Milli Dikey Atım Lançer Sistemi (MİDLAS)

Millî Dikey Atım Lançer Sistemi (MİDLAS), Roketsan tarafından Türk Deniz Kuvvetleri için geliştirilen millî dikey atım sistemidir. Savaş gemilerinin güvertesi altına yerleştirilen çok hücreli yapısıyla farklı türde güdümlü füzeleri dik olarak fırlatan sistem, ilk millî fırkateyn TCG İstanbul'da (F-515) kullanılmaktadır. MİDLAS, Mavi Vatan kavramı kapsamında donanmanın hava savunma ve ateş gücü kabiliyetinin yerli imkânlarla karşılanmasına yönelik sistemlerden biridir.

Dikey atım sistemi (İngilizce: Vertical Launching System, VLS), savaş gemilerinin güvertesi altına yerleştirilen çok hücreli yapıdan çeşitli füzelerin dik olarak fırlatıldığı, geminin ateş gücü açısından temel bir silah unsurudur. Güverte altı dikey atım sistemini dünyada az sayıda ülke üretebilmektedir. MİDLAS, Savunma Sanayii Başkanlığı öncülüğünde Roketsan tarafından, savaş gemilerindeki dikey atım sistemlerinin yerlileştirilmesi amacıyla geliştirilmiştir.^【1】

Türk Deniz Kuvvetleri'nin Gabya ve Barbaros sınıfı fırkateynlerinde Amerikan yapımı Mark-41 dikey atım sistemi kullanılmaktaydı ve TCG İstanbul için de Mark-41 planlanmıştı. Amerika Birleşik Devletleri'nin sistemi tedarik etmemesi (2021'de uygulanan kısıtlamalar) üzerine MİDLAS projesi hızlandırılmış ve millî bir çözüm olarak öne çıkarılmıştır.^【2】 Silah ambargoları, Türkiye'nin savunma sanayisi tarihinde daha önce de yerli üretime yönelişte etkili olmuştur; 1970'ler sonrasında dışa bağımlılık ve silah ambargolarının, yerli üretim kapasitesinin artırılmasına yönelik adımların başlıca etkenlerinden biri olduğu belirtilmektedir.^【3】

MİDLAS, füzenin ağırlığı ve boyutlarına göre değişebilen modüler bir yapıya sahiptir; hücre sayısı ölçeklenebilir (8, 16, 32, 64 gibi). Sistemin "Taktik Boy" ve "Saldırı Boy" seçenekleri bulunmaktadır. Küçük boyutlu füzelerde bir hücreden birden fazla füze fırlatılabilmesini sağlayan "quad-pack" kabiliyeti sayesinde, 16 hücreli MİDLAS ile donatılan TCG İstanbul'un 64 adede kadar hava savunma füzesi taşıyabileceği belirtilmiştir.^【4】

^{MİDLAS'ın Güverte Altı Dikey Atım Hücre Düzenini ve Başlıca Özelliklerini Gösteren Temsilî Şema; Hücre Düzeni ve Oranlar Temsilîdir, Ölçekli Değildir. (Görsel Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur.)}

MİDLAS'ın ilk ve temel füzesi, HİSAR-O hava savunma füzesinin deniz için uyarlanmış sürümü olan HİSAR-D RF füzesidir.^【5】 Sistemden atılabilecek diğer füzeler için entegrasyon çalışmaları sürmektedir; resmî açıklamalarda bu kapsamda SİPER ve SAPAN hava savunma füzeleri ile ATMACA gemisavar füzesinin adı geçmektedir.^【6】Böylece MİDLAS'ın, hava savunma ve gemisavar gibi farklı görev tiplerine yönelik füzeleri tek bir sistemden fırlatabilmesi hedeflenmektedir.

MİDLAS'ın karadan gerçekleştirilen ilk atışlı testi 3 Aralık 2022 tarihinde yapılmış ve testte bir HİSAR füzesi başarıyla fırlatılmıştır.^【7】 Sistem, ilk millî fırkateyn TCG İstanbul'a (F-515) entegre edilmiştir. 2024 yılında TCG İstanbul'dan gerçekleştirilen atışta HİSAR-D RF füzesi fırlatılmış; böylece ilk kez millî bir hava savunma füzesi, millî bir lançer kullanılarak bir deniz platformundan ateşlenmiştir. Bu faaliyette geminin millî savaş yönetim sistemi ADVENT ile diğer radar, sensör ve atış kontrol sistemleri birlikte kullanılmış ve sistem, deniz kabul testlerini tamamlamıştır.^【8】

27 Eylül 2025 tarihinde, 100 kilometrenin üzerinde menzile sahip SİPER-1D hava savunma füzesi MİDLAS üzerinden ateşlenmiştir. Resmî açıklamalarda bu atışla Türkiye'nin, kendi gemisinden, kendi lançerinden ve kendi uzun menzilli hava savunma füzesini kullanabilen sayılı ülke arasında yer aldığı ifade edilmiştir.^【9】 Sistemin farklı füzelerle entegrasyonuna yönelik çalışmaların sürdüğü aktarılmıştır.^【10】

MİDLAS, Türk Deniz Kuvvetleri'nde daha önce yabancı menşeli dikey atım sistemi (Mark-41) kullanılan görevler için geliştirilen millî bir dikey atım sistemidir ve millî füzelerin millî bir lançerle fırlatılmasına imkân vermektedir.^【11】 Sistemde HİSAR-D RF füzesinin yanı sıra SİPER ve SAPAN hava savunma füzeleri ile ATMACA gemisavar füzesinin entegrasyonuna yönelik çalışmalar sürmekte olup sistem TCG İstanbul'da kullanılmaktadır.^【12】