Kütahya Tosunumu

Kütahya Tosunumu, Kütahya iline özgü bir börek çeşididir ve Türk Patent ve Marka Kurumu tarafından 25 Kasım 2024 tarihinde mahreç işareti olarak tescil edilmiştir. Kütahya Ticaret Borsası tarafından tescil ettirilen bu ürün, Kütahya mutfak kültürünün önemli bir parçası olup, uzun bir geçmişe sahiptir ve coğrafi sınırlarıyla güçlü bir ün bağı taşır.

Kütahya Tosunumu, un, su ve tuz ile hazırlanan hamurun oklava ile ince yufkalar halinde açılması, haşhaş ezmesi ile yağ karışımı sürülerek kat kat bohça şeklinde katlanması ve içine mercimekli harç konularak fırında pişirilmesiyle üretilen bir börektir. Bu börek, Kütahya ilinin coğrafi sınırları içinde üretilir ve günlük olarak tüketilir. Ürünün ayırt edici özelliği, hamurun ince açılması, haşhaş ezmesiyle katmanlanması ve mercimekli iç harcıyla hazırlanmasıdır.

Kütahya Tosunumu’nun hamuru, 1 kg özel amaçlı buğday unu, 30 g tuz ve 500-600 ml su kullanılarak hazırlanır. Malzemeler derin bir kapta yoğrulur ve orta yumuşaklıkta bir hamur elde edilir. Hamur, özdeşleşmesi için 5-10 dakika oda sıcaklığında dinlendirilir. Bu sırada 250 g haşhaş ezmesi ile 200 ml ayçiçeği yağı homojen bir şekilde karıştırılır ve 150 g tereyağı veya margarin oda sıcaklığına getirilir. Dinlenen hamur, yaklaşık 400 g’lık dört beze halinde bölünür. Her bir beze, oklava ile temiz bir zeminde çok ince yufkalar halinde açılır ve hafifçe çekiştirilerek inceltilir. Yufkanın yüzeyine önce tereyağı, ardından haşhaş ezmesi karışımı sürülür ve kenarlardan katlanarak bohça şeklinde kat kat bir hamur elde edilir. Bu işlem tüm bezelere uygulanır ve hamurlar 30 dakika dinlendirilir.

İç harç için 250 g yeşil mercimek, üzerini geçecek kadar suyla yumuşayana kadar haşlanır. Haşlanan mercimek süzülür ve 10 g tuz, 5 g karabiber ve 5 g nane eklenerek karıştırılır. Karışım soğumaya bırakılır.

Dinlenen hamur bezeleri, oklava ile yaklaşık 1 cm kalınlığında açılır ve 10x10 cm boyutlarında kareler halinde kesilir. Her bir karenin içine bir yemek kaşığı mercimekli harç konur, üst ve alt kenarlar katlanarak kapatılır. Börekler tepsiye dizilir, üst yüzeylerine kalan haşhaş ezmesi karışımı sürülür ve 200-220 °C fırında 20-30 dakika pişirilir.

Kütahya Tosunumu ibaresi ve mahreç işareti amblemi, ürünün kendisi veya ambalajı üzerinde yer alır. Eğer bu mümkün değilse, işletmede kolayca görülebilecek şekilde bulundurulur. Ürünün tüm üretim aşamaları Kütahya il sınırları içinde gerçekleştirilir. Denetimler, Kütahya Ticaret Borsası koordinasyonunda, Kütahya Ticaret Borsası ve Kütahya İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nden ikişer uzmanın katılımıyla oluşan dört kişilik bir denetim mercii tarafından yılda bir kez düzenli olarak yapılır. Gerektiğinde veya şikayet üzerine ek denetimler gerçekleştirilebilir. Denetimlerde, kullanılan bileşenlerin uygunluğu, üretim metoduna uyum ve mahreç işareti kullanımının doğruluğu kontrol edilir.