Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı

Alıntıla
kure star outline

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı

Kurum Adı

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı (SHODB)

Kuruluş Tarihi

1909 (Deniz Mesahaları ve Seyir Bürosu)

1972 (Mevcut Adı)

Bağlı Bulunduğu Makam

Deniz Kuvvetleri Komutanlığı

Hukuki Dayanak

4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi (Md. 392-402)

Merkez Yerleşke

Çubuklu, Beykoz, İstanbul

Araştırma Gemileri

TCG Çeşme (A-599)

TCG Çubuklu (A-595)

Uluslararası Temsil

IHO (Uluslararası Hidrografi Örgütü)

UNESCO-IOC

Resmî Web Sitesi

shodb.gov.tr

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı (SHODB), Türkiye’de seyir, hidrografi ve oşinografi hizmetlerini Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı olarak yürüten kurumdur. Başkanlık; denizler, kıyılar ve gemi seyrine elverişli sularda hidrografik, oşinografik, deniz jeolojisi ve jeofiziği araştırmaları yapar; elde edilen verileri arşivler; kâğıt ve elektronik seyir haritaları ile notik yayınlar hazırlar; seyir emniyetini etkileyen gelişmelerin denizcilere duyurulmasında görev alır. Deniz araştırmalarının planlanması ve kurumlar arasında koordinasyon sağlanması da görev alanı içindedir.【1】


Başkanlığın çalışmaları, deniz ortamına ilişkin ölçümlerin, denizcilerin ve diğer kullanıcıların yararlanabileceği güvenilir bilgilere dönüştürülmesine dayanır. Deniz tabanının biçimi, su derinlikleri, kıyı çizgisi, akıntılar, suyun fiziksel ve kimyasal özellikleri, seyir yardımcıları ve denizdeki tehlikeler; ölçüm, değerlendirme ve güncelleme süreçlerinden geçirilerek haritalara, veri tabanlarına ve yayınlara aktarılır. Bu yönüyle SHODB, askerî ihtiyaçların yanı sıra sivil denizcilik, bilimsel araştırma ve denizlerde can ve mal emniyeti bakımından da işlev gören bir kurumdur..

Tarihçe

Piri Reis, Kitab-ı Bahriye, Dijital Nüsha, Görüntü n132 (Internet Archive)

Türk deniz haritacılığının geçmişi, modern hidrografi teşkilatının kuruluşundan önceye uzanır. Osmanlı dönemindeki bu birikimin en tanınmış örnekleri Piri Reis’in eserleridir. Piri Reis 1513 tarihli dünya haritasını hazırlamış, Ege ve Akdeniz kıyılarını konu alan Kitab-ı Bahriye’yi 1526’da tamamlamış ve 1528’de ikinci dünya haritasını çizmiştir. Harita ve açıklayıcı metinleri bir araya getiren Kitab-ı Bahriye, kıyılar, adalar ve limanlara ilişkin bilgiler içerir.【2】


Günümüzdeki kurumsal yapının başlangıcı 20. yüzyılın başına uzanır. İlk resmî hidrografi teşkilatı, 1909’da “Deniz Mesahaları ve Seyir Bürosu” adıyla Bahriye Nezaretine bağlı olarak kuruldu. Büronun görevleri arasında seyir fenerleriyle ilgili işler, denizcilere yönelik ilanların hazırlanması ve donanmanın seyir aleti ihtiyacının karşılanması bulunuyordu.


Teşkilat 1911’de “Seyir ve Deniz Haritaları Bürosu” adıyla yeniden düzenlendi. 1928’in sonlarında, daha sonra Harita Genel Komutanlığı adını alan Jeodezi Mesahaları Genel Müdürlüğüne bağlanarak bu kuruluşun Deniz Haritaları Şubesi hâline getirildi. 1950’de “Seyir ve Hidrografi Dairesi” adıyla yeniden Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlandı ve Kasımpaşa’ya taşındı. Daire 1956’da İstanbul’un Çubuklu semtindeki yerleşkesine geçti. Faaliyet alanına oşinografinin de eklenmesinin ardından kurumun adı 1972’de “Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı” olarak değiştirildi.【3】

