Tıflı Camii

Tıflı Camii, Çanakkale ilinin merkezinde yer alan ve 19. yüzyılın sonlarında Osmanlı İmparatorluğu döneminde inşa edilmiş tarihi bir dini yapıdır. Fevzipaşa Mahallesi'nin Çarşı Caddesi üzerinde konumlanmaktadır. Tarihsel süreç içinde çeşitli onarımlar geçirmiş olan yapı, günümüzde ibadete açık ve erişilebilir durumdadır.

Tarihçe ve İsim Kökeni

Caminin batı kapısı üzerinde bulunan mermer inşa kitabesine göre yapı, Sultan II. Abdülhamid tarafından Hicri 1308, Miladi 1891 yılında inşa ettirilmiştir. Caminin ismi, Osmanlıcada "çocuk" anlamına gelen "tıfl" kelimesinden türetilmiştir ve halk arasında zamanla "Tıflı" şeklinde telaffuz edilmeye başlanmıştır. Bu ismin verilmesinin temel nedeni, caminin geçmişte hemen yan tarafında bulunan eski bir sıbyan mektebinin (ilkokul) öğrencileri için inşa edilmiş olmasıdır. Çocukların ibadet eğitimlerini uygulamalı olarak gerçekleştirebilmeleri amacıyla yapılan cami, bu mektep ile bir bütünlük içindeydi.

Günümüzde tamamen yıkılmış olan bu mektebin, dönemin valisi Kayserili Ahmet Paşa tarafından Sultan Abdülaziz döneminde, 1870 yılında yaptırıldığı bilinmektedir. Mektep ortadan kalktıktan sonra yapının üzerinde bulunan manzum kitabe yerinden alınarak caminin batı yönündeki avlu kapısının üzerine yerleştirilmiştir. Yapı ayrıca, Hicri 1341 (Miladi 1922) tarihli bir arşiv kaydında Yörük Hüseyin Ağa vakıfları arasında listelenmektedir.

Mimari Yapı ve Dış Cephe Özellikleri

Cami, kare planlı bir tasarıma ve kırma bir çatıya sahiptir. Yapının inşasında kaba yonu ve moloz taş kullanılmış; kapı ve pencere bölümlerinde ise düzgün kesme taşa yer verilmiştir. Duvarların üst kısımlarını, dört sıra halinde örülmüş kademeli tuğla saçak frizleri çevrelemektedir. Caminin batı ve kuzey cephelerinde olmak üzere toplam iki adet kapısı bulunmaktadır. Yarım daire kemerli olarak tasarlanan kapıların batıdakinde inşa kitabesi yer alır.

Cephelerde yer alan pencereler ile bu pencerelere ait işlemeli demir şebekeler ampir üslubunu yansıtacak şekilde şekillendirilmiştir. Güney cephesinde bulunan mihrap, dışarıya doğru yarım daire biçiminde bir çıkıntı yapmakta ve bu çıkıntının üzeri yarım konik bir külah ile örtülmektedir. Kuzeybatı köşesinde konumlanan tek şerefeli minare düzgün kesme taştan inşa edilmiştir ve kare planlı kaidesinin ön yüzünde bir güneş kursu motifi işlenmiştir.

İç Mekân ve Süsleme Özellikleri

Caminin iç mekânı genel olarak düz ahşap tavanlı bir yapıya sahiptir. Çıtalar yardımıyla çeşitli bölümlere ayrılmış olan ahşap tavanın tam ortasında, ampir tarzını yansıtan büyük bir madalyon yer almaktadır. Bu madalyon, merkezden dışa doğru yayılan ışın demetleri, rozet çiçekler ve stilize akant yaprakları ile bezenmiştir.

Kıble duvarında bulunan yarım daire kemerli ve beşgen kesitli mihrap nişi, impost başlıklı plasterler ile sınırlandırılmıştır. Mihrap nişinin kemer bölümlerinde bitkisel motifler, akant yaprakları ve defne dalları işlenmiştir. Kuzey cephesinde duvar boyunca devam eden ve ahşap ayaklarla taşınan bir mahfil kısmı bulunmaktadır. Kuzeybatı köşesinde yer alan minare merdiveninden bu mahfile geçiş sağlanmaktadır. Harimin batı kenarında konumlanan ahşap minber ise oldukça sade bir forma sahip olup sonradan yenilendiği değerlendirilmektedir.