Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun

Hukuk

+1 Daha

Alıntıla
kure star outline

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun, "Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında hazırlanan ve PKK/KCK terör örgütünün fiili varlığına son vermesi ve kontrolü altında bulunan silah ile mühimmatı teslim etmesi durumunda devreye girecek tespit, soruşturma, kovuşturma ve infaz süreçlerini düzenleyen kanundur. Kanun teklifi, 5 Ağustos 2026 tarihinde Türkiye Büyük Millet Meclisi (TBMM) Başkanlığına sunulmuştur.【1】8 Ağustos 2026 tarihinde ise TBMM Adalet Komisyonunda kabul edilmiştir.【2】10 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Genel Kurulunda kabul edilerek yasalaşmıştır.【3】

"Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'nin, TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesinin ardından çekilen hatıra fotoğrafı, 10 Ağustos 2026 - (Anadolu Ajansı)

Tarihsel Arka Plan

Terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda TBMM bünyesinde Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu kurulmuş ve komisyon ilk toplantısını 5 Ağustos 2025 tarihinde gerçekleştirmiştir. Komisyon, yürüttüğü toplantıların ardından müşterek bir rapor hazırlamıştır. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, bu raporun bir yol haritası ve rehber niteliği taşıdığını, Komisyona katılan partilerin tamamının ittifakıyla hazırlandığını ifade etmiştir. PKK/KCK terör örgütünün silahlarını bıraktığını ilan etmesiyle yeni bir sürecin başladığı belirtilmiştir.


Kurtulmuş, 22 Temmuz 2026 tarihinde Meclis'te düzenlediği basın toplantısında, hazırlanacak yasal düzenlemenin "kritik eşik" tanımlayacağını, örgütün silahlarını bıraktığı ve münfesih hale geldiğinin tespit ve teyidiyle ilgili bir mekanizma içermesi gerektiğini, bunun "asla bir genel af ya da şahsa ait bir af niteliğinde olmaması" gerektiğini belirtmiştir.【4】


Kurtulmuş, aynı açıklamasında yasal düzenlemenin "Meclis tatile girmeden yasalaşmış olmasını" temenni ettiğini, düzenlemenin geçici ve müstakil bir yasa niteliğinde olacağını, kapsamlı ve detaylı olmayıp kısa bir metin şeklinde hazırlanacağını belirtmiştir. Kurtulmuş, gözetleme ve denetleme mekanizmasının Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun raporunda tanımlandığını, güvenlik birimlerinin yapacağı gözlemlerin belli aralıklarla TBMM'ye sunulmasının Komisyonun teklifinde yer aldığını kaydetmiştir.


Kurtulmuş, sürece destek veren isimler arasında Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'yi anmış; CHP'nin de Komisyona güçlü destek verdiğini, dönemin CHP Genel Başkanı Özgür Özel ve CHP Grup Başkanvekili Murat Emir'in sürece katkı sağladığını ifade etmiştir.【5】

Kanun Teklifinin Hazırlanması ve Adının Belirlenmesi

Terörsüz Türkiye süreci kapsamında hazırlanan ve 12 maddeden oluşan kanun teklifinin adının "Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi Yasası" olduğu belirtilmiştir.


Teklif, beş temel ilke üzerine kurgulanmıştır. Buna göre, sürecin ilk ve vazgeçilmez şartının terör örgütünün silahlarını tamamen ve geri dönülmeyecek şekilde bırakması olduğu ifade edilmiştir. Silah bırakma süreci tamamlanıp resmen doğrulanmadan herhangi bir hukuki düzenlemenin yürürlüğe girmeyeceği aktarılmıştır. Çerçeve düzenlemenin, terörün tamamen sona ermesini sağlayacak hukuki altyapıyı oluşturmayı amaçladığı belirtilmiştir. Ayrıca devletin kırmızı çizgilerinin korunacağı ve genel af çıkarılmayacağı vurgulanmıştır. Örgütün tamamen silah bıraktığının tespit ve teyit edilmesi ile Milli Güvenlik Kurulu (MGK) kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasının ardından altı aylık başvuru sürecinin başlayacağı kaydedilmiştir.


Sürecin genel af niteliği taşımayacağı, terör suçlarının tamamını kapsayan bir af düzenlemesinin öngörülmediği belirtilmiştir. Ayrıca terör saldırısı talimatı verenler veya güvenlik güçlerini şehit edenlere yönelik herhangi bir af düzenlemesinin gündemde olmadığı, herhangi bir kişiye özel statü tanımlanmayacağı ve PKK/KCK dışında başka bir örgüte yönelik hukuki düzenleme yapılmayacağı ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra, sürecin yürütülmesinde şehit aileleri ile gazilerin hassasiyetlerinin temel ilke olarak gözetileceği, onların onurunu ve hatıralarını incitecek herhangi bir tasarrufa izin verilmeyeceği vurgulanmıştır.