Hukuki Statü ve Kurumsal Yapı

Başkanlığın hukuki statüsü ve temel görevleri, 4 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesinin 392-402. maddelerinde düzenlenmiştir. Kararnameye göre SHODB, Türkiye sınırları içindeki seyir, hidrografi ve oşinografi hizmetlerini Deniz Kuvvetleri Komutanlığına bağlı olarak yürütür. Başkanlığın giderleri Millî Savunma Bakanlığı bütçesinden karşılanır; ihtiyaç duyduğu taşınmazlar, deniz araçları, cihazlar, aletler ve diğer malzemeler Deniz Kuvvetleri Komutanlığınca temin edilir.【4】


Kararnamenin uygulanmasına ilişkin ayrıntılar, 2019 tarihli Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Hizmetleri Yönetmeliği ile belirlenmiştir. Yönetmelik; Millî Savunma Bakanlığı, Deniz Kuvvetleri Komutanlığı, SHODB, ilgili bakanlıklar, üniversiteler, kamu kurumları ve özel kuruluşların görev ve sorumluluklarını birbirinden ayırır. Hidrografik ve oşinografik verilerin yönetilmesi, arşivlenmesi, yayımlanması, paylaşılması ve gerektiğinde gizlilik derecesiyle korunmasına ilişkin esaslar da bu düzenlemede yer alır.


Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Hizmetleri Plan ve Koordinasyon Kurulu, farklı kurumların deniz araştırmaları ile seyir, hidrografi ve oşinografi alanındaki ihtiyaçlarını ortak bir yapı içinde ele alır. Kurul; ilgili bakanlıkların, Deniz Kuvvetleri Komutanlığının, üniversitelerin ve deniz araştırmalarıyla bağlantılı kamu kurumlarının temsilcilerinden oluşur. Kurulun genel sekreterliği SHODB bünyesinde teşkil edilir.


Kurul ile SHODB’nin görevleri aynı değildir. Ulusal deniz araştırma stratejisinin ve araştırma önceliklerinin belirlenmesi, ilgili kurumların katıldığı kurulun görevleri arasındadır. SHODB ise kendi görev alanındaki araştırmaları yürütür; ulusal veri merkezi ve arşiv işlevini yerine getirir; deniz araştırmalarının planlı biçimde gerçekleştirilmesini koordine eder ve kurulun sekretarya işlerini yürütür.【5】

Görev ve Sorumluluklar

Başkanlık, askerî, bilimsel ve ekonomik amaçlarla hidrografik ve oşinografik mesahalar ile deniz jeolojisi ve jeofiziği araştırmaları yapar. Bu çalışmalardan elde edilen verileri toplar, değerlendirir ve ulusal veri merkezi görevi kapsamında arşivler. Türkiye’nin deniz yetki ve ilgi alanlarında yapılacak araştırmaların belirli bir plan içinde yürütülmesini koordine eder.【6】


Yabancı kuruluşların Türkiye’nin deniz alanlarında yapacağı araştırmalar ile Türk kurumlarının yabancı ortaklarla yürüteceği çalışmalar hakkındaki başvuruları değerlendirir ve görüş bildirir. Deniz araştırmalarında uygulanacak ölçüm talimatlarını uluslararası standartlara göre hazırlar. Hidrografi, oşinografi, deniz jeolojisi ve jeofiziği ölçümleri için akreditasyon talep eden kuruluşların başvurularını değerlendirir ve akreditasyon şartlarını belirler.【7】


Başkanlık, sahil hattını, su derinliğini veya oşinografik şartları değiştirebilecek yapı ve düzenlemeler için hazırlanacak etüt raporlarının standartlarını belirler. Kendisine gönderilen kıyı yapısı, liman, dolgu alanı, balık çiftliği ve deniz içi maden işletmesi gibi projeleri seyir emniyeti ve haritaların güncellenmesi bakımından inceler. İnceleme sonucunda ilgili kurumlara görüş bildirir. Başkanlığın hizmetleri arasında harita ve veri taleplerinin karşılanması, özel mesaha çalışmalarının değerlendirilmesi, hidrografik ve oşinografik etüt raporlarının incelenmesi ve mahkemelere uzman görüşü verilmesi de bulunur.【8】


