Taşova (İlçe)

Taşova, Amasya iline bağlı, Yeşilırmak Vadisi üzerinde yer alan ve Orta Karadeniz Bölümü’nde bulunan bir ilçedir.

Taşova ilçesi, tarih boyunca birçok uygarlığın yaşadığı önemli bir yerleşim sahası olmuştur. İlçede yapılan araştırmalarda M.Ö. 5000 yıllarına ait yerleşim izlerine rastlanmaktadır. Amasya ve Alpaslan müzelerinde muhafaza edilen Roma-Helenistik dönem ile Bizans, Selçuklu ve Osmanlı dönemlerine ait çok sayıdaki belge ve buluntu, bölgenin tarihî sürekliliğini ortaya koymaktadır. Bununla birlikte, geçmiş uygarlıklara ait eserlerin önemli bir kısmı kaçak kazılar nedeniyle tahrip edilmiştir.

Bölge tarih boyunca sırasıyla Hititler, Frigler, Kimmerler, Persler, Romalılar, Bizanslılar, ardından Selçuklular ve Osmanlıların hâkimiyeti altında kalmıştır.

İlçenin çekirdeğini oluşturan Yemişenbükü yerleşiminin, Anadolu’ya gelen Türk boylarına mensup küçük bir aşiret tarafından kurulduğu bilinmektedir. İlçe, adını Destek, Uluköy, Esençay, Tekke ve Yeşilırmak Vadisi çevresinde yer alan verimli ovadan almıştır.

Taşova, 1923-1944 yılları arasında Tokat ili Erbaa ilçesine bağlı bir yerleşim durumundayken, 04.08.1944 tarih ve 4448 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla bağımsız ilçe statüsü kazanmıştır. 1953 yılında ise Tokat ilinden ayrılarak Amasya iline bağlanmıştır.

Taşova ilçesi, 40° 46′ 36″ kuzey enlemi ile 36° 13′ 12″ doğu boylamı üzerinde yer almaktadır. İlçenin doğusunda Tokat’ın Erbaa, batısında Amasya, kuzeyinde Samsun’un Asarcık, kuzeydoğusunda Ayvacık, kuzeybatısında Ladik, güneyinde ise Tokat’ın Turhal ilçesi bulunmaktadır. İlçe merkezi, Amasya il merkezine yaklaşık 50 km uzaklıktadır.

İlçenin ortalama rakımı 230 m olup en düşük rakım Karlık Deresi’nin Yeşilırmak ile birleştiği noktada 170 m, en yüksek rakım ise Esençay köyünün güneyindeki Cami Tepesi’nde 1956 m’dir.

Taşova’nın yüzölçümü yaklaşık 1.051 km²’dir. Arazi dağılımı şu şekildedir:

• 392.120 dekar tarım arazisi
• 519.540 dekar orman ve fundalık
• 62.210 dekar çayır, mera ve yayla
• 77.130 dekar tarım dışı alan (yerleşim, su yüzeyleri, kayalık vb.)

Tarım arazilerinin 127.260 dekarı sulanabilir durumdadır.

İlçenin başlıca dağları batıda Engüles, kuzeydoğuda Canik, güneyde Boğalı Dağı (1950 m) ve kuzeybatıda Akdağ (2050 m)'dır.

Yeşilırmak Vadisi boyunca uzanan ve ırmağın ilçe merkezinden Kelkit Çayı ile birleştiği yere kadar devam eden saha (yaklaşık 4.000 dekar), rakımın düşüklüğü ve toprak verimliliği bakımından “küçük Çukurova” niteliği taşımaktadır.

İlçenin en önemli akarsuyu merkezden geçen Yeşilırmak'tır. Yeşilırmak’ı besleyen başlıca akarsular Akınoğlu, Boraboy, Destek ve Dutluk çaylarıdır. Ayrıca Erbaa sınırları içinde Yeşilırmak’a karışan Esençay da önemli akarsular arasındadır.

Taşova’nın en önemli gölü Boraboy Gölü'dür. Krater gölü niteliğindeki Boraboy Gölü, 1050 m rakımda olup yaklaşık 900 m uzunluğa, 250 m genişliğe ve 30 m derinliğe sahiptir. Bunun dışında Esençay köyü Şahin Yaylası’nda turistik ve sulama amaçlı yapılan suni göl ile Uluköy kasabası, Kırkharman ve Kızgüldüren köylerinde çeşitli sulama göletleri bulunmaktadır.

Boraboy Gölü, AA. Erişim 22 Nisan 2026. https://www.aa.com.tr/tr/kultur/tarihi-mirasi-ve-dogal-guzellikleriyle-one-cikan-amasya-ziyaretcilerini-agirliyor/3876856

Taşova’da geçiş iklimi (mikroklima) görülmektedir. İklim genel olarak ılıman olmakla birlikte, bazı dönemlerde Karadeniz’in nemli iklim özelliklerini, bazı dönemlerde ise İç Anadolu’nun karasal iklim özelliklerini yansıtır.

Yazlar sıcak ve kurak; kışlar ilçe merkezinde ılık ve yağışlı, yüksek kesimlerde ise daha soğuk ve yağışlı geçmektedir. İlçede ölçülen en yüksek sıcaklık 40,2°C, en düşük sıcaklık ise -7,7°C olarak kaydedilmiştir.

Bitki örtüsü çoğunlukla kayın, meşe, karaağaç ve çeşitli çam türlerinden oluşan orman alanlarından meydana gelmektedir.

Taşova ilçesinin nüfusu, 2025 yılı ADNKS verilerine göre 30.034 kişidir. Bu nüfusun 14.803’ü erkek, 15.231’i kadındır.