Ana YazarNurullah Haydar YURDUSEVEN13 Temmuz 2026 13:51

ORCID ID

0000-0003-4692-9731

Tanrı tarafından seçilmiş olduklarına inanmaları, İsrailoğullarının tarihini derinlemesine etkileyen önemli hususlardan biri olarak değerlendirilir. Yahudilerin kimliklerini söz konusu fikir sayesinde korudukları iddiası oldukça yaygındır (Taşdemir, 2017: 105). Yahudi inancına göre, Tanrı Nuh’un oğullarından Sam’ı ve onun nesebinden sırasıyla İbrahim, İshak ve Yakup’u【1】 seçerek nihayetinde Yakup’un soyunun tamamına seçilmişlik payesi vermiştir (Yaratılış, 9:26; 12:1-3; 17:18; 25:23; 28:13-15).Yahudiler, Tanrı tarafından seçilmiş oldukları iddialarına dayanak olarak Tevrat pasajlarını referans göstermektedirler. Tevrat’a göre Tanrı İbrahim’e “Seni büyük bir ulus yapacağım, seni kutsayacak, sana ün kazandıracağım. Bereket kaynağı olacaksın. Seni kutsayanları kutsayacak, seni lanetleyenleri lanetleyeceğim. Yeryüzündeki bütün halklar senin aracılığınla kutsanacak.” (Yaratılış, 12:1-3) diyerek seslenmekte ve “Doğru ve adil olanı yaparak yolumda yürümeyi oğullarına ve soyuna buyursun diye İbrahim’i seçtim.” demektedir (Yaratılış, 18:19). Tanrı İbrahim’e sunmuş olduğu bu lütfu İshak ve Yakup’a da tekrarlamaktadır (Yaratılış, 28:13-15). Tanah’ın farklı bölümlerinde İsrailoğullarının yeryüzündeki halklar arasından seçilmiş ve kutsal bir topluluk oldukları defalarca tekrarlanmaktadır (Yasanın Tekrarı, 4:37; 7:6-7; 10:15; 14:2; Yeşaya, 41:8-9; 43:10; 43:20; 44:1; 65:9). Söz konusu pasajlarda Tanrı İsrailoğullarını sadece mükâfatlandırmak için seçmediğini belirtmekte, göstermiş olduğu lütuflara karşılık olarak buyruklarına uymalarını emretmekte ve kendisine itaat edilmesi karşılığında İsrailoğullarını vadettiği topraklara yerleştireceğini müjdelemektedir (Çıkış, 19:5-6; Yasanın Tekrarı 7:7; Yeşaya, 14:1; 65:9). Tanah’ta yer alan bazı pasajlar da bu söylemi doğrulamakta ve İsrailoğullarının Tanrı ile yapılan ahitlerine bağlı kalmamaları neticesinde, bir zamanlar kurmuş oldukları İsrail ve Yehuda krallıklarının yıkıldığı belirtilmektedir (Gürkan, 2008: 24).Tanah’ta pek çok yerde zikredilen seçilmişlik olgusunun getirdiği ayrıcalıkların ahiret ya da öte dünyadan ziyade bu dünyaya yönelik olduğu anlaşılmaktadır. Tanrı, buyruklarını yerine getirmeleri durumunda İsrailoğullarına Kenan topraklarını (Yaratılış, 12:1-9), bazı pasajlara göre ise çok daha geniş bir coğrafyayı vadetmektedir【2】 (Yaratılış, 15:18-21; Çıkış, 23:31; Yasanın Tekrarı, 1:7-8).Yahudi kutsal metinlerinde “seçilmişlik” kavramı “vadedilmiş topraklar” düşüncesi ile harmanlanmış bir şekilde sunulmaktadır (Karahan, 2020: 182). Yahudiler cennet hayatını yeryüzündeki refah ve mutluluk bağlamında değerlendirmektedirler. Tanah da mükâfat olarak İsrailoğullarının “süt ve bal akan ülke”ye sahip olacaklarını defalarca zikreder (Çıkış, 3:8-11, 17). Bu nedenle Yahudiler Tanrı’nın emirlerine uymanın mükâfatını yeryüzündeki huzurlu ve uzun bir ömürle alacaklarına inanmaktadırlar. Günümüzdeki bazı Yahudiler ise söz konusu hayalin işgal ettikleri topraklarda ebediyen hüküm sürmek suretiyle gerçekleşeceğini düşünürler.Yahudilerin seçilmişlik iddialarına Hristiyanlığın en erken dönemlerinde hem Yeni Ahit metinlerinde (Romalılar, 3:9, 19; Titus, 1:14) hem de kilise babalarının eserlerinde itirazlar gelmiştir (Çiftçi, 2017: 234). Kur’ân-ı Kerîm, İsrailoğullarının seçilmiş bir kavim olduklarına dair herhangi bir ifadeye yer vermez (Turhan, 2024: 50). Kur’ân’da Yahudilerin diğer ümmetlere bir zamanlar üstün kılındıkları zikredilmekte (el-Bakara, 47) fakat Allah’ın emirlerine karşı geldikleri ve yaptıkları kötülüklerden dolayı lanetlendikleri bildirilmektedir (Ali İmran, 112; Maide, 70).Seçilmişlik inancı bazı modern Yahudi akımları arasında önemini kaybetmekte ya da tamamen terkedilmektedir. Örneğin Yeniden Yapılanmacı Yahudiliğin kurucusu Mordecai Kaplan seçilmişlik doktrinini reddetmekte ve bu inancı Yahudilerin tarihsel süreçte yaşadıkları baskılara karşı geliştirmiş oldukları bir savunma mekanizması olarak açıklamaktadır (Salihoğlu, 2019: 173).Günümüzde her ne kadar bazı Yahudiler, “seçilmişlik” doktrinine karşı çıksa da İsrail’in işgal politikalarının ve gerçekleştirdiği katliamların arkasında bu inancın yattığı anlaşılmaktadır. Siyonist düşünce ve eylemlerin temelinde, kendilerini Tanrı’nın en değerli halkı olarak gördükleri açıkça ifade edilmektedir. Özellikle Tanrı’nın vadettiği topraklar olarak gördükleri Filistin’de halka karşı uyguladıkları baskı ve zulümlerde bu anlayışın etkili olduğu ve Yahudiler için bir motivasyon kaynağı oluşturduğu biliniyor.Okuma ÖnerileriMeral, Yasin (2020). “Meçhul Bir Yahudi Mühtedinin (14. Yy.) Yahudiliğe Reddiyesi: Te’yîdü’l-mille”. Cumhuriyet İlahiyat Dergisi, 24 (2), 857-877.Seyfeli, Canan & Akdemir, Hüseyin (2020). “Hasidik Yahudilikte Vaat Edilmiş Topraklar Fikri: İsrail Karşıtlığı”. Türkiye İlahiyat Araştırmaları Dergisi, 4 (2), 240-262.Gürkan, Salime Leyla (2005). “Kur’an’a Göre Seçilmişlik Kavramı ve İsrailoğulları’nın Seçilmişliği Meselesi”. İslam Araştırmaları Dergisi, (13), 25-61.