Başkanlık; Türkiye’de üretilecek, yurt dışından getirilecek veya yayımlanacak basılı ve sayısal deniz haritalarını; coğrafi sınırlandırmalar, adlandırmalar ve ülke hak ve menfaatleri bakımından kontrol eder. Kamu kurumları, üniversiteler ve özel kuruluşlar için harita, plan, kitap ve notik yayınlar hazırlayabilir. Gerekli onayların alınması hâlinde bu ürünleri yabancı devlet veya uluslararası kuruluşlarla da paylaşabilir.【9】


Başkanlığın deniz yetki alanlarına ilişkin rolü; kıyı çizgisi, su derinliği, deniz tabanı ve deniz çevresine ilişkin teknik verileri üretmek, bu verileri haritalandırmak ve ilgili kurumların kullanımına sunmaktır.【10】

Hidrografik ve Oşinografik Araştırmalar

Hidrografik Verilerin Kâğıt ve Elektronik Seyir Haritalarına Dönüştürülme Süreci (Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur)

Hidrografi; denizlerde, nehirlerde ve diğer sularda seyir emniyeti açısından gerekli unsurların ölçülmesi, incelenmesi ve yayımlanmasıyla ilgilenir. Su derinlikleri, deniz tabanının biçimi, kıyı çizgisi, denizaltı sığlıkları ve banklar, batıklar, seyir yardımcıları ile deniz tabanının fiziksel özellikleri bu kapsamda belirlenir. Elde edilen bulgular, seyir haritalarının hazırlanması ve güncellenmesinde kullanılır.


Oşinografi, denizlerin fiziksel, kimyasal, jeolojik ve biyolojik özelliklerini atmosfer ve deniz tabanıyla ilişkileri içinde inceler. Sıcaklık, tuzluluk, yoğunluk, çözünmüş oksijen, akıntı ve su seviyesi başlıca ölçüm değişkenleridir. Deniz jeofiziği ve deniz jeolojisi çalışmalarında ise deniz tabanı ile yer kabuğunun manyetik, gravimetrik, sismik, yapısal ve çökel özellikleri araştırılır.


SHODB, bu alanlarda askerî, bilimsel ve ekonomik amaçlarla ölçüm, araştırma ve inceleme yapar. Bunun yanında, diğer kamu kurumları, üniversiteler ve özel kuruluşlarca gerçekleştirilen hidrografik, oşinografik, jeolojik ve jeofizik araştırmalardan üretilen veri, plan, harita ve raporların kendisine gönderilmesi öngörülmüştür. Başkanlık, farklı kurumlarca yürütülen çalışmaların belirli bir plan ve program içinde gerçekleştirilmesini koordine eder ve gönderilen verileri ulusal arşivde muhafaza eder.


Denizlerde veya gemi seyrine elverişli sularda gerçekleştirilecek liman, iskele, boru hattı, kablo, dolgu ve benzeri inşaatlar; kıyı çizgisinde, derinliklerde veya oşinografik koşullarda değişikliğe yol açabilir. Bu nedenle ilgili projeler için hazırlanan hidrografik ve oşinografik etütler SHODB tarafından incelenir. Proje tamamlandığında ortaya çıkan değişiklikler, seyir emniyeti bakımından değerlendirilerek haritalara ve ilgili yayınlara aktarılır. Başkanlık ayrıca ölçüm talimatlarını uluslararası standartlara uygun biçimde hazırlamak, ölçüm yapacak kuruluşların akreditasyon başvurularını değerlendirmek ve deniz haritalarını ülke hak ve menfaatleriyle ilgili sınırlandırma ve isimlendirmeler bakımından incelemekle görevlidir.【11】

Harita, Yayın ve Seyir Emniyeti Hizmetleri

Kâğıt ve Elektronik Seyir Haritaları

Başkanlığın Yat Haritası Folyolarının Kapsadığı Kıyı Alanları (T.C. SHODB)

Hidrografik verinin denizcilikteki başlıca kullanım alanı seyir haritalarıdır. Bu haritalarda kıyı çizgisi, derinlikler, deniz tabanı özellikleri, sığlıklar, batıklar, seyir yardımcıları, limanlar, trafik düzenleme unsurları ile tehlikeler ve kısıtlı alanlar gösterilir. Haritaların güvenilirliği yalnız ilk üretimlerinde kullanılan ölçümlere değil, deniz ortamında meydana gelen değişikliklerin düzenli biçimde izlenmesine ve ürünlere işlenmesine de bağlıdır.