TBMM İçtüzüğü uyarınca kanun teklifinin görüşmelerine, teklifin TBMM Başkanlığına sunulmasından 48 saat sonra TBMM Adalet Komisyonunda başlanabileceği ancak bu sürenin alınacak bir kararla kaldırılabileceği belirtilmiştir.【6】

İmza Süreci ve TBMM'ye Sunulma

Teklife ilişkin ilk imza, MHP grubunda Genel Başkan Devlet Bahçeli tarafından 4 Ağustos 2026 tarihinde atılmıştır. MHP Grup Başkanvekili Erkan Akçay, AK Parti Grup Başkanlığına gelerek Bahçeli, MHP Genel Başkan Yardımcısı Feti Yıldız, TBMM Başkanvekili Celal Adan, Grup Başkanvekili Filiz Kılıç ve kendisinin imzalarını teslim etmiştir.【7】TBMM'de DEM Parti grubunda yapılan toplantının ardından DEM Parti Eş Genel Başkanları Tülay Hatimoğulları ve Tuncer Bakırhan, teklifi imzalamıştır.


İletişim Başkanı Burhanettin Duran, 4 Ağustos 2026 tarihinde NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, teklifin TBMM'de imzaya açılmasının "Terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda atılan tarihi bir adım" olduğunu belirtmiştir. Duran, paylaşımında "Bu süreç herhangi bir pazarlığın değil, devletimizin kararlılığının, milletimizin iradesinin ve hukuk devleti ilkelerinin tezahürüdür. Öncelik, terörün tamamen sona ermesi ve silahların geri dönülmeyecek şekilde bırakılmasıdır." demiştir.【8】


Teklifin TBMM Başkanlığına sunulmasından önce, AK Parti Grup Başkanvekili Abdülhamit Gül ve Adalet Komisyonu Başkanı Cüneyt Yüksel, Yeni Parti, CHP ve Yeni Yol gruplarını ziyaret ederek teklife ilişkin sözlü bilgilendirme yapmıştır. İyi Parti'de ise 4 Ağustos 2026 tarihinde olağanüstü grup toplantısı yapılmış, toplantıda yasa teklifinin Meclis görüşmelerinde izlenecek strateji değerlendirilmiştir. DEM Parti'de de parti yönetimi (MYK) olağanüstü toplanarak çerçeve yasa teklifinin detaylarını değerlendirmiştir.


AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, 5 Ağustos 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, çalışmaların ve görüşmelerin sona geldiğini, teklifin aynı gün TBMM'ye sunulacağını belirtmiştir. Ala, açıklamasında "Hiçbir aksama ya da erteleme yok. Her şey öngörüldüğü biçimde devam ediyor. Bugün yasa teklifi sunulacak, görüşmeler başlayacak. Meclis tatile girmeden yasanın çıkmasını planlıyoruz." ifadelerini kullanmıştır.【9】Aynı gün sabah saatlerinde AK Parti TBMM Grubu, Grup Başkanı Abdullah Güler ile Ala başkanlığında yaklaşık 1,5 saat süren, basına kapalı bir toplantı düzenlemiştir. Toplantının ardından Güler, teklifin 360'a yakın imzayla TBMM Başkanlığına sunulduğunu bildirmiştir.【10】

"Terörsüz Türkiye" süreci kapsamında hazırlanan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi'nin, TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesinin ardından çekilen hatıra fotoğrafı, 10 Ağustos 2026 - (Anadolu Ajansı)

Yetkililerinin Değerlendirmeleri

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, 5 Ağustos 2026 tarihinde NSosyal hesabından yaptığı paylaşımda, teklifin "aziz milletimizin çözüm iradesini yansıtan geniş bir mutabakatla" Meclis'in takdirine sunulduğunu belirtmiş; teklifin "Türkiye'yi terör tehdidinden kalıcı olarak kurtarmayı, millî birlik ve beraberliğimizi perçinlemeyi, ülkemizde ve bölgemizde huzur iklimini güçlendirmeyi" hedeflediğini ifade etmiş, MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli başta olmak üzere sürece katkı veren siyasi parti gruplarına ve milletvekillerine teşekkür etmiştir.【11】


Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, 5 Ağustos 2026 tarihinde teklifin TBMM'ye sunulmasının ardından yaptığı paylaşımda ise, bu adımın "iç cephemizi daha da güçlendirecek, milli dayanışmamızı tahkim edecek" ve "Türkiye Yüzyılı vizyonunun en önemli kilometre taşlarından biri olacak" bir eşik teşkil edeceğini ifade etmiştir.【12】


TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, teklifin TBMM Başkanlığına sunulmasının ardından yaptığı açıklamada, çalışmanın "'Terörsüz Türkiye' hedefi doğrultusunda ülkemizin iç kalesini tahkim edecek, birlik ve kardeşliğimizi daha da güçlendirecek önemli bir merhale" olduğunu belirtmiş; "Gazi Meclisimizin çatısı altında yürütülen çalışmalar, devlet aklı ile millet irfanını aynı amaçta buluşturan eşsiz bir demokrasi örneği olmuştur." ifadesini kullanmıştır.【13】


