Sarayburnu Atatürk Heykeli

Sarayburnu Atatürk Heykeli, Mustafa Kemal Atatürk’ün bizzat modellik yaptığı ilk figüratif heykel olma özelliğini taşır. Aynı zamanda İstanbul’daki ilk anıt Atatürk heykelidir. Eser, tarihî yarımadada, 1. Derece Kentsel - Arkeolojik SİT Alanı ve Dünya Miras Alanı içinde yer almakta olup 3 Haziran 2015 tarihli ve 3568 sayılı İstanbul 4 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu Kararı ile 1. Derece Korunması Gerekli Kültür Varlığı olarak tescillenmiştir.

Tarihçesi

Heykel fikri, dönemin İstanbul Belediye Başkanı Emin Erkul tarafından gündeme getirilmiş ve Belediye Meclisi tarafından onaylanmıştır. Bunun üzerine bir komisyon kurulmuş ve hazırlıklara başlanmıştır. Anıtın temeli 25 Ağustos 1925'te, Atatürk’ün Kurtuluş Savaşı’nı başlatmak üzere Samsun’a hareket ettiği Sarayburnu’nda atılmıştır. Heykel, Avusturyalı heykeltıraş Heinrich Krippel tarafından Avusturya’daki atölyesinde yapılmış ve bronz dökümü Viyana Birleşik Maden İşletmeleri tarafından gerçekleştirilmiştir. Parçalar hâlinde İstanbul’a getirilerek Krippel’in denetiminde, yerine monte edilmiştir.

Heykelin açılışı 3 Ekim 1926’da yapılmıştır.

Anıtın Özellikleri

Anıt, kaide ve heykel olmak üzere iki bölümden oluşur:

• Heykel, Atatürk’ü sivil giysili olarak tasvir eder. Yaklaşık 3 m yüksekliğinde olan heykel, yukarı doğru hafifçe incelen mermer ve granitten yapılmış dikdörtgen bir kaide üzerinde yükselir.
• Kaide, iki kademeli dörtgen platform üzerine oturur. Çevresi, üstü kasetli ve aralarda sütunların kullanıldığı, yaklaşık 70 cm yüksekliğinde bir duvarla çevrilidir.
• Heykelin kaidesine, kuzey yönünde yer alan birkaç basamak ile çıkılır.
• Eskiden kaidenin üç cephesinde bronz madalyonlar bulunuyordu ancak bu madalyonlar günümüze ulaşamamıştır.

Restorasyon Çalışması

İstanbul Büyükşehir Belediyesi tarafından hazırlanan proje kapsamında, eserin rölöve, restitüsyon ve restorasyon işlemleri başlatılmıştır. 16 Ağustos 2018’de onaylanan proje kapsamında

• Mermer yüzeylerdeki aşınmaların giderilmesi,
• Derzlerin yenilenmesi,
• Yüzeysel kirlerin temizlenmesi,
• Kaide altındaki nemlenmenin önlenmesi,
• Çevre taş döşemelerinin onarılması amaçlanmıştır.

Ayrıca, Sarayburnu Parkı Çevre Düzenlemesi Projesi, İstanbul 6 Numaralı Kültür Varlıklarını Koruma Bölge Kurulu’nun 21 Şubat 2018 tarihli ve 6095 sayılı kararı ile onaylanmıştır.