SHODB, kâğıt seyir haritaları ile yat haritaları üretir. Başkanlığın internet sayfasında 2026 itibarıyla yer alan bilgilere göre kâğıt harita folyosunda 29’u uluslararası INT haritası olmak üzere 182 seyir haritası bulunmaktadır. Yat haritası üretimine 2006’da başlanmış; Marmara Denizi, Ege Denizi ve Akdeniz kıyılarını kapsayan yedi folyo içinde 105 yat haritası hazırlanmıştır. Bu sayılar ürünlerin yeni baskılarla üretilmesi veya güncellenmesi nedeniyle dönemsel niteliktedir.【12】


Elektronik Seyir Haritası (ESH), yetkili hidrografi dairelerince uluslararası standartlara göre hazırlanan ve Elektronik Harita Gösterim ve Bilgi Sistemi’nde (ECDIS) kullanılabilen resmî vektör haritadır. Harita üzerindeki unsurların nokta, çizgi ve alan biçiminde tanımlanması; kullanıcıya verileri sorgulama, farklı gösterim katmanlarını seçme ve emniyet konturlarıyla ilgili uyarılardan yararlanma imkânı verir. Güncel ve resmî ESH kullanan, uygun biçimde yedeklenmiş ECDIS, Denizde Can Emniyeti Uluslararası Sözleşmesi’nde öngörülen harita taşıma yükümlülüğünü karşılayabilmektedir. SHODB tarafından üretilen elektronik seyir haritalarının 11 Şubat 2005’ten itibaren Uluslararası Elektronik Seyir Haritası Merkezi üzerinden dağıtımına başlanmıştır. Elektronik haritaların standartlara uygunluk kontrolü ve kullanıcılara ulaştırılması, bölgesel elektronik seyir haritası koordinasyon merkezleri ve bunlara bağlı dağıtım ağı üzerinden gerçekleştirilir.【13】


Kâğıt Haritalar ile ESH ve S-100 Ürünlerinin Kullanım Alanları (Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur)

Denizcilik veri ürünlerindeki gelişmeler, yalnızca kâğıt haritaların elektronik karşılıklarının hazırlanmasıyla sınırlı değildir. Uluslararası Hidrografi Örgütü'nün S-100 çerçevesi, elektronik seyir haritaları, batimetrik yüzey, su seviyesi ve yüzey akıntısı gibi farklı veri ürünlerinin birlikte kullanılmasına yönelik bir yapı sunmaktadır. SHODB’nin 2025 faaliyetleri arasında S-100 ürün üretimi için yazılım tedariki ile S-101 Elektronik Seyir Haritası ve S-102 Batimetrik Yüzey ürünlerine yönelik çalışmalar yer almıştır.【14】


Başkanlık, haritaların yanında denizcilerin seyir planlaması ve emniyetli seyir için yararlandıkları notik yayınları da hazırlar. Seyir Haritaları ve Notik Yayınlar Kataloğu, Denizcilere İlanlar Yıllığı, Fenerler ve Sis İşaretleri, Seyir Haritalarında Kullanılan Semboller, Kısaltmalar ve Terimler, Türk Boğazları Seyir Rehberi ile seyir ve matematik cetvelleri bu yayınlar arasındadır. Türk Boğazları Oşinografi Atlası ise boğazlar sistemine ait sıcaklık, tuzluluk, çözünmüş oksijen, akıntı, gelgit ve temel meteorolojik verileri bir araya getiren oşinografik bir yayındır.

