Mehmet Recai Kutan (5 Nisan 1930, Malatya - 7 Ekim 2024, Ankara), Türk siyasetçi ve Milli Görüş Hareketi'nin önde gelen isimlerinden biridir. Türkiye Cumhuriyeti'nin 23. Başbakanı Necmettin Erbakan'ın en yakın çalışma arkadaşlarından biri olarak siyasette önemli bir rol oynamıştır.

Çocukluk ve Eğitim Hayatı

Mehmet Recai Kutan, 5 Nisan 1930’da Malatya’da, İsmail ve Hatice Kutan çiftinin çocuğu olarak dünyaya geldi. Çocukluk ve gençlik yıllarını Malatya’da geçirdi. İlk, orta ve lise öğrenimini burada tamamladıktan sonra, mühendislik alanında eğitim almak üzere İstanbul Teknik Üniversitesi (İTÜ) İnşaat Fakültesi’ne girdi. 1952 yılında İTÜ’den mezun olarak inşaat mühendisi unvanını aldı.

Mühendislik ve Bürokrasi Kariyeri

Mezuniyetinin ardından 1952 yılında Devlet Su İşleri’ne (DSİ) katılarak mühendislik kariyerine başladı. 17 yıl boyunca DSİ’de çalışarak Türkiye’nin baraj, sulama ve su altyapısı projelerinde önemli görevler üstlendi. Bu dönemde edindiği teknik bilgi ve deneyim, ilerleyen yıllarda yürüttüğü imar ve enerji politikalarına da yön verdi.

1969 yılında kamudaki görevinden ayrılarak Türk Mühendislik Müşavirlik Anonim Şirketi’ni kurdu. Bu şirket aracılığıyla özel sektörde mühendislik, müşavirlik ve altyapı projeleri üzerinde çalıştı.

Siyasete Adım Atışı ve MSP Dönemi

1969’da Milli Görüş hareketinin lideri Necmettin Erbakan’ın öncülüğünde kurulan Milli Nizam Partisi’ne (MNP) destek veren isimlerden biri oldu. Ancak MNP’nin kapatılmasının ardından, 1972’de Millî Selamet Partisi’nin (MSP) kurulmasıyla aktif siyasete resmen katıldı.

1974-1980 yılları arasında MSP Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi. MSP, 1974’te kurulan koalisyon hükûmetinde yer alarak önemli bakanlıklar aldı. Recai Kutan, bu süreçte partinin üst düzey karar mekanizmalarında aktif bir rol oynadı.

İlk Milletvekilliği ve Bakanlık Görevi

1977 genel seçimlerinde MSP’den Malatya milletvekili seçildi. Aynı yıl kurulan II. Milliyetçi Cephe Koalisyon Hükûmeti’nde İmar ve İskân Bakanı olarak kabinede yer aldı. Bakanlık görevi süresince şehirleşme, konut ve altyapı projelerine öncelik verdi.

Ancak 12 Eylül 1980 Darbesi tüm siyasi partileri ve liderlerini etkiledi. MSP yöneticileri de bu süreçten etkilendi. Recai Kutan, darbenin ardından diğer parti yöneticileriyle birlikte gözaltına alındı ve 9,5 ay tutuklu kaldı.

Refah Partisi Dönemi ve 54. Hükûmette Bakanlık

12 Eylül sonrası siyasi yasakların kaldırılmasının ardından, 1983 yılında Milli Görüş hareketi Refah Partisi (RP) adıyla yeniden teşkilatlandı. Recai Kutan, partinin kurucuları arasında yer aldı ve Genel Başkan Yardımcılığı görevini üstlendi. 1991 genel seçimlerinde RP’den Malatya milletvekili olarak tekrar meclise girdi.

