sb-image
Tahir Alangu
Tahir Alangu, 1915 yılında İstanbul'da doğmuş ve 19 Haziran 1973 tarihinde yine İstanbul'da vefat etmiş önemli bir yazar, edebiyat tarihçisi ve halkbilimci araştırmacısıdır.
fav gif
Kaydet
Alıntıla
kure star outline
Doğum tarihi
24 Aralık 1915
Ölüm tarihi
19 Haziran 1973
Meslek
debiyat tarihçisihalkbilimciöğretmeneleştirmen
Edebi Dönem
Cumhuriyet dönemi
Eğitim
Kabataş Lisesi İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü
Üyelikler
PEN Yazarlar Derneği Türk Dil Kurumu (TDK) Association Internationale des Critiques Littéraires (AICL)

Tahir Alangu, 1915'de İstanbul'da doğmuştur. Soyadı Kanunu çıktığında, eski bir Türk efsanesinde "ala geyik" anlamına gelen Alangu/Alango soyadını tercih etmiştir. Babası deniz subayı Muhtar Nâzım Bey, annesi ise rüştiye mezunu bir ev hanımı olan Kâmile Hanım'dır; Kerim adında bir erkek kardeşi vardır. 1947'de Mesude Arcıl ile evlenmiş ve bu evlilikten Başak (1948) ile Şadan (1955) adında iki kızı dünyaya gelmiştir.

Eğitimi ve Kariyeri

İlkokulun son iki yılını babasının görev yeri olan Mersin'in Anamur ilçesinde okumuştur15. Çocukluğunda Anamur'da dinlediği masallar folklora olan ilgisini şekillendirmişti. İstanbul Kabataş Lisesi'ni yatılı olarak bitirmiştir. İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi Türk Dili ve Edebiyatı Bölümü'nden 1943'te mezun olmuştur. Mezuniyet tezi Prof. Dr. Ahmet Caferoğlu danışmanlığında "Türk Masallarının İç Yapısı ve Kahramanlar" başlığını taşımaktadır.


Askerlik hizmetini Denizli, Çanakkale, Bursa ve Maltepe askeri liselerinde edebiyat öğretmeni olarak yapmıştır. Askerlik sonrası Yozgat Lisesi, Kepirtepe ve Ortaklar Köy Enstitüleri, Van (1950-1952), Erzincan (1952-1955) ve İstanbul'daki Çarşamba İmam Hatip Okulu (1955-1959), Pertevniyal (1959-1964) ve Galatasaray Liseleri (1964-1973) ile İngiliz Erkek Lisesi'nde edebiyat öğretmenliği yapmıştır. Ayrıca Gazetecilik Yüksekokulu'nda tiyatro tarihi, Robert Kolej'de ve Boğaziçi Üniversitesi'nde (1969-1973) halkbilim dersleri vermiştir.


Tahir Alangu (1915–1973), Türk edebiyatı ve halkbilimi alanında yaptığı nitelikli çalışmalarla öne çıkan bir edebiyat araştırmacısı, öğretmen ve halkbilimcidir. Folklor alanındaki yenilikçi yaklaşımları, özellikle halk edebiyatına yönelik dinamik ve sosyolojik temelli bakış açısıyla döneminin önde gelen isimlerinden biri olmuştur. Masallardan destanlara, modern hikâyecilikten çevirilere kadar geniş bir yelpazede üretmiş, hem bilimsel hem sanatsal çalışmalarıyla iz bırakmıştır.

Folklora ve Edebiyata Katkıları

Alangu, özellikle halkbilimi, masallar ve hikâye türü üzerine çalışmalarıyla tanınmıştır. Modern edebiyatla halk kültürünü birleştiren yaklaşımı, onu sıradan bir halkbilimci olmaktan çıkararak bir yorumcu ve kültürel analizciye dönüştürmüştür.


Statik ve Dinamik Folklor Ayrımı: Alangu, Türkiye’de folkloru “statik” ve “dinamik” olarak ikiye ayırmıştır. Statik folklor anlayışını eleştirerek, halk kültürünün sürekli değişim içinde olduğunu savunmuş; folklorun halkın yaşamıyla birlikte evrildiğini vurgulamıştır.