Seyir Duyuruları ve Haritaların Güncellenmesi

Denizde meydana gelen her değişiklik yeni bir harita basılmasını gerektirmez. Seyir emniyetini etkileyen güncel bilgiler, önce seyir duyuruları ve Haftalık Denizcilere İlanlar Bülteni aracılığıyla denizcilere ulaştırılır; kalıcı veya haritaya işlenmesi gereken değişiklikler daha sonra ilgili harita ve yayınlara aktarılır. Sönmüş fenerler, sürüklenen şamandıralar, yeni tespit edilen sığlık ve batıklar, kablo veya boru döşeme çalışmaları, bilimsel araştırmalar, deniz kazaları, kirlilikle mücadele faaliyetleri, askerî eğitimler ve deniz trafiğini etkileyen inşaatlar seyir duyurusu hazırlanmasını gerektirebilecek durumlar arasındadır.【15】


Seyir Duyurularının Hazırlanması ve Denizcilere Ulaştırılma Süreci (Yapay Zekâ ile Oluşturulmuştur)

Seyir duyurusu hazırlanması amacıyla yapılan bildirimlerde en az tehlikenin niteliği, bulunduğu konum ve ne kadar süreceği belirtilir. Planlı faaliyetlerde çalışmanın hangi zaman aralıklarında yürütüleceği ve gerektiğinde irtibat kurulacak kişi veya birime ilişkin bilgiler de bildirimde yer alır. SHODB, kendisine ulaşan bilgileri değerlendirir; duyuruları Türkçe ve İngilizce olarak S-53 kılavuzuna uygun biçimde hazırlar ve bölgesel, kıyı veya yerel duyuru olarak sınıflandırır.


SHODB, seyir duyurularının hazırlanması ve sınıflandırılmasından sorumlu Seyir Duyuruları Ulusal Koordinatörüdür. NAVTEX yayınlarının ulusal koordinatörlüğü ise Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğüne aittir. SHODB tarafından hazırlanan bölgesel duyurular gerektiğinde NAVAREA saha koordinatörüne; bölgesel ve kıyı duyuruları NAVTEX istasyonlarından yayımlanmak üzere Kıyı Emniyeti Genel Müdürlüğünün ilgili birimine ve TRT Radyo 1’e; yerel duyurular ise ilgili liman başkanlığına iletilir. Böylece duyurunun hazırlanmasıyla teknik yayın kanallarından denizcilere ulaştırılması farklı kurumların görev aldığı bir süreç içinde yürütülür.【16】


Başkanlık, yayımlanmak üzere ilettiği duyuruların doğru biçimde yayımlanıp yayımlanmadığını kontrol eder ve duyuruları kaynak bilgileriyle birlikte arşivler. Kıyı çizgisinde, derinliklerde veya seyir yardımcılarında meydana gelen değişiklikler değerlendirilerek kâğıt ve elektronik haritalar ile notik yayınlar güncellenir. Haftalık Denizcilere İlanlar Bülteni; seyir ve yat haritalarına ait düzeltmeleri, notik yayınlara ilişkin duyuruları, NAVTEX ve NAVAREA III duyurularını, denizcilere özel duyuruları ve bilgilendirmeleri ayrı bölümler hâlinde içerir.【17】

Araştırma Gemileri ve Ölçüm Altyapısı

TCG Çubuklu

TCG Çubuklu (T.C. SHODB)

Başkanlığın denizdeki araştırma ve ölçüm faaliyetlerinde TCG Çeşme ve TCG Çubuklu araştırma gemileri ile mesaha botları kullanılmaktadır. TCG Çeşme orta ve derin sulardaki, TCG Çubuklu ise orta ve sığ sulardaki hidrografik ve oşinografik çalışmalar için donatılmıştır. Mesaha botları kıyıya yakın ve sığ alanlarda yürütülen ölçümlerde görev yapar.【18】


TCG Çeşme (T.C. SHODB)

Araştırma gemilerindeki sistemler, deniz tabanının ve su sütununun farklı özelliklerinin birlikte incelenmesine imkân verir. Tek ve çok ışınlı iskandillerle derinlik ve deniz tabanı bilgisi toplanır; yandan taramalı sonarlarla deniz tabanındaki cisimler ve yüzey özellikleri görüntülenir. Akıntı ölçerler su hareketlerini, CTD cihazları ise başta iletkenlik, sıcaklık ve derinlik olmak üzere suyun temel özelliklerini belirler. Su örnekleyiciler, manyetometreler, gravimetreler ve dip örnekleme araçları da araştırmanın amacına göre kullanılabilir.


