Samuel Shafiihuma Nujoma, Namibya’nın bağımsızlık mücadelesinin önderi, Güney Batı Afrika Halk Örgütü (SWAPO) lideri ve ülkenin ilk cumhurbaşkanıdır. Namibya'nın Güney Afrika’nın yönetimi altında olduğu dönemde siyasal aktivizme katılmış, 1960 yılında SWAPO’yu kurarak bağımsızlık için hem diplomatik hem de silahlı mücadele yürütmüştür. 1990 yılında ülkenin ilk demokratik seçimlerini kazanarak Namibya Cumhurbaşkanı olarak göreve başlamış, 2005 yılına kadar üç dönem boyunca bu görevi sürdürmüştür. Namibya’da ulusal birlik ve bağımsızlık sürecinin en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilmiştir.

_{Samuel Shafiihuma Nujoma - Sam Nujoma Foundation}

Sam Nujoma, 12 Mayıs 1929’da Güney Batı Afrika’nın kuzeybatısında bulunan Omusati bölgesindeki Etunda köyünde doğmuştur. Babası Daniel Uutoni Nujoma, annesi Helvi Mpingana Kondombolo’dur. Ailenin 11 çocuğundan en büyüğüdür ve çocukluk yıllarını ailesinin sığır ve keçilerini güderek geçirmiştir.

İlköğrenimini 1937-1945 yılları arasında Okahao Fin Misyoner Okulu’nda tamamlamış, 1946 yılında Walvis Bay’e taşınarak burada bir dükkanda çalışmaya başlamıştır. 1947’de Windhoek’e giderek Güney Afrika Demiryolları’nda çalışmaya başlamış, aynı zamanda St. Barnabas gece okuluna devam etmiştir. Eğitimini Trans-Africa Correspondence College aracılığıyla sürdürmüştür. Siyasi bilinci, genç yaşlarda işçilerin maruz kaldığı ayrımcılığı gözlemlemesiyle gelişmiştir. Güney Afrika’nın yasaları, Namibya’da siyahilerin hareket özgürlüğünü ve ekonomik fırsatlarını kısıtlamıştır. Bu durum, Nujoma’yı sendikal faaliyetler ve siyasal aktivizme yönlendirmiştir.

1957 yılında Güney Afrika Demiryolları’ndaki işinden ayrılarak tam zamanlı olarak siyasete yönelmiştir. 1959 yılında Güney Batı Afrika’daki siyahi işçilerin ve halkın haklarını savunmak amacıyla Owambo Halk Örgütü’nün (OPO) lideri seçilmiştir. OPO, bölgedeki siyahilerin zorunlu çalışma sözleşmelerine tabi tutulmasına ve apartheid politikalarına karşı mücadele etmiştir.

OPO, Güney Batı Afrika’nın Güney Afrika yönetiminden çıkarılarak Birleşmiş Milletler vesayetine alınmasını talep etmiş, Nujoma bu amaçla BM’ye birçok dilekçe sunmuştur. 10 Aralık 1959’da, Windhoek’in Old Location bölgesindeki zorunlu göçe karşı düzenlenen protestolar sırasında 12 kişinin öldürülmesi, OPO’nun mücadelesini daha da güçlendirmiştir. Nujoma, bu protestoların ardından tutuklanmış ve kısa süre sonra serbest bırakılmıştır.

1959’daki olaylardan sonra, OPO liderliği Nujoma’nın sürgüne gitmesini kararlaştırmış ve 1 Mart 1960’ta Bechuanaland’a (şimdiki Botsvana) kaçmıştır. Buradan Zambiya, Tanzanya, Sudan ve Gana’ya gitmiş, 1960 yılında Gana’da düzenlenen Afrika Halkları Konferansı’na katılmıştır. Aynı yıl, Güney Batı Afrika Halk Örgütü (SWAPO) kurulmuş ve Nujoma, örgütün başkanı seçilmiştir.

SWAPO, ilk başta bağımsızlık mücadelesini diplomatik yollarla sürdürmüş ancak 1966 yılında silahlı mücadeleye başlamıştır. Namibya Halk Kurtuluş Ordusu (PLAN) adıyla kurulan gerilla örgütü, Güney Afrika’nın bölgedeki yönetimini hedef almıştır. SWAPO, 1973 yılında Birleşmiş Milletler tarafından Namibya halkının tek meşru temsilcisi olarak tanınmıştır.

1978’de Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi, Namibya’nın bağımsızlık sürecini düzenleyen 435 sayılı kararı kabul etmiş, ancak bu karar Güney Afrika tarafından uzun yıllar uygulanmamıştır. 1988’de Güney Afrika, bağımsızlık sürecini kabul etmiş ve 1989’da BM gözetiminde seçimlerin yapılmasına izin verilmiştir.

Namibya’nın ilk demokratik seçimleri Kasım 1989’da gerçekleştirilmiş ve SWAPO seçimleri kazanmıştır. 21 Mart 1990’da Sam Nujoma, ülkenin ilk Cumhurbaşkanı olarak yemin etmiştir. Başkanlığı döneminde ulusal uzlaşma, ekonomik kalkınma ve altyapı inşası gibi konulara öncelik vermiştir.

1994 ve 1999 seçimlerinde yeniden seçilmiştir. 1998’de anayasa değişikliği yapılarak üçüncü kez aday olması sağlanmıştır. Yönetimi süresince otoriter eğilimleri nedeniyle eleştirilmiştir. 2005 yılında aday olmayacağını açıklayarak görevini Hifikepunye Pohamba’ya devretmiştir. Aynı yıl, Namibya Parlamentosu tarafından kendisine "Namibya Ulusunun Kurucu Lideri" unvanı verilmiştir.

Cumhurbaşkanlığı görevinden ayrıldıktan sonra eğitimine devam ederek Namibya Üniversitesi’nde (UNAM) jeoloji eğitimi almış ve 2009’da mezun olmuştur.

Sam Nujoma, 8 Şubat 2025’te Windhoek’te tedavi gördüğü hastanede hayatını kaybetmiştir. Ölümü, Namibya Devlet Başkanı Nangolo Mbumba tarafından duyurulmuş ve ülkede ulusal yas ilan edilmiştir.

• 2005 yılında Namibya Parlamentosu tarafından "Namibya Ulusunun Kurucu Lideri" unvanı verilmiştir.
• O.R. Tambo Nişanı - Altın Madalya, Güney Afrika (Apartheid karşıtı mücadelesi nedeniyle)
• Çeşitli ülkelerden fahri doktora unvanları almıştır.