Sillyon Antik Kenti

Sillyon Antik Kenti, günümüzde Antalya'nın Serik ilçesine bağlı Yanköy Mahallesi Kocagözler Mevkii'nde yer alan antik dönemde Pamfilya Bölgesi'nin önemli yerleşimlerinden biridir. Sillyon adının Hitit metinlerinde geçen Salluša isminden türediği ve Grekçe kökenli olmadığı görüşü kabul edilmektedir. Kent, tüm tarihsel dönemlerin izlerini aynı alanda sunabilen Anadolu'daki nadir antik kentler arasında öne çıkmaktadır.

Helenistlik Kule, Sillyon Antik Kenti (Türkiye Kütür Portalı)

Tarihçe

Perslerin Anadolu'daki hâkimiyeti sırasında Pamfilya Bölgesi de Pers egemenliğinde kalmış ve bu durum Büyük İskender'in gelişine kadar sürmüştür. Bu dönemde Sillyon, tahkimatlı yapısıyla Pers donanması ve garnizon birlikleri için bir merkez üssü hâline gelmiştir. Antik yazar Arrianus'a göre Büyük İskender MÖ 334 yılında Pamfilya'ya gelmiş ve ordusunun bir birliği ile Sillyon'u kuşatmış ancak ele geçirememiştir.

Büyük İskender sonrasında Helenistik Dönem'de Sillyon ile ilgili arkeolojik veriler artmış ve kent karakteri gösterdiği anlaşılmıştır. MÖ geç 4. yüzyılda Sillyon, sikke basan özerk bir kent konumuna gelmiştir. Roma İmparatorluk Dönemi'nde kent genişleyerek büyümüş ve bu dönemde Menodora adlı hayırsever bir aile, Sillyon'a büyük bağışlarda bulunmuştur. Menodora'nın yardımlarıyla kentte birçok dinsel ve kamusal yapı inşa edilmiş ve Sillyon görkemli bir hâl almıştır.

Bizans Dönemi Pamfilya'sında Sillyon bir piskoposluk merkezi olmuş ve bu statüsünü uzun süre korumuştur. Kentten Konstantinos ve Antonius adında iki patriğin görev yaptığı bilinmektedir. Ayrıca Hristiyanlık tarihi açısından önemli bir yere sahip olduğu kentli piskoposların farklı toplantı ve konsillerde isimlerinin geçmesinden de anlaşılmaktadır. Khalkedon Konsülü'nde Sillyonlu Neon, Konstantinopolis Konsülü'nde ise Sillyonlu Plusianus'un adları geçmektedir.

Sillyon, Türk-İslam Dönemi'nde Teke ilinin önemli merkezlerinden Karahisar-Teke Kalesi olarak bazı tarihsel gelişmelere ev sahipliği yapmış ve 17. yüzyıla kadar yerleşim görmüştür. Akropolisin kuzeybatı noktasında bulunan Kale Mescidi, kentteki Türk-İslam varlığının en büyük kanıtıdır ve Antalya Bölgesi'ndeki en erken Türk-İslam eserleri arasında yer almaktadır.

Mimari Yapılar

Kentin kurulduğu tepelik alanın büyük bir kaya kütlesinden oluşması, yapıların dayanıklılığını artırmış ve birçok yapının günümüze kadar sağlam kalmasını sağlamıştır.

• Ana Kent Kapısı ve Surlar: Ana Kent Kapısı, akropolisin güneybatı eteğinde ve akropolise giden rampalı caddenin başlangıcında konumlanmıştır. Kentin aşağı şehir duvarları üzerinde beş, akropolis savunmasında ise dört farklı planda kule inşa edilmiştir. Aşağı Şehir'de yer alan Helenistik Kule çatı seviyesine kadar korunmuştur. Üç katlı kulenin zemin katında bulunan bir kapı, kente tali bir giriş sağlamaktadır.

• Stadion: Kentin batı yamacında yer alan Sillyon stadionu, 254 metre uzunluğuyla Pamfilya Bölgesi'nin en büyük stadionudur.

• Roma Hamamı: Stadionun doğusunda bulunan Roma Hamamı, mevcut plan şemasına göre sıralı beş salondan oluştuğu anlaşılmaktadır. Yapı, Geç Antik Dönem'e kadar kullanılmıştır.

• Kastron: Akropolisin batı kesiminde yer alan kastronun içinde kuzey duvarına yaslanmış bir praitorion bulunmaktadır. Sağlam kalan duvarlarında siperlik alanları bulunan kastron, komutanın sarayı veya idari merkez binası olarak işlev görmüştür. Kastronun, kentin Bizans Dönemi'nde akropolise taşınmasından hemen sonra inşa edildiği ve Türk-İslam Dönemi'nde de köşk olarak kullanıldığı düşünülmektedir.

• Kiliseler ve Tiyatro: Akropolisin merkezinde A ve B Kiliseleri yer almaktadır. Akropolisin güney kesiminde konumlanan Sillyon Tiyatrosu, Pamfilya Ovası ve Akdeniz'e hâkim bir görüş açısına sahiptir. Deprem ve heyelanlar sonucu tiyatronun sahne binası ve oturma basamaklarının bir kısmı yıkılmıştır, mevcut durumda sadece 12 oturma basamağı ve batı duvarı sağlam kalmıştır.

• Tapınaklar Terası: Kent akropolisinin güneyinde bulunan Tapınaklar Terası, merdivenlerle ayrılan iki farklı terasta görkemli tapınakları barındırmaktadır.