Başkanlığın 2025 yılına ait faaliyet sunumunda, yakın kıyı mesahalarında kullanılmak üzere yarı otonom mesaha botlarının ve çeşitli hidrografik-oşinografik cihazların tedarik çalışmalarına yer verilmiştir. Aynı sunumda insansız hava araçlarıyla batimetrik ölçüm ve sahil hattı belirleme ile uydu görüntülerinden batimetri verisi elde edilmesine yönelik çalışmalar da belirtilmiştir. Bu çalışmalar, gemi ve botlarla yürütülen ölçümlerin uzaktan algılama ve yarı otonom sistemlerle desteklenmesine yöneliktir.【19】

Ulusal Deniz Araştırmalarının Koordinasyonu ve Veri Yönetimi

Türkiye’de deniz araştırmaları üniversiteler, kamu kurumları ve farklı amaçlarla araştırma gemisi işleten kuruluşlar tarafından yürütülür. Aynı deniz alanında tekrarlanan çalışmaların önlenmesi, araştırma altyapısının verimli kullanılması ve elde edilen verilerin kaybolmadan arşivlenmesi için kurumlar arasında koordinasyon gerekir. SHODB, ülkenin deniz yetki ve ilgi alanlarındaki hidrografi, oşinografi, deniz jeolojisi ve jeofiziği araştırmalarının belirli bir plan içinde yürütülmesini koordine eder.


Yıllık Ulusal Deniz Araştırma Sefer Planı bu koordinasyonun araçlarından biridir. Plan; üniversitelerin ve araştırma kuruluşlarının bir sonraki yıl gerçekleştirmeyi öngördükleri seferleri bir araya getirir, aynı bölgelerde yapılacak çalışmaların görülmesini ve imkânlar ölçüsünde iş birliği kurulmasını sağlar. Araştırma gemisi işleten kuruluşların seferlerden önce gerekli bilgileri, çalışmalar tamamlandıktan sonra da sonuç raporlarını ve üretilen verileri SHODB’ye göndermeleri öngörülmüştür. Başkanlık, bu bildirimleri seyir duyurularının hazırlanması, araştırmaların izlenmesi ve uzun dönemli deniz araştırmaları arşivinin oluşturulması amacıyla kullanır.【20】


SHODB aynı zamanda ulusal hidrografi, oşinografi, deniz jeolojisi ve jeofiziği veri ve bilgi merkezi ile arşivi görevini yürütür. Kuruma iletilen ham ve işlenmiş veriler, ürünler ve deniz haritaları, uluslararası standartlara uygun biçimde sayısal veya basılı ortamda muhafaza edilir. Verilerin paylaşımında, veriyi üreten kurumun belirlediği erişim koşulları ile güvenlik ve gizlilik hükümleri dikkate alınır. Yönetmelik; veri kaynağının izniyle paylaşım, belirli bir sürenin sonunda erişim veya ulusal araştırma kurumlarıyla araştırma amaçlı kullanım gibi farklı paylaşım kategorilerine imkân tanır.


Türkiye Ulusal Deniz Araştırma Stratejisi Belgesi (TUDAS), deniz araştırmalarındaki öncelikleri ve kurumsal iş birliği alanlarını belirleyen temel belgelerden biridir. Stratejinin hazırlanması ve uygulanmak üzere Cumhurbaşkanı onayına sunulması, Plan ve Koordinasyon Kurulunun görevidir. Stratejinin 2023-2030 dönemine ilişkin uygulamaları arasında yer alan ulusal hidrografi ve oşinografi veri yönetim ve paylaşım altyapısının yeniden yapılandırılması başlığında koordinatör kurum olarak SHODB belirlenmiştir. Öngörülen yapı, farklı veri türlerinin ilgili merkezlerde yönetildiği ve Ulusal Hidrografi ve Oşinografi Veri ve Bilgi Merkezinin bu merkezler arasında bağlantı sağladığı dağıtılmış bir veri ağına dayanmaktadır.【21】


