan arkeolojik çalışmalar, tarih öncesi çağlardan itibaren yerleşim olduğunu göstermektedir. Hititler, Urartular, Persler, Roma ve Bizans gibi birçok uygarlık bölgeyi egemenlikleri altına almıştır. Osmanlı döneminde Keban, Harput Sancağı'na bağlı bir yerleşim birimi olarak kayıtlara geçmiştir.

Cumhuriyet döneminde Elazığ’a bağlı nahiye statüsünde olan Keban, 1967 yılında ilçe olmuştur.

Nüfus ve İdari Yapı

Keban ilçesi, idari olarak bir merkez belediye, bir belde (Zırki/Altınoluk) ve 30 köyden oluşmaktadır. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre ilçenin nüfusu yıllar içinde dalgalanmalar göstermiştir. Özellikle 1980’li yıllardan itibaren yaşanan ekonomik ve sosyal nedenli göç hareketleri, nüfusun azalmasına yol açmıştır. İlçede kırsal nüfus yoğunluğu kent merkezine kıyasla daha yüksektir. İdari yapı içerisinde ilçe kaymakamlığı ve belediye başkanlığı temel yönetim birimlerini oluşturmaktadır.

Ekonomi

Keban ekonomisi temelde tarım, hayvancılık, balıkçılık ve hizmet sektörüne dayanmaktadır. İlçede geniş çaplı sanayi faaliyetleri bulunmamakla birlikte, yerel ölçekte bazı imalat ve hizmet sektörleri faaliyet göstermektedir. Keban Baraj Gölü, tatlı su balıkçılığı açısından önemli bir potansiyel sunmaktadır. Özellikle alabalık üretimi ilçede yapılan su ürünleri yetiştiriciliğinin merkezini oluşturur.

Tarımsal üretimde ise meyve ve sebze yetiştiriciliği ile bağcılık öne çıkmaktadır. Hayvancılık faaliyetleri çoğunlukla küçükbaş hayvanlar üzerine yoğunlaşmıştır.

Ulaşım

İlçeye karayolu ile ulaşım sağlanmakta olup, Elazığ-Keban yolu üzerinden şehir merkezine bağlantı mümkündür. Ayrıca Keban Barajı üzerinde bulunan köprü ve feribot sistemleri sayesinde, nehrin karşı kıyısında bulunan yerleşim yerlerine ulaşım sağlanmaktadır. İlçenin kara ulaşımı dışında başka bir ulaşım altyapısı bulunmamaktadır. Kırsal kesimlerde ise ulaşım büyük ölçüde köy yolları aracılığıyla yapılmaktadır.

Eğitim ve Sağlık

Keban ilçesinde çeşitli düzeylerde eğitim veren kamu okulları bulunmaktadır. İlköğretim ve ortaöğretim kurumları ilçe merkezi ve bazı köylerde faaliyet göstermektedir. İlçede mesleki eğitim veren okullar da mevcuttur. Yükseköğretim kurumu olarak Fırat Üniversitesi’ne bağlı bir meslek yüksekokulu, ilçede eğitim faaliyetinde bulunmaktadır.

Sağlık hizmetleri ilçe devlet hastanesi ve bazı sağlık ocakları aracılığıyla verilmektedir. Özel sağlık kuruluşu bulunmamaktadır. İlçede sağlık personeli ve teknik altyapı açısından zaman zaman sınırlılıklar yaşanabilmektedir.

Kültürel Yapı ve Turizm

Keban ilçesi, çeşitli kültürel miras unsurlarına ev sahipliği yapmaktadır. Keban Taş Köprüsü, Kalecik Mağarası, Kaya Mezarları, Sırçalı Mağara ve antik dönem kalıntıları, ilçenin kültürel ve arkeolojik yapısını oluşturmaktadır. Bu alanlar, tarih ve arkeoloji araştırmaları açısından kaynak niteliği taşımaktadır.

Keban Baraj Gölü çevresi ise mesire alanları, doğal gözlem noktaları ve balıkçılık faaliyetleri ile dikkat çeker. Turistik potansiyel taşıyan bu alanlar, çeşitli rekreasyon faaliyetleri açısından kullanılmaktadır. İlçede her yıl düzenli olarak yapılan bazı yöresel etkinlikler ve festivaller, bölgesel kültürel değerlerin yaşatılmasına katkı sağlamaktadır.