Pierre-Simon Laplace, Güneş sisteminin kararlılığını kanıtlayan, olasılık kuramını modern matematiksel temellere oturtan ve potansiyel fonksiyonu ile Laplace dönüşümü gibi temel kavramları geliştiren Fransız bir bilim insanıdır. Akademik başarılarının yanı sıra, metrik sistemin oluşturulmasında rol oynamış ve Napolyon döneminden Restorasyon'a kadar uzanan süreçte çeşitli üst düzey siyasi görevlerde bulunmuştur.

Pierre-Simon Laplace, 23 Mart 1749 tarihinde Fransa'nın Normandiya bölgesindeki Beaumont-en-Auge'da dünyaya gelmiştir. Ailevi kökenleri hakkındaki farklı rivayetlere karşın, babası Pierre Laplace'ın elma şarabı ticaretiyle uğraştığı ve annesi Marie-Anne Sochon'un varlıklı bir çiftçi ailesinden geldiği belirtilmektedir. Laplace, yedi ile on altı yaşları arasında Beaumont'daki bir Benediktin manastır okulunda eğitim görmüştür. Babasının kilise bünyesinde bir kariyer beklentisi üzerine on altı yaşında Caen Üniversitesi'ne teoloji okumak üzere girmiştir. Ancak burada geçirdiği iki yıl içinde matematiksel yeteneğini keşfederek bu alana yönelmiştir. Eğitimini tamamlamadan Paris'e giden Laplace, matematikçi d'Alembert'e hitaben yazılmış bir tavsiye mektubu aracılığıyla akademik çevrelere girmeye çalışmıştır. Mekanik ilkeleri üzerine yazdığı bir makaleyle d'Alembert'i etkilemeyi başarmış ve onun önerisiyle École Militaire'de matematik profesörü olarak görevlendirilmiştir.

Laplace’ın akademik kariyeri, 1770 yılından itibaren Académie des Sciences’a sunduğu bilimsel makalelerle hız kazanmıştır. Fark denklemleri, integral hesap ve matematiksel astronomi üzerine yaptığı çalışmalar sonucunda, 31 Mart 1773 tarihinde henüz yirmi dört yaşındayken Akademi'ye seçilmiştir. Bu dönemde olasılık kuramı ve gök mekaniği olmak üzere iki ana araştırma programı üzerinde yoğunlaşmış ve hayatı boyunca bu alanlarda matematiksel temeller oluşturmaya devam etmiştir.^【1】 1780'lerde kimyacı Antoine Lavoisier ile birlikte buz kalorimetresini kullanarak solunumun bir yanma biçimi olduğunu gösteren çalışmalar yapmış; bu durum ısı teorisi ve fizik alanındaki araştırmalarının başlangıcını oluşturmuştur.

Laplace’ın bilimsel kariyerindeki temel başarılardan biri Güneş sisteminin kararlılığını kanıtlamasıdır. 1773 ile 1787 yılları arasında yayımladığı eserlerde, gezegenlerin yörüngelerindeki dış merkezlik ve eğimlerin kendi kendini düzelten periyodik değişimler olduğunu kuramsal olarak göstermiştir. Bu çalışmalarını 1799 ile 1825 yılları arasında beş cilt halinde yayımlanan ve Gök Mekaniği İncelemesi anlamına gelen Traité de Mécanique Céleste adlı eserinde toplamıştır. Ayrıca 1796 tarihli Dünya Sisteminin Açıklanması olarak bilinen Exposition du système du monde adlı eserinde, Güneş sisteminin dönen akkor bir gaz kütlesinin soğuyup büzülmesinden oluştuğunu öne süren bulutsu hipotezini ortaya atmıştır.^【2】 Bu eser, astronomi tarihinin bir özetini içermesi ve edebi niteliği nedeniyle Fransız Akademisi üyeliğine kabul edilmesine de vesile olmuştur.

Laplace, olasılık kuramını oyun analizinden çıkararak bilimsel bilginin temel araçlarından biri haline getirmiştir. 1812'de yayımladığı Olasılıkların Analitik Teorisi anlamına gelen Théorie Analytique des Probabilités, bu alandaki ilk kapsamlı inceleme olarak kabul edilir. Bu çalışmasında Bayes teoreminin genişletilmesi, en küçük kareler yöntemi ve ilk genel Merkezi Limit Teoremi’nin kanıtı gibi temel katkılarda bulunmuştur. Felsefi olarak, evrenin tüm başlangıç koşulları ve yasaları bilinirse geleceğin tam bir kesinlikle öngörülebileceğini savunan katı bir determinizmi benimsemiştir.^【3】 Bu görüşüyle bağlantılı olarak Napolyon ile yaptığı bilinen görüşmede, evren sisteminde Tanrı'ya bir hipotez olarak ihtiyaç duymadığını belirtmiştir.

Matematiksel fiziğe olan katkıları arasında potansiyel teorisinin geliştirilmesi ve günümüzde kendi adıyla anılan Laplace denkleminin yaygın kullanımı yer almaktadır. Kılcal çekim teorisini kurmuş ve ses hızının hesaplanmasında Newton’un eksik bıraktığı hava sıkışmasından kaynaklanan ısı etkisini düzeltmiştir. Saf matematik alanında ise diferansiyel denklemlerin çözümünde kullanılan Laplace dönüşümleri, küresel harmonikler ve determinantlar kuramı üzerine önemli çalışmalar yürütmüştür.^【4】 Analizi fiziksel problemleri çözmek için bir araç olarak görmüş; sonuçların doğruluğuna odaklanarak bazen matematiksel adımların ayrıntılarını açıklamaktan kaçınmıştır.

Laplace, Fransız Devrimi'nden Restorasyon dönemine kadar farklı siyasi rejimlerde üst düzey görevlerde bulunmuştur. 1790 yılında ağırlık ve ölçü birimlerini standartlaştıran komisyonda yer alarak metrik sistemin oluşturulmasına katkıda bulunmuştur. Napolyon döneminde altı hafta süreyle İçişleri Bakanlığı yapmış; ancak idari konularda sonsuz küçükler ruhunu sergilediği gerekçesiyle görevden alınarak Senato üyeliğine atanmıştır.^【5】 İmparatorluk döneminde Kont, Bourbon Restorasyonu sırasında ise Marki unvanlarını almıştır. Siyasi görüşlerini iktidardaki yapıya göre değiştirmesi nedeniyle eleştirilse de bilimsel komisyonlardaki uzmanlığı sayesinde konumunu korumuştur.

15 Mayıs 1788 tarihinde, kendisinden yirmi yaş küçük olan Marie-Charlotte de Courty de Romanges ile evlenmiş ve bu evlilikten Charles-Émile adında bir oğlu ve Sophie-Suzanne adında bir kızı dünyaya gelmiştir. Kızı Sophie-Suzanne'ın 1813 yılında doğum sırasında vefat etmesi Laplace’ı derinden etkilemiştir. Yaşamının son yıllarında Arcueil'deki evinde genç bilim insanlarını destekleyen Société d'Arcueil'in kurucularından biri olmuş ve öğrencilerine karşı destekleyici bir tutum sergilemiştir. Zihinsel berraklığını son ana kadar koruyan Laplace, 5 Mart 1827 tarihinde Paris'te vefat etmiştir. Fransız Akademisi, onun ölümü üzerine bir saygı göstergesi olarak o günkü toplantısını iptal etmiştir.