Başkanlığın ürettiği veya arşivlediği veriler bilimsel çalışmalarda da kullanılmaktadır. İstanbul Boğazı’ndaki transit gemi rotalarının incelendiği akademik çalışmalarda SHODB’den temin edilen batimetrik verilerden; Gökova Körfezi için hazırlanan bir kıyı bilgi sistemi uygulamasında ise Başkanlığın yat haritalarından yararlanılmıştır. Söz konusu çalışmalar, SHODB kaynaklı hidrografik verilerin coğrafi bilgi sistemlerinde, deniz trafiği analizlerinde ve kıyı araştırmalarında kullanımına örnek oluşturmaktadır.【22】

Uluslararası Faaliyetler ve Eğitim

Seyir, hidrografi ve oşinografi hizmetleri uluslararası standartlara ve ülkeler arasında veri uyumuna ihtiyaç duyar. SHODB; Hükümetlerarası Oşinografi Komisyonu ile Uluslararası Hidrografi Örgütü çalışmalarında, ayrıca görev alanına giren konularda Uluslararası Denizcilik Örgütü ve NATO nezdinde Türkiye’yi temsil eder. Uluslararası hidrografik standartların izlenmesi, elektronik harita üretimi ve dağıtımı, deniz araştırma verilerinin karşılaştırılabilirliği ve seyir emniyeti bilgilerinin ortak kurallara göre hazırlanması bu çalışmaların başlıca konularıdır.


Başkanlık, hidrografi, oşinografi, deniz jeolojisi ve jeofiziği ölçümlerine yönelik sertifika eğitimleri vermekle de görevlidir. Kurumun 2025 yılı faaliyet sunumuna göre uluslararası akreditasyona sahip Kategori B Hidrografi Kursu 2012’den beri düzenlenmekte ve 2025 yılına kadar farklı personel gruplarından toplam 101 kursiyere eğitim verilmiştir. Yurt içindeki eğitimlerin yanı sıra elektronik harita üretimi, doğrulama ve S-100 ürünleri gibi alanlarda yurt dışı eğitim ve iş birliği faaliyetleri de yürütülmektedir.【23】

Kaynakça

Başaraner, Melih, Mehmet Ali Yücel ve Çağlar Özmen. “İstanbul Boğazı’nda Transit Gemilerin Kullandığı Seyir Rotalarının Coğrafi Bilgi Sistemi Yardımıyla İncelenmesi ve İyileştirilmesi.” Jeodezi ve Jeoinformasyon Dergisi, sy. 104.1 (2011): 75–79. https://dergipark.org.tr/en/pub/hkmojjd/article/705383.

International Hydrographic Organization. “Major Milestone Achieved in Transition to Smart Navigation with Operational Editions of S-100 Standards.” 13 Ocak 2025. Erişim 26 Temmuz 2026. https://iho.int/en/major-milestone-achieved-in-transition-to-smart-navigation-with-operational-editions-of-s-100-standards.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. Haftalık Denizcilere İlanlar Bülteni. 30. hafta, ilan no. 165–167, 24 Temmuz 2026. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Content/Upload/Docs/30_hafta_2026_denizcilere_ilanlar_internet.pdf.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Hizmetleri Plan ve Koordinasyon Kurulu. Türkiye Ulusal Deniz Araştırma Stratejisi Belgesi (TUDAS). Ek 4, 2023. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Kurul/icerik/turkiye-ulusal-arastirma-stratejisi-tudas.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Bakanlıklara Bağlı, İlgili, İlişkili Kurum ve Kuruluşlar ile Diğer Kurum ve Kuruluşların Teşkilatı Hakkında 4 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi. Resmî Gazete, sy. 30479, 15 Temmuz 2018. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=4&MevzuatTur=19&MevzuatTertip=5.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Deniz ve İçsular Seyir Duyuruları Yönetmeliği. Cumhurbaşkanı Kararı No. 10280. Resmî Gazete, sy. 33000, 28 Ağustos 2025. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=10280&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5.

T.C. Cumhurbaşkanlığı Mevzuat Bilgi Sistemi. Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Hizmetleri Yönetmeliği. Cumhurbaşkanı Kararı No. 1754. Resmî Gazete, sy. 30941, 7 Kasım 2019. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=1754&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5.

