Taşkınpaşa Medresesi

Taşkınpaşa Medresesi, Nevşehir’in Ürgüp ilçesi Taşkınpaşa Köyü merkezinde, Ürgüp-Soğanlı yolu kenarında konumlanan ve XIV. yüzyılın ortalarında Karamanoğulları döneminde inşa edildiği kabul edilen tarihî bir medrese yapısıdır. 

Konum

Medrese, Ürgüp ilçe merkezinin yaklaşık 20 km güneyinde, Taşkınpaşa Köyü merkezinde bulunmaktadır. Yerleşim dokusu içerisinde konumlanan yapı, külliyeye ait diğer unsurlarla mekânsal ilişki içindedir.

Tarihçe

 Taşkınpaşa Medresesi’ne ait inşa kitabesi günümüze ulaşmamıştır. Yapının tarihlendirilmesi, mimari özellikleri ve külliyeye ait diğer yapıların tarihsel verileri esas alınarak yapılmaktadır. Bu çerçevede medresenin XIV. yüzyıla tarihlendiği ve Karamanoğulları dönemiyle ilişkilendirildiği belirtilmektedir.^【1】 

Mimari Özellikler

Plan ve Yapı Malzemesi

Taşkınpaşa Medresesi kareye yakın planlıdır. Yapının inşasında kesme taş ve moloz taş kullanılmıştır. Günümüze ulaşan duvar dokusu, özgün yapı tekniğine ilişkin veriler sunmaktadır.

Taçkapı

Yapının batı cephesinde dışa taşkın bir taçkapı yer almaktadır. Portal çevresi geometrik bezemeler ve süsleme bantlarıyla düzenlenmiştir. Taçkapı, yapının mimari kimliğini belirleyen unsurlar arasında değerlendirilmektedir.

İç Mekân Düzeni

Medrese, açık avlu etrafında düzenlenmiş mekânlardan oluşmaktadır. Girişin sağında bir mescit bulunmaktadır ve taş mihrap özgün biçimiyle günümüze ulaşmıştır. Yapının üst örtüsü günümüzde mevcut değildir. Giriş bölümünde yer alan merdiven izleri, yapının iki katlı olabileceğine işaret etmektedir.

İşlev

Medresenin özgün işlevinin eğitim amaçlı olduğu kabul edilmektedir. Bununla birlikte tarihsel süreç içerisinde yapının tekke ya da farklı işlevlerle ilişkilendirildiğine dair değerlendirmeler de bulunmaktadır. Bu yorumlar, yapının plan şeması ve külliye içerisindeki konumu esas alınarak yapılmaktadır.Günümüzde yapı, restore edilmiş hâliyle kültürel amaçlı kullanımlara konu edilmektedir. Bazı kaynaklarda medresenin halk kütüphanesi olarak kullanıldığı belirtilmektedir.

Koruma Durumu

Taşkınpaşa Medresesi, Kültür ve Turizm Bakanlığı envanterinde yer almakta olup 1. derece korunması gerekli taşınmaz kültür varlığı statüsündedir. Yapıda 1997 yılında restorasyon çalışmaları gerçekleştirilmiştir. Güncel durumda yapı Vakıflar Genel Müdürlüğü’nün sorumluluğu altındadır.