Adalet Bakanı Akın Gürlek, 6 Ağustos 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, teklifin hazırlıklarına Adalet Bakanlığı olarak katkı sunduklarını belirtmiş; "Tespit, Milli Güvenlik Kurulu tarafından teyit edilecek, karar Resmi Gazete'de yayımlanacaktır. Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında bir kurul, Meclisimizde ise bir izleme komisyonu oluşturulacaktır." demiştir. Gürlek, "Meclisimizin gündemine gelen teklifte terör talimatı verenler ile güvenlik güçlerimizi şehit edenlere ilişkin bir düzenleme yer almamaktadır. Hiçbir kişiye özel statü tanınmamakta, düzenleme başka yapılara teşmil edilmemektedir." ifadelerini kullanmıştır.【14】

Kanunun Kapsamı

Teklifle; PKK/KCK terör örgütünün ve bununla bağlantılı her türlü oluşumun fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespiti ve bu tespitin teyidine dair Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakip, yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile verilen mahkumiyet hükümlerinin infazının ertelenmesi işlemlerinin ve yapılacak diğer işlemlerin belirlenmesi amaçlanmaktadır.


Düzenleme; PKK/KCK terör örgütünü kurma veya yönetme, örgüte üye olma, örgüte bilerek ve isteyerek yardım etme, örgütün propagandasını yapma suçları ile bu örgütün faaliyeti kapsamında işlenen diğer suçları ve bu örgüt lehine, 6415 sayılı Terörizmin Finansmanının Önlenmesi Hakkında Kanun kapsamında işlenen suçları kapsamaktadır. Kanunda "Örgüt" ibaresi PKK/KCK terör örgütünü ve bağlı bütün oluşumları, "Kurul" ibaresi ise kanunun ilgili hükmü uyarınca oluşturulacak Kurul'u ifade edecek şekilde tanımlanmaktadır.【15】

Kapsam Dışı Tutulan Suçlar

Örgüt faaliyeti çerçevesinde işlenen kasten öldürme suçu ile 1 Haziran 2005 tarihinden önce işlenen, müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ile bu suçlardan mahkum olanlar, düzenleme kapsamı dışında tutulmuştur.【16】Adalet Bakanı Gürlek, teklifte terör talimatı verenler ile güvenlik güçlerini şehit edenlere ilişkin bir düzenlemenin yer almadığını, hiçbir kişiye özel statü tanınmadığını ve düzenlemenin PKK/KCK dışında başka bir yapıya teşmil edilmediğini belirtmiştir.

Erteleme Hükümlerinin Yürürlüğe Girme Şartı

Düzenlemede öngörülen erteleme hükümlerinin uygulanabilmesi; örgütün fiili varlığına son verdiğinin ve kontrolü altında bulunan her türlü silah ve mühimmatı teslim ettiğinin güvenlik kurumlarınca tespit edilmesi ve bu tespitin Milli Güvenlik Kurulu (MGK) Kararıyla teyit edilerek Resmi Gazete'de yayımlanmış olması koşuluna bağlanmıştır. Aşağıda anlatılan erteleme ve infaz hükümleri, bu koşulun gerçekleşmesinden sonra uygulanacaktır.

Soruşturma ve Kovuşturmaların Ertelenmesi

Yukarıda belirtilen şartın gerçekleşmesi durumunda, kasten öldürme suçu ve 1 Haziran 2005 öncesi müebbet/ağırlaştırılmış müebbet gerektiren suçlar hariç olmak üzere; kanunun kapsamına giren ve üst sınırı 15 yıl veya daha az cezayı gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar 5 yıl, 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet hapis veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasını gerektiren suçlardan dolayı yürütülen soruşturma ve kovuşturmalar ise 10 yıl süreyle ertelenecektir. Erteleme süresi içinde dava zamanaşımı işlemeyecektir.【17】


Suçlarla ilgili dosya ve deliller erteleme süresince muhafaza edilecek; müsadereye konu eşya ve malvarlığı değerleri hakkında tasfiye kararı verilerek Hazineye irat kaydedilecektir. Karar, kanun yollarına başvurma hakkı bulunanlara tebliğ edilecek; Cumhuriyet savcısı kararlarına karşı 2 hafta içinde sulh ceza hakimliğine, mahkeme kararlarına karşı ise yine 2 hafta içinde itiraz edilebilecektir.


