Keten Kuşu (Linaria cannabina)

Keten kuşu, ispinozgiller (Fringillidae) familyasından küçük bir ötücü kuştur. Ortalama 13 cm uzunluğa sahiptir ve uzun çatallı kuyruğu ile ayırt edilir. Kanat ve kuyruklarında belirgin beyaz çizgiler bulunur, bu çizgiler açık kanatlar üzerinde geniş beyaz paneller oluşturur. Gagası gri veya boynuz renginde, ayakları ise siyaha yakın gridir.

Üreme dönemindeki erkek, gri kahverengi başı, parlak kırmızı alnı ve göğsü, beyaz karın ve kuyruk sokumu ile dikkat çeker. Sırtı kızıl-kahverengi, kanatları siyahımsı ve beyaz panellidir. Üreme dönemi dışında kırmızı renkler solar, pembeleşir ve uzaktan fark edilmez. Dişi ise daha sade görünümlüdür; kahverengi tonlarda, hafif çizgili sırtlı, sarımsı kahverengi ve ince çizgili göğüslüdür.

Başında göz üstünde ve altında ince açık renkli çizgiler, yanaklarında ise soluk lekeler bulunur. Kanat ve kuyruktaki beyazlıklar erkekteki kadar belirgin değildir. Esaret altında, erkeğin başındaki kırmızı renk genellikle kaybolur.

Keten Kuşu (flickr)

Yayılışı

Keten kuşu, Avrupa, Batı Asya ve Kuzey Afrika’da geniş bir alana yayılmıştır. Türkiye’de ise neredeyse tüm bölgelerde yıl boyu görülen yerli bir türdür. Özellikle Doğu Anadolu’nun kuzey ve doğusunda yaz göçmeni olarak bulunur. Dünya çapında geniş bir üreme alanına sahiptir (yaklaşık 10,9 milyon km²).

Habitatı

Açık arazilerdeki ağaçlık ve fundalık alanlarda, makilerde, taşlık ve kayalık bölgelerde, tarım alanlarında, park ve bahçelerde yaşar. Kışın özellikle alçak çalılıklar, sık otluklar ve etrafı çitlerle çevrili tarım alanlarında daha sık görülür. Yoğun bitki örtüsüne sahip mezarlıklarda da yuvalama ve beslenme amacıyla bulunabilir.

Beslenme

Keten kuşunun temel besini bitki tohumlarıdır. Yabani ot tohumları, hindiba, diken ve filizlerle beslenir. Diğer ispinoz türleriyle karşılaştırıldığında daha fazla böcek ve omurgasız tüketir. Özellikle üreme döneminde yavruların beslenmesinde böceklerin önemi artar. Kışın diğer ispinoz türleriyle birlikte yerde ve alçak çalılıklarda beslenir, toplu sürüler oluşturur.

Biyolojisi ve Üreme

Üreme dönemi mart sonundan ağustos ortasına kadar sürer ve yılda iki kez kuluçkaya yatabilir. Tek eşli bir türdür. Yuvayı dişi yapar, erkek ise bu süreçte dişiye eşlik eder. Yuva genellikle sık çalılıklara, genç ağaç dallarına veya dikenli bitkilere yapılır. Yumurtlama sayısı 4–7 olup kuluçka süresi 11–13 gündür. Kuluçkaya dişi ve erkek dönüşümlü olarak yatar.

Davranışları

Sosyal bir kuş olan keten kuşu, çoğu zaman neşeli ötüşleriyle tanınır. Kışın küçük gruplar oluşturur ve florya, saka, kiraz kuşu gibi diğer tohumcul kuşlarla sürü halinde dolaşır. Eşler birbirlerine oldukça bağlıdır.

Göç

Türkiye’nin büyük bölümünde yerli bir türdür. Bazı bölgelerde (özellikle Doğu Anadolu’da) yaz göçmeni olarak bulunur. Kışın sürüler halinde dolaşır.

Popülasyon ve Koruma Durumu

Keten kuşu dünya genelinde oldukça yaygın bir türdür. IUCN Kırmızı Liste’de “Asgari Endişe” (Least Concern) kategorisinde yer almaktadır. Ancak tarım uygulamalarındaki değişiklikler, herbisit ve gübre kullanımı, çit ve çalılıkların kaldırılması, yoğun otlatma ve uygun yuvalama alanlarının azalması türün bazı bölgelerde düşüş göstermesine yol açmaktadır.