Aydın, Özgür, Hayrettin Erkaya, Rahmi Nurhan Hoşbaş ve Niyazi Özgür Aykut. “Hidrografik Ölçmelerde Standartların Önemi.” TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 10. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı Bildiri Metni, Ankara, 28 Mart–1 Nisan 2005. Erişim tarihi: 3 Ağustos 2026. https://obs.hkmo.org.tr/show-media/resimler/ekler/193E_113_ek.pdf.

Esen, Ömür ve İsmail Bülent Gündoğdu. “Tarihte ve Günümüzde Deniz Haritaları ve Önemi.” TMMOB Harita ve Kadastro Mühendisleri Odası 12. Türkiye Harita Bilimsel ve Teknik Kurultayı Bildiri Metni, Ankara, 11–15 Mayıs 2009. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://kurultay.hkmo.org.tr/Files/Declarations/befa505c8e8bf6d_ek.pdf.

Gül, Samet ve Selim Taşkaya. “ARCGIS Yazılımı ile Kıyı Bilgi Sistemi Sayısallaştırma Uygulaması, Gökova Örneği.” Uluslararası Doğu Anadolu Fen Mühendislik ve Tasarım Dergisi 1, sy. 1 (2019): 29–48. https://doi.org/10.5281/zenodo.3242660.

International Hydrographic Organization. S-100: Universal Hydrographic Data Model. 5.2.1. sürüm, Aralık 2025. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://iho.int/en/standards-and-specifications.

Pîrî Reis. Kitâb-ı Bahriye (Book of the Sea). “Osmanly” tarafından 6 Aralık 2019’da yüklendi. Internet Archive. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://archive.org/details/pirireismapkitabibahriyeorbookoftheseapirireis/page/n132/mode/1up.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Gemilerimiz.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Genel/icerik/gemilerimiz.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Misyonumuz.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Genel/icerik/misyonumuz

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Notik Yayınlar.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Urunler/icerik/notik-yayinlar

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Oşinografik Yayınlar.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Urunler/icerik/osinografik-yayinlar.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Seyir Haritaları.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Urunler/icerik/seyir-haritalari

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Tarihçe.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Genel/icerik/tarihce

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. “Yat Haritaları Kataloğu.” SHODB. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Urunler/icerik/yat-haritalari-katalogu.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. 2026 Yılı Ulusal Deniz Araştırma Sefer Planı. Şubat 2026. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Content/Upload/Docs/2026_Sefer_Plan%C4%B1_T%C3%BCrk%C3%A7e.pdf.

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. Seyir Haritaları ve Notik Yayınlar Kataloğu. 13. baskı. Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı, 2022. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Urunler/icerik/seyharitalari-ve-notyaykatalogu

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı Faaliyetleri. 2025. Erişim 26 Temmuz 2026. https://www.harita.gov.tr/uploads/folder/BH%C4%B0KPK%202025%20SHODB%20FAAL%C4%B0YETLER%C4%B0.pdf

Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı. Ulusal Araştırma Gemileri Kataloğu. Güncellenme tarihi: 10 Aralık 2024. Erişim tarihi: 26 Temmuz 2026. https://www.shodb.gov.tr/Kurul/icerik/ulusal-arastirma-gemileri-katalogu.

Dipnotlar

Ayrıca Bakınız

Yazarın Önerileri

Günün Önerilen Maddesi
26 Ağustos 2026 tarihinde günün önerilen maddesi olarak seçilmiştir.

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarYunus Emre Yüce25 Temmuz 2026 22:15

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Seyir, Hidrografi ve Oşinografi Dairesi Başkanlığı" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • Tarihçe

  • Hukuki Statü ve Kurumsal Yapı

  • Görev ve Sorumluluklar

  • Hidrografik ve Oşinografik Araştırmalar

  • Harita, Yayın ve Seyir Emniyeti Hizmetleri

    • Kâğıt ve Elektronik Seyir Haritaları

    • Seyir Duyuruları ve Haritaların Güncellenmesi

  • Araştırma Gemileri ve Ölçüm Altyapısı

  • Ulusal Deniz Araştırmalarının Koordinasyonu ve Veri Yönetimi

  • Uluslararası Faaliyetler ve Eğitim

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.

KÜRE'ye Sor