MGK Kararının yayımlanmasından önce işlenmiş suçlarla ilgili yeni soruşturma başlatılması Kurulun iznine bağlı olacak; tutuklama ve adli kontrole ilişkin koruma tedbirleri yetkili hakim, mahkeme veya ilgili yargı mercileri tarafından değerlendirilecek, istinaf veya temyiz aşamasındaki dosyalar hakkında bozma kararı verilecektir. Erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kararı kaldırılacak ve mahkumiyet halinde cezanın infazı ertelenmeyecektir; süre suç işlenmeksizin geçirilirse kovuşturmaya yer olmadığı veya düşme kararı verilecektir.【18】

Kesinleşmiş Cezalarda İnfazın Ertelenmesi

Aynı şartın gerçekleşmesi durumunda, kasten öldürme suçundan veya 1 Haziran 2005 öncesi müebbet/ağırlaştırılmış müebbet cezasından mahkum olanlar hariç olmak üzere; düzenleme kapsamına giren suçlardan toplam 15 yıl veya daha az hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı 5 yıl, toplam 15 yıldan fazla hapis cezası ile müebbet veya ağırlaştırılmış müebbet hapis cezasına mahkum olanların cezalarının infazı ise 10 yıl süreyle infaz hakiminin kararıyla ertelenecektir.


Bu hüküm müsadere kararlarının yerine getirilmesini engellemeyecek, erteleme süresince cezada zamanaşımı işlemeyecektir. İnfaz hakiminin erteleme kararlarına itiraz edilebilecek; erteleme süresi içinde terör suçlarından birinin işlenmesi halinde erteleme kaldırılarak infaza devam edilecek, süre suç işlenmeksizin geçirilirse ceza infaz edilmiş sayılacaktır. Erteleme kararlarının takibi Cumhuriyet başsavcılıklarınca yapılacaktır.【19】

Erteleme Kararlarının Kaydı ve Hak Yoksunluğunun Giderilmesi

Soruşturma/kovuşturma ve infaz aşamasında verilen erteleme kararları, bunlara mahsus sistemlere kaydedilecek; bu kayıtlar ancak bir soruşturma veya kovuşturmayla bağlantılı olarak Cumhuriyet savcısı, hakim veya mahkeme tarafından istenmesi halinde kullanılabilecektir. Gerekli görülmesi halinde, soruşturma/kovuşturmadan doğan hak yoksunluğunun giderilmesi sulh ceza hakimliğinden veya mahkemesinden, mahkumiyetten doğan hak yoksunluğunun giderilmesi ise infaz hakimliğinden Kurul tarafından talep edilecektir. Bu talep için, 5 yıllık erteleme kararlarında kararın verildiği tarihten itibaren 2 yıl, 10 yıllık erteleme kararlarında ise 3 yıl geçmiş olması gerekecektir. Verilen kararlara karşı itiraz edilebilecektir.【20】

Uygulama, Takip ve Koordinasyon Kurulu ile TBMM İzleme Komisyonu

Kanun kapsamındaki faaliyetlerin uygulanmasının takibi ve değerlendirilmesi, düzenlemenin Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakiben, Cumhurbaşkanı Yardımcısının başkanlığında Adalet, Dışişleri, İçişleri ve Milli Savunma Bakanları, Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreteri, Milli İstihbarat Teşkilatı Başkanı ve Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterinden müteşekkil bir Kurul tarafından yapılacaktır.


İhtiyaç halinde Kurul tarafından alt komisyonlar oluşturulabilecek, örgütün tamamen tasfiyesine ilişkin gözlem raporları uyarınca Kurul dönemsel değerlendirme yapabilecektir. Kurul, çalışmaları hakkında TBMM'yi düzenli olarak bilgilendirecek; TBMM Başkanlığınca düzenleme kapsamındaki faaliyetleri izlemek üzere 17 üyeden oluşan bir İzleme Komisyonu kurulacak, bu komisyon tavsiyelerde bulunabilecektir. Kurulun sekretarya hizmetleri Cumhurbaşkanlığı Genel Sekreterliği tarafından yerine getirilecektir.【21】【22】

Silah ve Malzeme Teslimi, Başvuru Süreci

Örgüt mensuplarının beraberinde getirdikleri yahut beyan ettikleri silah, mühimmat, araç, gereç, patlayıcı madde ve her türlü malzeme kayıt altına alınacaktır. Bu düzenlemenin uygulanmasına ilişkin usul ve esaslar, güvenlik kurumlarının görüşü alınarak İçişleri Bakanlığı ve Milli Savunma Bakanlığı tarafından belirlenecektir. Kanun hükümleri, MGK Kararının Resmi Gazete'de yayımlanmasını müteakiben 6 ay içinde bu düzenleme hükümlerinden yararlanmak istediğini bulundukları yerdeki Cumhuriyet başsavcılıklarına veya Kurul tarafından görev verilen kurumlara yazılı olarak bildirenlere uygulanacaktır. Kanun kapsamında verilen görevler ilgili kamu kurum ve kuruluşlarınca ivedilikle yerine getirilecek; bu görevleri yerine getirenlerin hukuki, idari veya cezai sorumluluğu doğmayacaktır.【23】

TBMM Adalet Komisyonu Süreci

TBMM Adalet Komisyonu Başkanı ve AK Parti İstanbul Milletvekili Cüneyt Yüksel, 5 Ağustos 2026 tarihinde yaptığı açıklamada, teklifin komisyon görüşmelerine 7 Ağustos Cuma günü saat 15.30'da başlanacağını bildirmiştir. Yüksel, teklifin "milletimizin 40 yılı aşkın süredir kanayan yarasını hukukun şifalı eliyle sarma iradesinin somut bir tezahürü" olduğunu, bir af düzenlemesi ya da kişiye özgü bir düzenleme içermediğini belirtmiştir.

Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi, 8 Ağustos 2026 tarihinde TBMM Adalet Komisyonunda kabul edilmiştir. Komisyondaki görüşmeler 17,5 saat sürmüştür.【24】

TBMM Genel Kurulu Görüşmeleri ve Yasalaşma (10 Ağustos 2026)

TBMM Genel Kurulu, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi görüşmeleri için Meclis Başkanvekili Celal Adan başkanlığında toplanmıştır. Oturuma MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli ile İYİ Parti Genel Başkanı Müsavat Dervişoğlu da katılmış; AK Parti Grup Başkanı Abdullah Güler, CHP Grup Başkanı Faik Öztrak ve Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Selçuk Özdağ, oturum öncesinde Bahçeli'nin yanına giderek tokalaşmıştır. İYİ Parti milletvekilleri Türk bayraklı atkılarla oturuma katılmış, sıralarına Türk bayrağı koymuştur. Görüşmeleri AK Parti Grup Başkanı Güler, Genel Başkanvekili Efkan Ala, Yeni Parti Genel Başkanı Özgür Özel, MHP Genel Başkanı Bahçeli, DEM Parti Eş Genel Başkanları Tuncer Bakırhan ve Tülay Hatimoğulları ile İYİ Parti Genel Başkanı Dervişoğlu salonda takip etmiştir.【25】


Siyasi partilerin grup başkanvekilleri, teklifin tümü üzerindeki görüşmelerde yerlerinden söz alarak değerlendirmelerde bulunmuştur. Yeni Yol Partisi Grup Başkanvekili Bülent Kaya, sürece katkıları dolayısıyla Cumhurbaşkanı Erdoğan, MHP Genel Başkanı Bahçeli ve Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan'a teşekkür etmiştir. İYİ Parti Grup Başkanvekili Turhan Çömez, Türkiye'nin "terörsüz ve teröristsiz" olması gerektiğini söylemiş; teklifin Sevr Antlaşması'nın imzalandığı 10 Ağustos'ta görüşülmek istenmesini eleştirmiştir. CHP Grup Başkanvekili Rahmi Aşkın Türeli, partisinin teklife, "terörün kalıcı olarak sona erdirilmesi, silahların devreden çıkarılması, demokratik siyasetin güçlenmesi" düşüncesiyle destek vereceğini bildirmiştir. DEM Parti Grup Başkanvekili Gülistan Kılıç Koçyiğit, teklifin "Cumhuriyet'in ikinci yüzyılında önemli bir adım" olduğunu belirterek tüm siyasi partilere sürece katkı sunma çağrısında bulunmuştur.


Yeni Parti Grup Başkanvekili Murat Emir, Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonu raporunun 6. bölümünde yer alan terörün bitirilmesine ilişkin adımlar çerçevesinde teklifin hazırlandığını, ancak raporun 7. bölümündeki "demokrasi" başlığında herhangi bir adım atılmadığını ileri sürmüştür. Emir, "teklifin geliş biçimi, hazırlanış biçimi, komisyonda noktasına virgülüne dahi dokundurulmamış, ortak akıl çalıştırılmamış, önemli eksiklikler olmuştur" değerlendirmesinde bulunmuştur. AK Parti Grup Başkanvekili Abdulhamit Gül ise konuşmasında 10 Ağustos'un aynı zamanda Anafartalar Zaferi'nin yıl dönümü olduğunu hatırlatarak, "Gazi Meclis, emperyalistlerin kardeşliğimizi bozma çabasını da çıkaracağı kanunla paçavraya çevirecek, tarihin çöp tenekesine atacaktır." ifadesini kullanmıştır.


Genel Kurul'daki görüşmeler yaklaşık 12 saat sürmüştür. Açık oylama sonucuna göre kanun teklifi 467 "kabul", 87 "ret", 7 "çekimser" ve 2 "mükerrer" oyla kabul edilerek yasalaşmıştır. (Kanunun kabulünün ardından yapılan bazı resmi açıklamalarda kabul oyu sayısı 468 olarak zikredilmiştir.) Oylamaya AK Parti Grup Başkanı Güler, Genel Başkanvekili Ala, Yeni Parti Genel Başkanı Özel, MHP Genel Başkanı Bahçeli, DEM Parti Eş Genel Başkanları Bakırhan ve Hatimoğulları, İYİ Parti Genel Başkanı Dervişoğlu, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, DSP Genel Başkanı Önder Aksakal, HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu ve TİP Genel Başkanı Erkan Baş da katılmıştır.【26】


Görüşmeler sırasında söz alan Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan, düzenlemenin referanduma götürülmesi gerektiğini savunmuş, PKK/KCK terör örgütü mensuplarıyla ilgili kararı şehit ailelerinin, gazilerin ve milletin vermesini istediklerini belirterek teklife "çekimser" oy vereceklerini bildirmiştir. TBMM Başkanvekili Celal Adan, oylama sırasında MHP Genel Başkanı Bahçeli'yi "Terörsüz Türkiye idealinin mimarı" olarak nitelendirmiş, Cumhurbaşkanı Erdoğan'a ve TBMM Başkanı Kurtulmuş'a şükranlarını sunmuştur. Teklifin kabul edilerek yasalaşmasının ardından Adan, birleşimi 1 Ekim Perşembe günü saat 14.00'te toplanmak üzere kapatmıştır.

