Seyfülislam Kaddafi

Seyfülislam Muammer Kaddafi (25 Haziran 1972, Trablus – 3 Şubat 2026, Zintan), Libya’nın devrik lideri Muammer Kaddafi’nin en büyük oğludur. 2000’li yıllar boyunca Libya’nın iç ve dış siyasetinde etkili roller üstlenmiş, özellikle Batı ile ilişkilerin normalleştirilmesi sürecinde rejimin öne çıkan sivil aktörlerinden biri olmuştur. 2011’deki Libya ayaklanması sırasında rejimin savunulmasında aktif rol almış, sonraki yıllarda ise yargı süreçleri, tutukluluk, serbest bırakılma ve siyasi geri dönüş girişimleriyle gündemde kalmıştır. 2026 yılında silahlı saldırı sonucu öldürülmüştür. 

Erken Yaşam ve Eğitim

Seyfülislam Kaddafi, 25 Haziran 1972 tarihinde Trablus’ta doğmuştur. Annesi, Muammer Kaddafi’nin ikinci eşi Safiye Firkaş’tır. Beş kardeşi bulunmaktadır. 1994 yılında Trablus Üniversitesi Mühendislik Fakültesinden mezun olmuş, 1998’de Avusturya’daki IMC Üniversitesinde ekonomi eğitimi almıştır. Doktora eğitimini Birleşik Krallık’ta tamamlamıştır. Eğitim süreci boyunca Batı’da yetişmiş, İngilizceyi akıcı şekilde konuşabilen bir profil olarak öne çıkmıştır. 

Mesleki Faaliyetler ve Kurumsal Rolleri

Mezuniyetinin ardından Trablus’taki Sanayi Araştırmaları Merkezinde çalışmıştır. 1996 yılında özel bir danışmanlık ofisinde görev almıştır. Askerî bir kariyeri olmamasına rağmen Libya ordusunda binbaşı rütbesi verilmiştir.

1998 yılında kurulan Kaddafi Uluslararası Hayır Kurumunun başkanlığını üstlenmiş, bu yapı aracılığıyla hem Libya içindeki sosyal projelerde hem de uluslararası müzakere süreçlerinde rol almıştır. 

Uluslararası Müzakereler ve Dış Politika Rolü

Seyfülislam Kaddafi, 2000 yılında Filipinler’de Alman rehineleri elinde tutan Ebu Seyyaf örgütüyle yürütülen müzakerelerde yer almıştır. Rehinelerin 25 milyon dolar karşılığında serbest bırakılması sürecinde etkin olmuştur.

1988 yılında İskoçya’nın Lockerbie kasabası üzerinde düşürülen Pan Am 103 sefer sayılı uçak dosyasının çözüm sürecinde rol oynamış, bu kapsamda Libya’nın mağdurlara toplam 2,7 milyar dolar tazminat ödemesi sürecinde müzakereci olarak yer almıştır.

2003 yılında Libya’nın nükleer programını tasfiye edeceğini kamuoyuna açıklayan isimlerden biri olmuş, 2004’te ABD ile ilişkilerin normalleşmesi sürecinde etkili rol üstlenmiştir.

2007 yılında Bulgar hemşireler ve Filistinli bir doktorun serbest bırakılmasına yönelik diplomatik girişimlerde yer almıştır. 

Halef Tartışmaları ve Reform Söylemi

2000’li yıllar boyunca Libya’daki bazı çevreler tarafından Muammer Kaddafi’nin olası halefi olarak görülmüştür. Reform, anayasa, insan hakları ve ekonomik açılım söylemleriyle öne çıkmış; bu söylemler, rejimin Batı nezdinde meşrulaştırılmasına hizmet ettiği gerekçesiyle eleştirilmiştir. Resmî bir devlet görevi üstlenmemiş olmakla birlikte fiilî olarak rejimin ikinci güçlü figürü olarak değerlendirilmiştir.

2011 Ayaklanması ve Uluslararası Suçlamalar

2011 yılında başlayan ve “17 Şubat Devrimi” olarak adlandırılan halk ayaklanması sırasında Seyfülislam Kaddafi, babasının yanında yer almış ve ayaklanmaya karşı sert söylemleriyle dikkat çekmiştir. Bu dönemde muhaliflere yönelik şiddetin mimarlarından biri olmakla suçlanmıştır.

Birleşmiş Milletler tarafından yaptırım listesine alınmış, seyahat yasağı uygulanmıştır. Uluslararası Ceza Mahkemesi, 27 Haziran 2011 tarihinde Seyfülislam Kaddafi hakkında insanlığa karşı suçlar gerekçesiyle yakalama kararı çıkarmıştır. 

Yakalanma, Yargılama ve Serbest Bırakılma Süreci

Muammer Kaddafi’nin Ekim 2011’de öldürülmesinin ardından Seyfülislam Kaddafi, ülkenin güneyinde yakalanarak Zintan’da hapsedilmiştir. Uluslararası Ceza Mahkemesi’nin iade talepleri Libya tarafından reddedilmiştir.

Libya’daki mahkemelerde yolsuzluk, savaş suçları ve insanlığa karşı suçlar dahil çeşitli suçlamalarla yargılanmış, 2015 yılında gıyabında idam cezasına çarptırılmıştır. 2017 yılında genel af kapsamında serbest bırakılmış ve uzun süre Zintan’da gözlerden uzak bir yaşam sürmüştür. 

Siyasi Geri Dönüş Girişimleri

2018 yılında cumhurbaşkanlığı seçimlerine aday olacağı açıklanmıştır. 2021 yılında Libya Devlet Başkanlığı için adaylık başvurusu yapmış, ancak başvurusu reddedilmiştir. Aynı yıl seçim sürecinde adaylığı Libya’daki siyasi gerilimin ana başlıklarından biri haline gelmiş, süreç sonunda seçimler yapılamamıştır.

2022 yılında Libya’daki siyasi krizin aşılması için başkanlık seçimlerinin ertelenmesi, parlamento seçimlerinin ise derhal yapılması yönünde önerilerde bulunmuştur. 

Ölümü

3 Şubat 2026 tarihinde Libya’nın Zintan kentindeki evine düzenlenen silahlı saldırıda öldürülmüştür. Siyasi danışmanı Abdullah Osman ve avukatı Halid ez-Zaidi tarafından ölüm haberi doğrulanmıştır. Açıklamalarda, maskeli silahlı kişilerin eve girerek saldırıyı gerçekleştirdiği belirtilmiştir. Olayın ardından Libya’daki siyasi aktörler tarafından kapsamlı ve şeffaf bir soruşturma çağrıları yapılmıştır.