Türkiye-Suudi Arabistan İlişkilerinde Vize Muafiyeti ve Ekonomik İşbirliği Anlaşmaları

Türkiye ile Suudi Arabistan arasında gerçekleştirilen diplomatik temaslar kapsamında, iki ülke arasındaki siyasi, ekonomik ve stratejik ilişkilerin geliştirilmesine yönelik yeni anlaşmalar imzalanmış; özellikle diplomatik ve hususi pasaport sahiplerine yönelik karşılıklı vize muafiyeti ile ekonomik işbirliği protokolleri ilişkilerde yeni bir dönemin göstergesi olarak değerlendirilmiştir. 

Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi Üçüncü Toplantısı

Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi’nin üçüncü toplantısı, 6 Mayıs 2026 tarihinde Ankara’da Dışişleri Bakanı Hakan Fidan ile Suudi Arabistan Dışişleri Bakanı Faysal bin Ferhan Al-Suud başkanlığında gerçekleştirildi. Toplantıya iki ülkenin ilgili bakanlıkları ve kamu kurumları da katıldı. Görüşmelerde ticaret, enerji, savunma, eğitim, kültür, turizm ve ulaştırma gibi stratejik alanlardaki işbirliği başlıkları ele alındı. 

Toplantı kapsamında ayrıca Gazze başta olmak üzere bölgesel gelişmelerin değerlendirildiği bildirildi. Türk ve Suudi tarafları, mevcut ilişkilerin kurumsal mekanizmalar üzerinden geliştirilmesine yönelik komite çalışmalarını gözden geçirdi. 

Ekonomik İşbirliği Protokolü

Toplantı marjında Türkiye ile Suudi Arabistan arasında “Ticaret, Sanayi, Yatırım, Altyapı ve Enerji Komitesi 2. Dönem Toplantısı Protokolü” imzalandı. Protokolün, iki ülke arasındaki ticaret hacmini artırmaya ve yatırım ilişkilerini güçlendirmeye yönelik maddeler içerdiği belirtildi. 

Ticaret Bakan Yardımcısı Mustafa Tuzcu’nun, Suudi Arabistan Yatırım Bakan Yardımcısı İbrahim El-Mubarak ile yaptığı görüşmede karşılıklı ticaretin artırılmasına yönelik adımların ele alındığı ifade edildi. Görüşmelerde özellikle altyapı, enerji ve yatırım alanlarında işbirliğinin genişletilmesi üzerinde duruldu. 

Türkiye ile Suudi Arabistan’ın 2025 yılında yaklaşık 8,5 milyar dolarlık ticaret hacmine ulaştığı, kısa vadeli hedefin ise bu rakamı 10 milyar dolara çıkarmak olduğu aktarıldı. 

Vize Muafiyeti Anlaşması

Toplantının en dikkat çekici başlıklarından biri, diplomatik ve hususi pasaport hamillerine yönelik karşılıklı vize muafiyeti anlaşması oldu. İmzalanan anlaşma kapsamında diplomatik pasaportların yanı sıra kamuoyunda “yeşil pasaport” olarak bilinen hususi pasaport sahipleri de Suudi Arabistan’a vizesiz seyahat edebilecek. 

Anlaşma, “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Suudi Arabistan Krallığı Hükümeti Arasında Diplomatik ve Hususi Pasaport Hamillerinin Vize Yükümlülüğünden Karşılıklı Olarak Muaf Tutulmasına İlişkin Anlaşma” adıyla imzalandı. 

Suudi Arabistan vatandaşlarının ise hâlihazırda Türkiye’ye vizesiz seyahat edebildiği belirtildi. 

Hac ve Umre Düzenlemeleri

Dışişleri Bakanlığı kaynaklarına göre imzalanan vize muafiyeti anlaşmasının, hac ve umre ziyaretleri dışındaki turistik ve resmi seyahatleri kapsadığı değerlendirildi. Hac organizasyonlarının ise mevcut özel protokoller ve kota sistemi çerçevesinde yürütülmeye devam edeceği kaydedildi. 

Türkiye’den Suudi Arabistan’a hac ibadeti için gidecek vatandaşların, Diyanet İşleri Başkanlığı tarafından düzenlenen kura sistemiyle belirlendiği ve 2026 yılı için Türkiye’ye ayrılan hac kotasının 86 bin kişi olduğu ifade edildi. 

Türkiye-Suudi Arabistan İlişkilerinin Arka Planı

Türk-Suudi Koordinasyon Konseyi, 2016 yılında kurulmuş ve ilk toplantısını 2017 yılında Ankara’da gerçekleştirmişti. Ancak Suudi gazeteci Cemal Kaşıkçı’nın 2018 yılında İstanbul’daki Suudi Arabistan Başkonsolosluğu’nda öldürülmesi sonrası iki ülke ilişkilerinde ciddi bir diplomatik kriz yaşanmıştı. 

Bu süreçte Türkiye ile Suudi Arabistan arasındaki siyasi ilişkiler gerilmiş, Cumhurbaşkanı Recep Tayyip ErdoğanSuudi yönetimine yönelik uluslararası platformlarda sert açıklamalarda bulunmuştu. 

2021 sonrasında başlayan normalleşme süreciyle birlikte ilişkiler yeniden canlandırılmış ve Koordinasyon Konseyi’nin ikinci toplantısı 18 Mayıs 2025 tarihinde Riyad’da gerçekleştirilmişti. 2026’daki üçüncü toplantı ise iki ülke ilişkilerinde diplomatik ve ekonomik işbirliğinin yeniden kurumsallaştırılması açısından önemli bir adım olarak değerlendirildi.