Tefeyyüz İlköğretim Okulu

Tefeyyüz İlköğretim Okulu, Kuzey Makedonya'nın başkenti Üsküp'te yer alan, 1884 yılında Osmanlı Devleti tarafından "Tefeyyüz İbtidâî Mektebi" adıyla kurulan^【1】ve adını yükselme, ilerleme, feyz almaktan alan bir eğitim kurumudur.^【2】Tarihsel süreçte bina inşası, isim ve statü değişiklikleri ile farklı siyasi dönemlerden geçen kurum, 1944 yılından itibaren Türkçe eğitim veren bir merkez olmuştur. Günümüzde Kuzey Makedonya'nın başkenti Üsküp'te faaliyetlerini sürdüren okul, ana dilinde eğitim verme, kültürel değerleri koruma ve yeni nesillere aktarma işlevini devam ettirmektedir.

Okulun binası Hilmi Beg Derala tarafından inşa ettirilmiş ve açılışı sırasında devlet tarafından satın alınmıştır. Balkan Savaşları'nın başlaması ve Osmanlı'nın 1913 yılında bölgeden çekilmesiyle Türk okullarındaki Türkçe eğitim sona ermiş ve okullar kapatılmıştır.^【3】1918 yılında kurulan Sırp-Hırvat-Sloven Krallığı döneminde Tefeyyüz adı "Osman Cıkiç" olarak değiştirilmiş, okuldaki dersler Sırpça-Hırvatça okutulmaya başlanmış ve haftada sadece iki-üç saat Türkçe dersi verilmiştir.^【4】

^{Tefeyyüz İlköğretim Okulu (}TBMM⁾

Türk ailelerin çocuklarını Sırp okullarına göndermemesi nedeniyle öğrenciler mahalle mekteplerinde eski yazı ile öğrenim görmüştür. Bu dönemde Türk dili unutturulmaya çalışılmış ve çeşitli asimilasyon politikaları izlenmiştir.^【5】

1944 yılında Yugoslavya Federasyonu'na dahil olarak kurulan Makedonya Cumhuriyeti'nde azınlık kabul edilen Türkler için anayasal hükümlere dayanarak 21 Aralık 1944 tarihinden itibaren Türk okulları yeniden açılmaya başlanmıştır. Zor şartlarda ve yetersiz fiziki imkânlarla 350 öğrenciyle eğitime başlayan Tefeyyüz Okulu, eğitim hakkından mahrum kalmış ve okuma yazma bilmeyen Türk halkına kurslar düzenlemiştir.^【6】

Okul, 1950 yılında dört yıllık eğitimden yedi yıllık eğitime, 1954-1955 eğitim öğretim yılında ise sekiz yıllık eğitime geçmiştir.^【7】1961 yılında bina yetersizliği gerekçesiyle eğitim dört yılla sınırlandırılmış; Türkçe, Makedonca ve Arnavutça karma eğitime geçilerek okul yönetimi değiştirilmiş olsa da okul Türk toplumuna çok sayıda gazeteci, yazar, şair, mühendis ve doktor kazandırmıştır.^【8】

Çalışmaları dolayısıyla kuruluşunun 25. yılında Cumhurbaşkanı Tito tarafından "Gümüş Işınlı Halka Hizmet nişanı" ile ödüllendirilmiştir.^【9】 Okulun eğitime başladığı 21 Aralık tarihi, Makedonya Türkleri tarafından 1993 yılından bu yana "Türkçe Bayramı" olarak kutlanmaktadır.

^{Eski TBMM Başkanı Mustafa Şentop, Tefeyyüz İlköğretim Okulu'na Ziyarette Bulundu (}Anadolu Ajansı⁾

Günümüzde Üsküp'ün Çayır Belediyesi sınırlarında yer alan Tefeyyüz İlköğretim Okulu, sekiz yıllık zorunlu eğitimin uygulandığı tamamen Türkçe eğitim veren bir kurumdur. Okulda 53 kişilik idare ve öğretmen kadrosu, 34 sınıf ve yaklaşık 930 öğrenci bulunmaktadır.^【10】Zorunlu derslerin tamamı Türkçe okutulurken, İngilizce ve Makedonca'nın yanı sıra öğrenci ve velilerin talebine göre Fransızca ve Arnavutça seçmeli ders olarak verilmektedir.

Türkiye ve TİKA gibi kurumların destekleriyle bilgisayar sınıfı gibi imkânlara kavuşan okul, Üsküp genelinden ailelerin çocuklarını kaydettirdiği bir merkez konumundadır.