Tenzing Norgay

Tenzing Norgay (1914-1986), modern dağcılık tarihinin en önemli figürlerinden biri olarak kabul edilen, 29 Mayıs 1953 tarihinde Everest Dağı’nın zirvesine ulaşan ilk iki kişiden biri olan Şerpa dağcıdır. Nepal’in Khumbu bölgesinde dünyaya gelen Norgay, yüksek irtifa tırmanışlarında gösterdiği fiziksel dayanıklılık ve teknik becerileriyle profesyonel dağcılık çevrelerinde tanınmıştır. Kariyeri boyunca yedi kez Everest tırmanış teşebbüsünde bulunmuş, bu süreçte hem lojistik destek birimlerinde hem de ana tırmanış ekiplerinde kritik roller üstlenmiştir.

Erken Yaşamı ve Kimlik Tartışmaları

Tenzing Norgay’ın doğum yeri ve kesin doğum tarihi hakkında çeşitli akademik ve biyografik tartışmalar mevcuttur. Genel olarak 1914 yılında Nepal’in Khumbu bölgesinde, Everest’in eteklerinde yer alan bir köyde dünyaya geldiği kabul edilmektedir. Çocukluk döneminde kendisine verilen "Namgyal Wangdi" ismi, daha sonra yerel bir dini liderin tavsiyesi üzerine "şanslı dindar" anlamına gelen "Tenzing Norgay" olarak değiştirilmiştir. Gençlik yıllarında bölgedeki tarım ve hayvancılık faaliyetlerinde görev alan Norgay, 1930'lu yılların başında ekonomik nedenlerle Hindistan’ın Darjeeling kentine göç etmiştir. Burada, yabancı keşif heyetlerine rehberlik ve hamallık hizmeti veren Şerpa topluluğuna katılarak profesyonel dağcılık dünyasına ilk adımını atmıştır.

Dağcılık Kariyerinin Gelişimi

Norgay’ın yüksek irtifa deneyimi, 1935 yılında Eric Shipton liderliğindeki Britanya keşif gezisine bir hamal olarak seçilmesiyle profesyonel bir boyut kazanmıştır. Bu tarihten itibaren 1936 ve 1938 yıllarındaki Britanya Everest keşiflerinde de görev almış, teknik tırmanış yetenekleri ve liderlik özellikleri sayesinde zamanla basit bir hamaldan "Sirdar" (Şerpa lideri) konumuna yükselmiştir.

1952 İsviçre Keşif Gezileri

1952 yılında Raymond Lambert liderliğindeki İsviçre Everest Keşif Gezisi, Norgay’ın kariyerinde dönüm noktası teşkil etmiştir. Bu tırmanış sırasında Lambert ile birlikte zirveye yaklaşık 250 metre mesafeye kadar ulaşarak o güne kadar kaydedilen en yüksek irtifa rekorunu kırmışlardır. Ancak lojistik imkanların yetersizliği ve oksijen sistemlerindeki arızalar nedeniyle zirveye ulaşamadan geri dönmek zorunda kalmışlardır. Bu deneyim, Norgay’ın bölge coğrafyası ve yüksek irtifa fizyolojisi üzerindeki uzmanlığını pekiştirmiştir.

1953 Everest Zirve Tırmanışı

Albay John Hunt liderliğindeki 1953 Britanya Everest Keşif Gezisi, Norgay’ın yedinci ve son Everest girişimi olmuştur. Bu organizasyonda Norgay, hem Şerpa ekibinin lideri hem de ana tırmanış grubunun bir üyesi olarak yer almıştır. Ekip içinde Yeni Zelandalı dağcı Edmund Hillary ile kurduğu ortaklık, tırmanışın başarısında belirleyici olmuştur.

28 Mayıs 1953 tarihinde yaklaşık 8.500 metre yükseklikte kurulan dokuzuncu kampta geceyi geçiren ikili, 29 Mayıs sabahı tırmanışa devam etmiştir. Saat 11.30 sularında 8.848 metrelik zirveye ulaşarak bu noktaya ayak basan ilk insanlar olarak tarihe geçmişlerdir. Norgay, zirvede kaldıkları 15 dakika boyunca Budist inancı gereği yanındaki bisküvi ve çikolata gibi yiyecekleri bir adak olarak dağa bırakmıştır. Ayrıca bu süre zarfında Hillary tarafından çekilen, Norgay’ın elindeki buz kazmasında Birleşmiş Milletler, Hindistan, Nepal ve Birleşik Krallık bayraklarını dalgalandırdığı fotoğraf, keşif tarihinin en sembolik belgelerinden biri haline gelmiştir.