TBMM Başkanı Kurtulmuş'un Yasalaşma Sonrası Açıklamaları

Kanunun TBMM Genel Kurulunda kabul edilmesinin ardından gazetecilere açıklamalarda bulunan Kurtulmuş, "Geçen sene 5 Ağustos'ta başladığımız komisyon çalışmaları aslında Terörsüz Türkiye yolunda kapının aralanmasıydı, bugün burada alınan sonuçla birlikte de bu kapı açılmıştır." demiştir. Sürece emeği geçenlere teşekkür eden Kurtulmuş, Cumhurbaşkanı Erdoğan'ın siyasi iradesinin sürece büyük güç verdiğini, MHP Genel Başkanı Bahçeli'nin oturum boyunca (11.00'den bitişine kadar) süreci dikkatle takip ettiğini, komisyon çalışmalarına destek veren 50 milletvekiline, CHP'ye, DEM Parti'ye, Yeni Yol Grubu'na ve diğer bütün gruplara teşekkür ettiğini belirtmiştir.【27】


Kurtulmuş, sürecin "bir üçüncü göze ihtiyaç duymadan, tamamıyla yerli, milli" bir Türkiye modeli inşa ettiğini vurgulamış; parlamentonun gücünün olmadığı yönündeki eleştirilere karşılık, "Bu başarı sadece bir partinin başarısı değil, bu başarı bütün Türkiye'nin başarısıdır." demiştir. 467 kabul oyuna ilişkin bir soruya, "Bu, çok nadir görülen bir şey. Anayasa oylamalarında bile bu kadar yüksek bir konsensüs ortaya çıkmaz." yanıtını vermiştir. Kurtulmuş, sosyal medya hesabından paylaştığı ayrı bir mesajda da kanunun "geniş bir mutabakatla" kabul edilerek yasalaştığını belirtmiş, başta Cumhurbaşkanı Erdoğan ve MHP Genel Başkanı Bahçeli olmak üzere sürece katkı sağlayan herkese şükranlarını sunmuştur.

Yasalaşmanın Ardından Diğer Yetkili Açıklamaları

Cumhurbaşkanı Yardımcısı Cevdet Yılmaz, kanunun TBMM Genel Kurulu'nun geniş mutabakatıyla kabul edildiğini, verilen 468 evet oyunun "siyasi mutabakat ve toplumsal sahiplenme adına son derece önemli ve değerli" olduğunu belirtmiş; sürecin, üçüncü göz gibi dış mekanizmalara yer vermeden tamamen milli kapasite ve akılla şekillendirildiğini, "Türkiye Modeli"nin hayata geçirildiğini vurgulamıştır. Yılmaz, silahları bırakma ve tasfiye süreçlerinin en hızlı şekilde hayata geçmesini, güvenlik birimlerince sahada teyit ve tespitin yapılmasını beklediklerini belirtmiştir.[19]

İçişleri Bakanı Mustafa Çiftçi, düzenleme için "af, pazarlık veya taviz değil, terörün bütün unsur ve uzantılarıyla tasfiyesini esas alan güçlü bir devlet iradesidir" değerlendirmesinde bulunmuştur. Adalet Bakanı Akın Gürlek, kanunun TBMM'de 468 kabul oyuyla yasalaştığını vurgulamış, TBMM Başkanı Kurtulmuş'a ve sürece katkı sunan tüm siyasi partilere teşekkür etmiştir. Çalışma ve Sosyal Güvenlik Bakanı Vedat Işıkhan, yasalaşmayı "Terörsüz Türkiye hedefimizin doğru istikamette nihayete ulaşması için bir kritik adım daha" olarak nitelendirmiştir.


Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanı Mahinur Özdemir Göktaş, kanunla Terörsüz Türkiye'nin "sadece bir hedef değil, çerçevesi yasayla çizilen somut bir adıma" dönüştüğünü belirtmiştir. Sağlık Bakanı Kemal Memişoğlu, kanunu "milletimizin sarsılmaz birliği ve ülkemizin huzuru yolunda atılmış tarihi bir adım" olarak değerlendirmiştir. AK Parti Genel Sekreteri Eyyüp Kadir İnan, "Destek veren 468 milletvekilimize sonsuz teşekkürler. Terör bitmiştir." ifadesini kullanmıştır. AK Parti Genel Başkanvekili Efkan Ala, kanunun TBMM Genel Kurulu'nda 467 milletvekilinin desteğiyle yasalaştığını, bunun "millet olarak birliğimize, beraberliğimize ve ortak geleceğimize sahip çıkma irademizin tescili" olduğunu belirtmiştir.


Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanı Burhanettin Duran, kanunun TBMM Genel Kurulu'nda 468 oyla kabul edilmesinin "Terörsüz Türkiye hedefi doğrultusunda ortaya konulan kararlı iradenin önemli bir göstergesi" olduğunu belirtmiş, teklifin hazırlanmasından Genel Kurul sürecine kadar her aşamada emeği geçen milletvekillerine ve siyasi parti gruplarına teşekkür etmiştir.【28】

TBMM Başkanı Kurtulmuş'un Kulis Ziyaretleri

TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, 10 Ağustos 2026 tarihinde iktidar ve muhalefet kulislerini ziyaret etmiştir. İktidar kulisinde AK Parti'li milletvekilleri ve HÜDA PAR Genel Başkanı Zekeriya Yapıcıoğlu ile görüşen Kurtulmuş, ardından muhalefet kulisinde Saadet Partisi Genel Başkanı Mahmut Arıkan, Yeniden Refah Partisi Genel Başkanı Fatih Erbakan ve Deva Partisi Genel Başkanı Ali Babacan ile bir süre sohbet etmiştir. Düzenlemenin yasalaşmasının ardından, MHP Genel Başkanı Bahçeli'nin, Kurtulmuş'a üzerinde TBMM binasının kabartma tasviri ve "Birliğin Gücü, Milli İradenin Kararı" ibaresinin yer aldığı özel tasarım bir tablo hediye ettiği bildirilmiştir.【29】

Kaynakça

Anadolu Ajansı. “10 Soruda Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/10-soruda-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi/4019192

Anadolu Ajansı. “AK Parti Genel Başkanvekili Ala'dan Çerçeve Yasa Açıklaması: Meclis Tatile Girmeden Yasanın Çıkmasını Planlıyoruz.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/ak-parti-genel-baskanvekili-aladan-cerceve-yasa-aciklamasi-meclis-tatile-girmeden-yasanin-cikmasini-planliyoruz/4018940

Anadolu Ajansı. “AK Parti Grubundan ‘Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi’ Toplantısı.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/ak-parti-grubundan-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-toplantisi/4018938

Anadolu Ajansı. “Bakan Gürlek: Yasa Teklifinde Terör Talimatı Verenler ile Güvenlik Güçlerimizi Şehit Edenlere İlişkin Düzenleme Yok.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/bakan-gurlek-yasa-teklifinde-teror-talimati-verenler-ile-guvenlik-guclerimizi-sehit-edenlere-iliskin-duzenleme-yok/4019970

Anadolu Ajansı. “MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli'den Çerçeve Yasa İmzası.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/mhp-genel-baskani-devlet-bahceliden-cerceve-yasa-imzasi/4018007

Anadolu Ajansı. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi TBMM Adalet Komisyonunda Kabul Edildi.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-tbmm-adalet-komisyonunda-kabul-edildi/4021606

Anadolu Ajansı. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi TBMM Başkanlığına Sunuldu.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-tbmm-baskanligina-sunuldu/4019016

Anadolu Ajansı. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi TBMM'de.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-tbmmde/4019016

Anadolu Ajansı. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi Yasalaştı.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-yasalasti/4023577

Anadolu Ajansı. “Milli Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun Görev Süresinin 2 Ay Daha Uzatılmasına Karar Verildi.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/politika/milli-dayanisma-kardeslik-ve-demokrasi-komisyonunun-gorev-suresinin-2-ay-daha-uzatilmasina-karar-verildi/3779712

Anadolu Ajansı. “Siyasilerden Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'a İlişkin Açıklama.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/siyasilerden-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanuna-iliskin-aciklama/4023632

Anadolu Ajansı. “TBMM Adalet Komisyonu, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi İçin Toplanacak.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/tbmm-adalet-komisyonu-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-icin-toplanacak/4019315

Anadolu Ajansı. “TBMM Başkanı Kurtulmuş: Bu Çalışma ‘Terörsüz Türkiye’ Hedefi Doğrultusunda Önemli Merhaledir.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/tbmm-baskani-kurtulmus-bu-calisma-terorsuz-turkiye-hedefi-dogrultusunda-onemli-merhaledir/4019061

Anadolu Ajansı. “TBMM Başkanı Kurtulmuş: Komisyon Çalışmaları Terörsüz Türkiye Yolunda Kapının Aralanmasıydı, Bugün Bu Kapı Açılmıştır.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/tbmm-baskani-kurtulmus-komisyon-calismalari-terorsuz-turkiye-yolunda-kapinin-aralanmasiydi-bugun-bu-kapi-acilmistir/4023612

Anadolu Ajansı. “TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş, Kulisleri Ziyaret Etti.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/tbmm-baskani-numan-kurtulmus-kulisleri-ziyaret-etti/4023651

Anadolu Ajansı. “TBMM, Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi İçin Toplandı.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/tbmm-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-icin-toplandi/4022928