1995 genel seçimlerinde RP’nin birinci parti çıkmasıyla, 1996 yılında Necmettin Erbakan liderliğinde 54. Hükûmet kuruldu. Bu hükûmette Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanı olarak görev aldı. Bakanlık döneminde enerji sektöründe reformlar yapmayı hedefledi ve yerli kaynakların değerlendirilmesine yönelik projeler üzerinde çalıştı. Ancak 28 Şubat 1997’de başlayan darbe süreci, Refah-Yol hükûmetinin sonunu getirdi ve Erbakan hükûmeti istifaya zorlandı.

Fazilet Partisi Genel Başkanlığı ve Siyasi Yasaklar

Refah Partisi’nin 1998 yılında kapatılmasının ardından, Milli Görüş hareketi Fazilet Partisi (FP) adıyla yeniden teşkilatlandı. Mehmet Recai Kutan, partinin Genel Başkanlığına seçildi ve 1999 genel seçimlerinde FP’den Malatya milletvekili olarak yeniden meclise girdi.

Bu dönemde, "Rahşan Affı" olarak bilinen yasa tasarısını destekledi ve 21 Aralık 2000’de yapılan oylamada kabul oyu verdi. Ancak Fazilet Partisi de 2001 yılında Anayasa Mahkemesi tarafından kapatıldı.

Saadet Partisi’nin Kurulması ve Genel Başkanlığı

Fazilet Partisi’nin kapatılmasının ardından Recai Kutan, 2001 yılında Milli Görüş hareketinin yeni partisi olan Saadet Partisi’nin (SP) kurucuları arasında yer aldı ve partinin ilk Genel Başkanı oldu.

2003 yılında yapılan 1. Olağan Kongre’de genel başkanlık görevini Necmettin Erbakan’a devretti. Ancak Erbakan’ın kesinleşmiş hapis cezası nedeniyle Yargıtay Cumhuriyet Başsavcılığı tarafından siyasetten çekilmesi talep edilince, 30 Ocak 2004’te Erbakan istifa etti ve Recai Kutan, Saadet Partisi’nin genel başkanlığını vekaleten yürütmeye başladı.

8 Nisan 2006’da düzenlenen 2. Olağan Kongre’de, parti delegelerinin oylarıyla tekrar genel başkanlığa seçildi. 2007 genel seçimlerinden sonra, 26 Ekim 2008’de yapılan 3. Olağan Kongre’de genel başkanlık görevini Numan Kurtulmuş’a devretti.

Son Yılları ve Akademik Çalışmaları

Siyasetten çekildikten sonra Recai Kutan, Ekonomik ve Sosyal Araştırmalar Merkezi (ESAM) Genel Başkanlığı görevini üstlendi. Aynı zamanda Saadet Partisi Yüksek İstişare Kurulu üyesi olarak partinin stratejik kararlarında etkin bir rol oynadı.

Özel Hayatı, Ailesi ve Ölümü

1954 yılında Mebrure Hanım ile evlenen Recai Kutan’ın İsmail, Abdülaziz Murat ve Ahmet isimlerinde üç çocuğu oldu. Eşi Mebrure Kutan, 12 Kasım 2009’da kansere yenik düşerek 74 yaşında hayatını kaybetti.

Recai Kutan ise son yıllarında sağlık problemleri yaşamaya başladı. Ankara’daki Güven Hastanesi'nde üç hafta boyunca enfeksiyon tedavisi gördü. Ancak tüm müdahalelere rağmen, 7 Ekim 2024 tarihinde 94 yaşında hayatını kaybetti.

8 Ekim 2024’te, Ankara Karşıyaka Ahmet Efendi Camii’nde kılınan cenaze namazının ardından, Ankara Karşıyaka Mezarlığı’ndaki aile kabristanına defnedildi.

Türk Siyasetine ve Milli Görüş Hareketine Katkıları

Recai Kutan, Milli Görüş hareketinin kurucularından ve önde gelen isimlerinden biri olarak siyasette yer almıştır. İnşaat mühendisliği alanındaki uzmanlığıyla imar, iskân ve enerji politikalarına katkı sunmuştur. Çeşitli siyasi görevlerde bulunarak Türkiye'nin kalkınma süreçlerinde rol oynamıştır.