Folklorun Eğitici Rolü: Folklorun millî terbiyede önemli bir rol oynadığını, milli edebiyatın temelinin halk kültürüne dayanması gerektiğini belirtmiştir. Ona göre halk kültüründen yararlanmayan bir edebiyat, evrensel olamaz. Alangu, “Türk folkloru” yerine “Türkiye folkloru” ifadesini tercih etmiş, bu topraklarda yaşayan çeşitli kültürlerin katkılarıyla şekillenmiş özgün bir folklorun varlığını savunmuştur.

Eserleri

İnceleme – Araştırma

  • Cumhuriyet’ten Sonra Hikâye ve Roman (3 Cilt, 1959–1965)
  • 100 Ünlü Türk Eseri (2 Cilt, 1974)
  • Türkiye Folkloru El Kitabı (1983, ölümünden sonra yayımlandı)
  • Çalgılı Kahvelerdeki Külhanbey Edebiyatı ve Nümuneleri (1945)
  • Çocuk Kitapları Üstüne (1965)

Derleme – Antoloji

  • Kalavela (Fin milli destanının özeti, 1945)
  • Sait Faik İçin (1950; 1956’da yeniden basıldı)
  • Servet-i Fünun Edebiyatı Antolojisi (1958)
  • Ataç’a Saygı (1959)
  • Billur Köşk Masalları (1961)
  • Keloğlan Masalları (1967)
  • Dünyadan ve Bizden Çingene Hikâyeleri (1972)

Monografi – Biyografi

  • Ömer Seyfettin: Bir Ülkücü Yazarın Romanı (1968)

Çeviri Eserler

  • Halime: Bir Anadolu Kızının Romanı (1960)
  • Travnik Kronika: Gün Batarken (1963)
  • Sınırdaki Çiftlik (1966)
  • Bir Gecelik Misafir (1966–1967)
  • Kovulmuşlar (1966–1967)
  • Guatemala Efsaneleri (1967)
  • Siste Bir Ses (1967)
  • Kopar Zincirlerini Gülsarı (1969)

Kaynakça

AA. Alangu, Tahir. “Türkiye Folkloru Teriminin Savunucusu ve Uygulayıcısı Tahir Alangu.” Erişim Tarihi 11 Temmuz. https://www.aa.com.tr/tr/kultur-sanat/turkiye-folkloru-teriminin-savunucusu-ve-uygulayicisi-tahir-alangu/1881287.


Kültür ve Turizm Bakanlığı. “Alangu, Tahir.” T.C. Kültür ve Turizm Bakanlığı, Erişim Tarihi 11 Temmuz 2025. https://www.ktb.gov.tr/EN-118157/alangu-tahir.html.


Dursun, Aysun. “Alangu, Tahir.” Türk Edebiyatı İsimler Sözlüğü (TEİS). Erişim Tarihi 11 Temmuz 2025. https://teis.yesevi.edu.tr/madde-detay/alangu-tahir.


Görkem, İsmail. “Tahir Alangu’nun Folklor Anlayışı.” Türkoloji Araştırmaları Dergisi, Erişim Tarihi 11 Temmuz 2025. https://turkoloji.cu.edu.tr/HALKBILIM/gorkem_09.pdf

Sen de Değerlendir!

0 Değerlendirme

Yazar Bilgileri

Avatar
YazarYahya B. Keskin9 Temmuz 2025 18:46

Etiketler

Tartışmalar

Henüz Tartışma Girilmemiştir

"Tahir Alangu" maddesi için tartışma başlatın

Tartışmaları Görüntüle

İçindekiler

  • Eğitimi ve Kariyeri

  • Folklora ve Edebiyata Katkıları

  • Eserleri

    • İnceleme – Araştırma

    • Derleme – Antoloji

    • Monografi – Biyografi

    • Çeviri Eserler

Bu madde yapay zeka desteği ile üretilmiştir.

KÜRE'ye Sor