Anadolu Ajansı. “İletişim Başkanı Duran'dan Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun'a İlişkin Paylaşım.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/iletisim-baskani-durandan-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanuna-iliskin-paylasim/4023655

Anadolu Ajansı. “İletişim Başkanı Duran'dan Çerçeve Yasaya İlişkin Açıklama.” Anadolu Ajansı. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/iletisim-baskani-durandan-cerceve-yasaya-iliskin-aciklama/4018022

Anadolu Ajansı. “İletişim Başkanı Duran'dan ‘Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesi Kanun Teklifi’ne İlişkin Paylaşım.” Anadolu Ajansı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/iletisim-baskani-durandan-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesi-kanun-teklifine-iliskin-paylasim/4019446

Anadolu Ajansı. “Şehit Aileleri ve Gazilerin Haklarına Yönelik Düzenlemeleri İçeren Kanun Teklifi TBMM Genel Kurulunda.” Anadolu Ajansı. Erişim 11 Ağustos 2026. https://www.aa.com.tr/tr/gundem/sehit-aileleri-ve-gazilerin-haklarina-yonelik-duzenlemeleri-iceren-kanun-teklifi-tbmm-genel-kurulunda/4022612

Hürriyet. “Asla Genel Af Olmayacak! TBMM Başkanı Kurtulmuş: Silah Bırakmayla İlgili Yeni Süreç Başladı.” Hürriyet. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.hurriyet.com.tr/gundem/asla-genel-af-olmayacak-tbmm-baskani-kurtulmus-silah-birakmayla-ilgili-yeni-surec-basladi-43248192

T24. “DEM Parti Çerçeve Yasayı İmzaladı: ‘Bu Bir Kök Yasadır, Şimdiden 86 Milyona Hayırlı Olsun.’” T24. Erişim 5 Ağustos 2026. https://t24.com.tr/politika/dem-parti-cerceve-yasayi-imzaladi-cerceve-yasa-bir-kok-yasadir-simdiden-86-milyona-hayirli-olsun,1340230?_t=1785932020754#goog_rewarded

TRT Haber. “12 Maddelik Milli Dayanışma Teklifinin Detayları Netleşti.” TRT Haber. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.trthaber.com/haber/gundem/12-maddelik-milli-dayanisma-teklifinin-detaylari-netlesti-953155.html

Türkiye Büyük Millet Meclisi. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi TBMM Adalet Komisyonunda.” TBMM. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.tbmm.gov.tr/Haber/Detay?Id=91e14d41-abf4-4bcf-81bf-019fdc7c603c

Türkiye Büyük Millet Meclisi. “Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi.” TBMM. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.tbmm.gov.tr/Yasama/KanunTeklifi/3270cca3-ed00-434b-aa64-019fd1c2dd00

Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı İletişim Başkanlığı. “Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun Teklifi Mesajı.” İletişim Başkanlığı. Erişim 8 Ağustos 2026. https://www.iletisim.gov.tr/turkce/haberler/detay/cumhurbaskani-erdogandan-milli-dayanisma-ve-toplumsal-butunlesmenin-guclendirilmesine-dair-kanun-teklifi-mesaji

Türkiye Gazetesi. “Tarihi Süreçte İlk Adım Atıldı! İmzaya Açılan Çerçeve Yasanın Adı Değişti.” Türkiye Gazetesi. Erişim 5 Ağustos 2026. https://www.turkiyegazetesi.com.tr/gundem/tarihi-surecte-ilk-adim-atildi-imzaya-acilan-cerceve-yasanin-adi-degisti-1807282?s=1

Dipnotlar

Ayrıca Bakınız

Yazarın Önerileri

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarEdanur Karakoç5 Ağustos 2026 15:23

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Milli Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanun" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • Tarihsel Arka Plan

  • Kanun Teklifinin Hazırlanması ve Adının Belirlenmesi

  • İmza Süreci ve TBMM'ye Sunulma

  • Yetkililerinin Değerlendirmeleri

  • Kanunun Kapsamı

  • Kapsam Dışı Tutulan Suçlar

  • Erteleme Hükümlerinin Yürürlüğe Girme Şartı

  • Soruşturma ve Kovuşturmaların Ertelenmesi

  • Kesinleşmiş Cezalarda İnfazın Ertelenmesi

  • Erteleme Kararlarının Kaydı ve Hak Yoksunluğunun Giderilmesi

  • Uygulama, Takip ve Koordinasyon Kurulu ile TBMM İzleme Komisyonu

  • Silah ve Malzeme Teslimi, Başvuru Süreci

  • TBMM Adalet Komisyonu Süreci

  • TBMM Genel Kurulu Görüşmeleri ve Yasalaşma (10 Ağustos 2026)

  • TBMM Başkanı Kurtulmuş'un Yasalaşma Sonrası Açıklamaları

  • Yasalaşmanın Ardından Diğer Yetkili Açıklamaları

  • TBMM Başkanı Kurtulmuş'un Kulis Ziyaretleri

KÜRE'ye Sor